"Xây dựng văn hóa học đường"

Giáo dục lòng nhân ái

Có thể khẳng định, văn hóa học đường đang ở mức đáng báo động. Bố tôi nguyên là giáo sư ngành sư phạm đã về hưu, đã tỉ mỉ thống kê trên 4 tờ báo gồm báo Sài Gòn Giải Phóng, Tuổi Trẻ, Thanh Niên và Pháp Luật TPHCM, tổng hợp lại có hơn 150 vụ phạm tội như gây hấn có thương tích nặng, đâm chém, gây án mạng, cướp giật, cưỡng dâm… trong năm 2008 và 3 tháng đầu năm 2009. Đó chỉ là con số chưa đầy đủ, nhưng thật đáng lo ngại bởi chỉ mới tính riêng trong lứa tuổi học trò và sinh viên gây ra. 

Nguyên nhân nào đã đưa đến hiện trạng nhức nhối ấy? Mỗi người chúng ta cần bàn bạc để tìm giải pháp tích cực đưa văn hóa học đường trở lại với quỹ đạo lành mạnh vốn có. Theo chúng tôi, có mấy nguyên nhân sau đây:

Thứ nhất, học và hành chưa đi đôi, giá trị cảm hóa của những bài học tại trường chưa làm tốt vai trò hướng dẫn hành vi để vận dụng vào ứng xử hàng ngày. Tổ chức Đoàn, Đội ở các cấp học chưa thật sự năng động do cách tuyên truyền còn khô khan, chưa lôi cuốn học sinh vào nhiều hoạt động mang tính tự giác cao vì chưa hấp dẫn. 

Thứ hai, hệ quả của sự cực đoan ở hai thái cực giáo dục trong gia đình, hoặc quá nghiêm khắc với con cái hoặc quá buông lỏng trong việc theo dõi chấn chỉnh kịp thời các biểu hiện thiếu lành mạnh của học sinh. Mặt khác, xã hội công nghiệp đang tác động trực tiếp tới tuổi mới lớn, gây ra sự ngộ nhận về các giá trị, làm hiểu sai lệch về đạo đức chuẩn mực.

Thứ ba, hiện trạng chọn trường, chạy điểm và tiêu cực thi cử cùng với việc dạy học theo kiểu nhồi nhét kiến thức đã dẫn tới tình trạng khủng hoảng niềm tin, tự ti, không tiếp thu được bài học, dễ chán nản dẫn tới việc bỏ học.

Thứ tư, tính hà khắc thái quá của một bộ phận giáo viên cũng là một lý do khiến học sinh ngại tới lớp. Những biểu hiện như xử phạt học trò quá mức (hít đất, chạy vòng quanh sân…), thậm chí thầy cô quá tay khi đứng lớp… đã làm các em ít hứng thú trong học tập. 

Qua một số nguyên nhân trên, chúng tôi thấy diễn đàn của Báo Sài Gòn Giải Phóng thật đúng lúc, hết sức thời sự và cần kíp. Đã đến lúc những người có trách nhiệm cần thảo luận thẳng thắn trên diễn đàn này, chúng ta không cần thiết phải tô hồng những gì đang có, mặc dầu học sinh ngoan, giỏi, hiếu học vẫn chiếm đa số.

Muốn xây dựng văn hóa học đường ngày càng hoàn thiện, cần nhất là sự nỗ lực tận tâm của đội ngũ giáo viên và trách nhiệm của gia đình, các tổ chức Đoàn, Đội trong nhà trường.

Khi học sinh được tôn trọng như một chủ thể đích thực, mỗi học sinh sẽ tự đưa ra yêu cầu cao với bản thân, sẽ vượt khó, biết tự tu dưỡng cho xứng đáng với cộng đồng nhỏ của mình.

Văn hóa học đường chính là môi trường nhạy cảm nhất, cần sự mềm mỏng và nghệ thuật giáo dục. Vì thế, trước mắt chúng ta cần tập trung vào mục tiêu trọng yếu: giáo dục lòng nhân ái.

Khi nhà trường trở thành một “ngôi nhà tình thương” thật sự đối với học sinh - sinh viên, sẽ cảm hóa được những tâm hồn non trẻ, nâng cấp văn hóa học đường.

LÊ TRẦN LAN (Quận 1 - TPHCM)

Bài vở tham gia diễn đàn văn hóa xin gởi về: Báo SGGP,
438 Nguyễn Thị Minh Khai, Q3-TPHCM hoặc Email: vhvn@sggp.org.vn

Các tin, bài viết khác