Lý do thế hệ Z ngại bứt phá

Nhiều cử nhân, kỹ sư chọn làm các công việc phổ thông, thời vụ trong khi các doanh nghiệp đau đầu tìm cách hòa hợp với nhân sự thế hệ Z. Phía sau hiện tượng ấy là những rào cản về thủ tục pháp lý và sự thay đổi lớn trong cách nghĩ về công việc của giới trẻ.

Chùn bước khởi nghiệp vì rào cản thuế

Bà Nguyễn Thái Trang, đại diện thương hiệu Thái Trang D&T, chia sẻ, rất nhiều bạn trẻ tốt nghiệp đại học, cao học… chọn chạy xe công nghệ do tâm lý ngần ngại trước các thủ tục hành chính, đặc biệt là quy định quản lý thuế khi bắt tay khởi nghiệp.

genz.jpg
Nhiều bạn trẻ có xu hướng gắn bó các công việc tự do như làm đẹp, bán hàng online... vì tự chủ
thời gian. Ảnh: CÔNG TY BTASKEE CUNG CẤP

Khi mở một cửa hàng nhỏ, mô hình ban đầu thường áp dụng thuế khoán khá gọn nhẹ. Tuy nhiên, nếu mở rộng quy mô, buộc phải chuyển sang hình thức kê khai, xuất hóa đơn điện tử và chứng minh toàn bộ nguồn gốc hóa đơn đầu vào.

Sẵn sàng tuân thủ quy định, nhưng không ít người kinh doanh trẻ đối mặt áp lực phải thuê nhân sự kế toán chuyên trách, trong khi nhiều loại nguyên phụ liệu tiểu ngạch khó có hóa đơn hợp lệ.

Ở giai đoạn đầu, hầu hết dự án chưa ổn định, việc vừa gồng gánh chi phí vận hành vừa xử lý các thủ tục kê khai phức tạp khiến nhiều người đành bỏ cuộc. Nếu chính sách thuế được thiết kế linh hoạt, đơn giản hơn, chẳng hạn cơ chế khoán cố định theo nhóm ngành nghề, sẽ tạo động lực lớn khuyến khích thanh niên khởi nghiệp.

Giới trẻ tìm kiếm sự minh bạch và linh hoạt

Khảo sát gần đây của Robert Walters Việt Nam (Công ty tư vấn tuyển dụng nhân sự chuyên nghiệp và dịch vụ) trên 100 doanh nghiệp và nhân sự thế hệ gen Z cho thấy lao động trẻ được đánh giá cao về năng lực công nghệ, kỹ năng số nhưng vẫn gặp trở ngại khi hòa nhập.

Khoảng 2/3 nhân sự trẻ ưu tiên vị trí có mô tả công việc, trách nhiệm rõ ràng; tiếp đó là làm việc từ xa linh hoạt, tự chủ nhưng vẫn duy trì tương tác tập thể. Tính ổn định, an toàn nghề nghiệp và chính sách bảo vệ sức khỏe thể chất, tinh thần là 2 yếu tố then chốt khi ký hợp đồng.

Khoảng 1/3 nhân sự trẻ dự kiến chỉ gắn bó 1-2 năm; tỷ lệ tương đương cân nhắc 3-5 năm. Hơn 90% doanh nghiệp gặp khó khăn khi tuyển dụng và quản lý thế hệ này do khoảng cách về giao tiếp, lộ trình thăng tiến và quan điểm xử lý công việc.

Ông Phúc Phạm, Giám đốc quốc gia Robert Walters Việt Nam, cho hay, nhiều doanh nghiệp khuyến khích giao tiếp cởi mở, tổ chức cố vấn, định hướng nghề nghiệp, xây dựng môi trường đa dạng, hòa nhập và áp dụng phương thức làm việc linh hoạt để thu hẹp khoảng cách thế hệ, giúp người trẻ hòa nhập hiệu quả hơn.

TS Nguyễn Thanh Huyền, giảng viên Khoa Kinh tế, Trường Đại học Kinh tế - Luật (Đại học Quốc gia TPHCM) chỉ ra 5 nguyên nhân cốt lõi.

Thứ nhất, thước đo giá trị sống thay đổi - ưu tiên sức khỏe tinh thần, tự do thời gian và sự tương thích giá trị sống.

Thứ hai, sức hút từ dòng tiền tươi và quyền tự chủ.

Thứ ba, thu nhập được ưu tiên hơn thâm niên. Thứ tư, công nghệ số mở rộng cơ hội việc làm.

Thứ năm, áp lực trang trải cuộc sống khiến nhiều lao động trẻ chọn thu nhập trước mắt...

Thị trường lao động vẫn còn khoảng cách lớn giữa đào tạo và nhu cầu tuyển dụng. Nhiều cử nhân thiếu kỹ năng thực tế còn doanh nghiệp ngại chi phí đào tạo lại.

Vì vậy, lao động trẻ dễ rơi vào những vị trí văn phòng có mức đãi ngộ khởi điểm thấp, công việc lặp lại, ít cơ hội thăng tiến. Đối mặt chi phí sinh hoạt đắt đỏ tại đô thị lớn, cán cân công sức - thu nhập lệch khiến họ nhanh chóng kiệt sức, mất động lực.

Muốn giải quyết thực trạng trên cần sự chuyển động đồng bộ. Nhà trường thiết kế lại chương trình, cho sinh viên cọ xát thực tế từ sớm. Doanh nghiệp minh bạch lộ trình thăng tiến, bảo đảm đãi ngộ khởi điểm đủ sống; giảm quản lý vi mô, tôn trọng sức khỏe tinh thần và tạo không gian cởi mở để người trẻ phát huy năng lực...

Cơ quan chức năng nâng cao chất lượng dự báo thị trường lao động, cung cấp dữ liệu định kỳ, chính xác về ngành nghề thừa - thiếu nhân lực nhằm định hướng phân luồng giáo dục, đào tạo sát nhu cầu thực tiễn.

Tin cùng chuyên mục