Đàn voi nhà trước nguy cơ... tan đàn

Đắc Lắc là địa phương duy nhất ở nước ta vốn có truyền thống săn bắt và thuần dưỡng voi rừng và có đàn voi nhà đông tập trung ở các huyện Buôn Đôn, Lắc, Ea Súp, Krông Năng. Nhưng gần 20 năm nay, voi nhà già yếu chết đi ngày càng tăng, mà không có nguồn thay thế đã đe dọa sự tồn tại của đàn voi nhà Việt Nam. Một dự án bảo tồn voi đã ra đời nhưng vẫn chỉ nằm trên giấy. Tình hình ngày càng báo động khi chỉ trong tháng 5-2008 có đến 3 con voi nhà bị chết.

Biểu diễn bắt voi rừng ở huyện Buôn Đôn. Ảnh: V.PHONG

Vào ngày 13-5, con voi nhà của ông Ma Nia - ở Buôn Đôn, xã Krông Na, huyện Buôn Đôn - được gia đình nuôi trên 50 năm bỗng nhiên chết đột ngột. Chỉ sau một ngày, vào khoảng 3 giờ sáng ngày 14-5, đến lượt con voi có tên là Khăm Phanh của gia đình bà H’Be - ở buôn Tul A, xã Ea Wel, (Buôn Đôn). Chủ nhà cho biết, Khăm Phanh bỏ ăn và nằm liệt từ nửa tháng nay. Gần 2 tuần sau, con voi nhà 68 tuổi của anh Đàn Văn Long ở thôn 1, thị trấn Liên Sơn, huyện Lắc đã chết trong Khu du lịch sinh thái Buôn Jun (thị trấn Liên Sơn). Theo chủ voi, trước đó vào chiều 27-5, con voi vẫn phục vụ khách du lịch tham quan Hồ Lắc bình thường.

Có 3 nguyên nhân dẫn đến hiện tượng voi chết hàng loạt: Đầu tiên là do voi già yếu, thứ hai là do sinh cảnh – điều kiện sống của voi không đảm bảo – rừng ngày càng bị thu hẹp và thứ ba là do voi bị chủ khai thác quá mức. Sau khi xảy ra hiện tượng voi chết liên tục, UBND tỉnh Đắc Lắc đã chỉ đạo cấm việc sử dụng voi khai thác thương mại quá mức và cho rà soát lại đàn voi hiện có. Theo ông Dương Thanh Tương, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắc Lắc toàn tỉnh hiện còn 60 con voi nhưng voi cái nhiều hơn voi đực và chủ yếu là voi già, khả năng sinh sản rất hạn chế trong lúc quy định không cho săn bắt và thuần dưỡng voi nên không có nguồn thay thế. Do vậy đề án Bảo tồn và phát triển đàn voi nhà giai đoạn 2007-2011 của tỉnh ra đời ngày 5-9-2007 đang dậm chân tại chỗ.

Trong số các giải pháp chính nêu trong đề án gồm: Quy hoạch khu bảo tồn voi, thành lập Hội những người nuôi voi, Trung tâm bảo tồn và phát triển voi nhà; tuyên truyền, quảng bá cho công tác bảo tồn và phát triển đàn voi nhà, hướng dẫn người nuôi voi, sử dụng voi nhà hợp lý, bảo đảm thức ăn, môi trường sinh hoạt cho voi, nghiên cứu cho voi nhà sinh sản... thì khó nhất vẫn là làm thế nào cho voi nhà sinh sản.

Thông thường, đến năm thứ 10 voi cái mới có khả năng sinh sản, thời gian mang thai cũng khá dài từ 20 – 22 tháng và tuổi sinh sản của voi thường chỉ đến 45 tuổi. Trong môi trường thiếu thức ăn, môi trường sống thay đổi như nuôi nhốt, ít thả tự nhiên trong rừng thì nhu cầu sinh sản của voi cũng bị giảm đi. Đó là chưa kể theo tập quán của đồng bào Tây Nguyên khi bắt được voi về ít muốn voi đẻ vì ảnh hưởng đến khả năng làm việc, chăm sóc, nhất là voi cái khi sinh con khá dữ, chiều voi con nên dễ rủi ro. Và nguồn bổ sung vẫn là voi con từ thiên nhiên.

Cũng theo ông Dương Thanh Tương thì nguồn voi rừng trong tự nhiên vẫn còn và có thể đảm bảo cho việc bổ sung thay thế đàn voi nhà già yếu nhưng cái khó là nếu săn bắt voi sẽ trái với các công ước quốc tế về bảo vệ động vật hoang dã. 

V.PHONG – TR.NGỌC

Các tin, bài viết khác