Gỡ vướng cho xuất khẩu nông sản

6% là tỷ trọng kim ngạch xuất khẩu của nước ta giảm trong tháng 8-2021. Theo nhận định của nhiều doanh nghiệp (DN), ngay khi việc thực hiện giãn cách xã hội tại nhiều tỉnh thành Nam bộ chấm dứt, nếu không được trợ lực nhanh thì ước chừng chỉ khoảng 40% DN có thể phục hồi sản xuất sớm. 
Sơ chế chuối phục vụ xuất khẩu ở ĐBSCL. Ảnh: NGUYỄN THANH
Sơ chế chuối phục vụ xuất khẩu ở ĐBSCL. Ảnh: NGUYỄN THANH

Đứt gãy chuỗi sản xuất, lưu thông hàng hóa

Theo Tổng cục Thống kê, kim ngạch xuất khẩu nhóm hàng nông lâm sản tháng 6 đạt 1,89 tỷ USD. Đến tháng 7, kim ngạch xuất khẩu nhóm này đạt 2,07 tỷ USD nhưng đến tháng 8 giảm còn 1,75 tỷ USD. Tương tự, ở nhóm hàng thủy sản, kim ngạch xuất khẩu tháng 8 cũng giảm rất mạnh. 

Ông Trương Đình Hòe, Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), cho biết, khảo sát của VASEP cho thấy, hiện chỉ có 30-40% DN thủy sản tại các tỉnh thành phía Nam thực hiện được “3 tại chỗ”. Trong số này, công suất sản xuất cũng giảm 50-60% do nhiều công nhân xin nghỉ việc để tránh dịch. Thực tế này đã kéo công suất chung của cả vùng giảm 60-70%. 

Xuất khẩu tôm là thế mạnh của vùng ĐBSCL. Tuy nhiên do thực hiện giãn cách xã hội nên nhiều nhà máy chế biến tôm phải tạm dừng hoạt động. Từ đó, tác động rất lớn đến giá tôm nguyên liệu.

Cụ thể, tôm sú giảm trung bình 5.000 - 10.000 đồng/kg (tùy kích cỡ tôm), tôm thẻ chân trắng giảm trung bình 4.000 - 20.000 đồng/kg… Với giá giảm sâu như vậy, người nuôi tôm đang lỗ nặng.  

Mới đây tại hội nghị sản xuất, tiêu thụ thủy sản những tháng cuối năm 2021, ông Lê Văn Quang, Tổng Giám đốc Công ty CP Tập đoàn Thủy sản Minh Phú, cho biết thêm, trong khi giá tôm trong nước giảm mạnh, giá tôm trên thế giới đang ở mức cao. Nhiều DN cố gắng sản xuất và xuất khẩu tôm thì lại bị các quy định đi lại chồng chéo giữa các tỉnh gây khó. Cùng với con tôm, người nuôi và nhiều nhà máy chế biến xuất khẩu cá tra ở An Giang, Đồng Tháp, TP Cần Thơ… cũng gặp khó và giá rớt rất mạnh do đứt gãy chuỗi vận chuyển, cung ứng hàng hóa tới các siêu thị, trung tâm thương mại và nhà máy chế biến cá xuất khẩu.  

Nhiều DN chế biến gạo ở ĐBSCL, lo âu cho biết tháng 8 vừa qua, họ đã phải xin lỗi khách hàng vì chậm giao gạo. Nguyên nhân chủ yếu do chuỗi cung ứng trong nước bị đứt gãy vì giãn cách xã hội và dịch vụ logistics vận chuyển hàng trên thế giới thiếu container rỗng xuất phát từ châu Á. Đáng lo ngại, theo Bộ NN-PTNT, giá gạo 5% tấm của Việt Nam trong tháng 8-2021 chỉ còn 385 - 390 USD/tấn, mức thấp nhất trong 6 tháng qua.

Theo Cục Trồng trọt (Bộ NN-PTNT) đến nay, chỉ có một tín hiệu khả quan là bước sang tuần đầu tháng 9, giá gạo xuất khẩu 5% tấm của Việt Nam đã tăng trở lại, nhích lên mức 403 - 409 USD/tấn. Các DN xuất khẩu gạo hy vọng các tỉnh phía Nam sớm kiểm soát được dịch, từng bước nới lỏng giãn cách sẽ giúp hoạt động mua bán và vận chuyển lúa gạo thuận lợi hơn. Đó sẽ là tiền đề quan trọng để khôi phục tiến độ xuất khẩu gạo cho các đối tác. 

Rào cản kỹ thuật ngày càng phức tạp

Hiện nay, thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam là Hoa Kỳ, Trung Quốc, EU, ASEAN, Hàn Quốc và Nhật Bản. Thế nhưng, tại những thị trường này đang có nhiều thay đổi về rào cản kỹ thuật đòi hỏi DN phải chủ động thích ứng.

Ông Ngô Xuân Nam, Phó giám đốc Văn phòng Thông báo và Điểm hỏi đáp quốc gia về Vệ sinh dịch tễ và Kiểm dịch động thực vật Việt Nam (Văn phòng SPS Việt Nam), nhấn mạnh, tháng 8-2021, Văn phòng SPS Việt Nam đã tổng hợp 65 thông báo của các nước thành viên WTO, gồm 54 dự thảo và 11 văn bản quy phạm pháp luật có hiệu lực quy định về an toàn thực phẩm và kiểm dịch động thực vật (SPS) có thể ảnh hưởng tới các mặt hàng nông, lâm và thủy sản xuất khẩu của Việt Nam. Do vậy, cùng với việc phục hồi sản xuất, DN cần chủ động thay đổi công nghệ, quy trình sản xuất để đáp ứng những tiêu chuẩn mới về rào cản kỹ thuật tại nhiều thị trường xuất khẩu, tránh nguy cơ mất thị phần. 

Khẩn cấp hỗ trợ doanh nghiệp 

Ngay trong ngày 9-9, Bộ NN-PTNT đã tổ chức hội nghị sơ kết hoạt động của “Tổ công tác đặc biệt về kết nối sản xuất và tiêu thụ nông sản trong bối cảnh dịch Covid-19” (Tổ công tác 970) nhằm ổn định nguồn cung lương thực thực phẩm và đẩy mạnh xuất khẩu các tháng cuối năm 2021. 

Tại hội nghị, các DN cho rằng, để có nguồn hàng xuất khẩu thì trước hết phải tháo gỡ khó khăn về thu hoạch, đảm bảo đủ nguyên liệu, giải phóng hàng tồn để nông dân tái đầu tư sản xuất không chỉ trong các tháng cuối năm mà cả khi hết dịch.

Nêu thực trạng 38.500 tấn cá tra đang tồn dưới ao trong khi 90% nhà máy chế biến phải tạm ngừng hoạt động do không đảm bảo “3 tại chỗ”, ông Nguyễn Tấn Nhơn, Phó Giám đốc Sở NN-PTNT Cần Thơ cho biết, nhiều nơi ưu tiên tiêm vaccine Covid-19 cho công nhân chế biến, nhưng lại không ưu tiên vaccine, không cấp giấy đi đường cho người nuôi cá tra, nên cũng không thu hoạch, tiêu thụ được.  

Gỡ vướng cho xuất khẩu nông sản ảnh 1 Giá tôm nguyên liệu ở ĐBSCL đang giảm mạnh

Về yêu cầu này, Thứ trưởng Bộ NN-PTNT Trần Thanh Nam, Tổ trưởng Tổ công tác 970 cho rằng, nếu địa phương thành lập tổ, đội thu hoạch cá, lúa, trái cây chuyên nghiệp, đảm bảo phòng chống dịch thì có thể làm văn bản đề nghị các địa phương tạo điều kiện cho vào thu hoạch. Ngày 10-9, Tổ công tác 970 của Bộ NN-PTNT sẽ có văn bản gửi 6 tỉnh ĐBSCL về việc thành lập đội thu hoạch cá tra chuyên nghiệp, đề nghị Sở Y tế, Sở Công thương có cơ chế cho đội này vào địa phương thu hoạch nông sản với điều kiện đảm bảo an toàn dịch bệnh.

“Tổ công tác sẽ có văn bản đề nghị anh Nguyễn Trường Sơn, Thứ trưởng Bộ Y tế, giao các sở y tế phối hợp với Sở NN-PTNT địa phương hướng dẫn nông dân ra đồng, công nhân vào nhà máy thế nào để đảm bảo an toàn dịch bệnh”, Thứ trưởng Trần Thanh Nam cho biết. 

Ngoài ra, Thứ trưởng Trần Thanh Nam cũng khẳng định Bộ NN-PTNT sẽ báo cáo Chính phủ có nghị quyết về phục hồi sản xuất nông nghiệp trên phạm vi cả nước chứ không chỉ riêng với 19 tỉnh, thành phố ở phía Nam. 

Theo kế hoạch, ngày 11-9, Phó Thủ tướng Lê Văn Thành sẽ chủ trì hội nghị trực tuyến về đẩy mạnh xuất khẩu và tiêu thụ nông sản trong bối cảnh phòng chống dịch Covid-19, Bộ NN-PTNT sẽ triển khai kế hoạch này cho các địa phương.

Cộng lực từ hai phía

Trong khó khăn đã và đang xuất hiện nhiều giải pháp, nỗ lực từ phía DN cũng như ngành chức năng để cùng nhau tháo gỡ vướng mắc.

Tại Đồng Nai, Sở NN-PTNT tỉnh cho biết, để giải bài toán đầu ra, việc đầu tư cho bảo quản, chế biến được Đồng Nai xác định là giải pháp căn cơ, bền vững cho đầu ra hàng nông sản nói chung và trái cây nói riêng trên địa bàn. Tỉnh đang xây dựng 2 cụm công nghiệp (CCN) điểm trong lĩnh vực chế biến sâu nông sản đó là CCN Phú Túc và CCN Long Giao. Đây là 2 CCN được chọn đầu tư trên cơ sở khảo sát nhu cầu của các DN. Về hướng xuất khẩu, hiện Đồng Nai đưa ra nhiều giải pháp để thúc đẩy mở rộng thị trường xuất khẩu nông sản, nhất là thị trường khó tính như châu Âu, Trung Đông, Mỹ, Nhật Bản... để không còn phụ thuộc quá nhiều vào thị trường Trung Quốc. 

Ở Cà Mau, theo ông Dương Vũ Nam, Phó Giám đốc Sở Công thương tỉnh, tỉnh đang đẩy mạnh xúc tiến thương mại ngoài nước bằng hình thức trực tuyến, thương mại điện tử, ưu tiên cho thương mại điện tử xuyên biên giới, xuất khẩu ngay khi có cơ hội. Đồng thời hỗ trợ DN bằng mọi biện pháp trong khả năng, tạo cơ hội cho DN tiếp cận thị trường mới.

****
Hồ tiêu và câu chuyện chuyển thô thành tinh

Ông Lê Đức Huy, đại diện Hiệp hội Hồ tiêu Việt Nam cho biết, sản phẩm hồ tiêu Việt Nam chiếm 60% sản lượng hồ tiêu toàn cầu. Hiện hồ tiêu Việt Nam đã có mặt tại 110 quốc gia trên thế giới. 

Theo ông Bùi Trung Thướng, Tham tán Thương mại Việt Nam tại Ấn Độ, chỉ tính riêng tại Ấn Độ - thị trường tiêu thụ hồ tiêu lớn nhất nhì thế giới, mỗi năm kim ngạch xuất khẩu hồ tiêu Việt Nam vào thị trường này đạt khoảng 30 triệu USD. Tuy nhiên, mức này khá khiêm tốn so với 1,4 tỷ USD mà Ấn Độ chi hàng năm để nhập khẩu nguyên liệu hồ tiêu và gia vị. Để có thể tăng thị phần xuất khẩu cũng như giá trị hồ tiêu Việt Nam tại thị trường này nói riêng, nhiều thị trường khác nói chung, cần tăng cường chế biến, tạo ra nhiều loại gia vị khác từ hồ tiêu. DN xuất khẩu cần đáp ứng tiêu chuẩn an toàn vệ sinh thực phẩm, tùy thị trường nhập khẩu sẽ có những quy định khác nhau. Để giảm rủi ro, DN cần bắt tay với nông hộ, hợp tác xã từ khâu trồng trọt. Đặc biệt, để tăng giá trị gia tăng của hồ tiêu Việt Nam, theo nhiều chuyên gia lẫn DN, cần cấp bách xây dựng thương hiệu quốc gia cho sản phẩm này.

Đọc nhiều nhất

Địa ốc

TPHCM không có bất động sản tồn kho

Theo yêu cầu của Bộ Xây dựng, sản phẩm tồn kho được tính từ thời điểm sau một năm kể từ ngày bất động sản đó đủ điều kiện đưa vào kinh doanh, nhưng bất động sản đó không bán hoặc chưa bán được, TPHCM không có số liệu này để báo cáo.

Đầu tư

Nhiều doanh nghiệp lớn xin đầu tư vào Khánh Hòa

Thông qua tiếp xúc các nhà đầu tư, Ban Quản lý Khu kinh tế Vân Phong nắm bắt nhu cầu của các nhà đầu tư để nghiên cứu trong quá trình lập quy hoạch phân khu các khu chức năng tại đây và các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa.

Thông tin kinh tế

Vietjet chào đón những hành khách đầu tiên từ thành phố Almaty (Kazakhstan) đến vùng biển xinh đẹp tại Nha Trang

Lợi nhuận công ty mẹ đạt hơn 900 tỷ đồng, Vietjet đi đầu mở mạng bay quốc tế, thúc đẩy du lịch, đầu tư

Trong năm 2022, Vietjet vận chuyển 20,5 triệu lượt khách trên 116.000 chuyến bay, vận tải hành khách nội địa tăng trưởng 20% so với 2019. Số lượt khách nội địa trong quý 4-2022 tăng hơn 7 lần so với cùng kỳ năm 2021, cao hơn giai đoạn trước dịch Covid-19, trong đó hành khách nội địa tăng 24%.
VietinBank tiếp tục có sự tăng trưởng tích cực trong hoạt động kinh doanh

VietinBank: Chú trọng nâng cao chất lượng dịch vụ, chuyển dịch kênh số

Theo Báo cáo tài chính quý IV/2022 của VietinBank, lãi thuần từ hoạt động dịch vụ năm 2022 tăng 22,8% so với năm trước. Kết quả đạt được do Ngân hàng đã tích cực triển khai các giải pháp đồng bộ thúc đẩy công tác bán đi đôi với nâng cao chất lượng dịch vụ, đáp ứng đa dạng, toàn diện các nhu cầu dịch vụ tài chính của khách hàng…
Sẵn sàng phương án vận hành ổn định, an toàn hệ thống điện trong Tết Quý Mão

Sẵn sàng phương án vận hành ổn định, an toàn hệ thống điện trong Tết Quý Mão

Dự báo trong những ngày Tết Nguyên đán Quý Mãi 2023, mức tiêu thụ điện sẽ thấp hơn nhiều so với ngày thường, trong khi tổng công suất lắp đặt của nguồn năng lượng tái tạo (21.000MW) đã cao hơn nhiều công suất tiêu thụ của toàn hệ thống. Do đó, khi phụ tải xuống quá thấp, bắt buộc phải giảm công suất huy động từ các loại nguồn…
Ông Đào Xuân Dinh, Đồng sáng lập - Chủ tịch Merap và TS Itsuo Hama, Chủ tịch Lion Nhật Bản

Merap và Lion hợp tác chiến lược nâng tầm thương hiệu dược phẩm Việt Nam

Ngày 16-1, tại Nhật Bản, Công ty Merap và Lion Corporation Nhật Bản đã ký kết Thỏa thuận Hợp tác Chiến lược - Nâng tầm thương hiệu. Sự kiện này càng có ý nghĩa trong bối cảnh năm 2023, Merap đặt mục tiêu trở thành công ty chăm sóc sức khỏe tiên tiến cũng như năm đánh dấu chặng đường 50 năm phát triển quan hệ hợp tác ngoại giao giữa Nhật Bản và Việt Nam.