Danh hiệu bị đe dọa

Chưa bao giờ lịch sử hàng không thế giới lại có nhiều vụ tai nạn liên tiếp với nhiều nạn nhân như những ngày đầu năm 2009. Chỉ trong vòng 1 tháng, từ 15-1 đến 15-2, hơn 100 người đã thiệt mạng trong các vụ tai nạn máy bay rải rác trên thế giới. Nước Mỹ đang dẫn đầu về thảm họa này.

Có thể liệt kê các vụ như máy bay Dash 8 Q400 của Continental Airlines làm 50 người chết, 49 người bị thương; hay số người chết sẽ rất lớn nếu viên phi công của chiếc Airbus 320 không khéo léo hạ cánh xuống sông Hudson ở New York, cứu thoát 150 hành khách; rồi chiếc Cessna 206 rơi cách cảng Aguadilla 2 km làm phi công cùng 5 hành khách chết… Các vụ rơi máy bay cũng xảy ra trên không phận Nga, Afghanistan, Iraq, Thổ Nhĩ Kỳ, Chyprus, Brazil - quá nhiều chỉ trong một thời gian ngắn.

Khách quan mà nói, nguyên nhân gây ra các vụ tai nạn không mới. Trong bối cảnh thế giới chìm trong khủng hoảng tài chính, tồn tại được đã là nỗ lực lớn. Doanh số của toàn ngành hàng không trên thế giới trong năm 2008 đã giảm 5 tỷ USD. Hiện tượng cắt giảm nhân công, giảm giá vé, sáp nhập với hãng khác để tồn tại diễn ra hàng ngày.

Hiệp hội Vận tải hàng không quốc tế (IATA) ước tính giá vé máy bay năm nay sẽ giảm 5%. Chủ tịch IATA Giovanni Bisign đánh giá môi trường kinh doanh vận chuyển hàng không trong năm 2009 sẽ vô cùng khắc nghiệt và có thể “tồi tệ nhất trong vòng 50 năm qua” với mức lỗ ước tính 2,5 tỷ USD do nhu cầu vận chuyển hàng không dự báo sẽ giảm mạnh.

Ngoài lý do tài chính, vấn đề sức khỏe nhân lực cũng không được đảm bảo. Tổ chức Hàng không dân dụng quốc tế (ICAO), một cơ quan thuộc LHQ có nhiệm vụ đề ra các chuẩn mực cho giao thông đường hàng không, cho biết sự mệt mỏi của phi công là nguyên nhân của 20% số vụ tai nạn máy bay.

Còn nhớ tình trạng mệt mỏi của phi công chính là nguyên nhân của tai nạn năm 1997, khi chiếc Boeing 747 của Hãng Korean Air rơi làm toàn bộ 228 hành khách trên máy bay thiệt mạng, trở thành một trong những tai nạn thảm khốc nhất trong lịch sử ngành hàng không. Từ nhiều năm nay, các tổ chức an ninh hàng không và nghiệp đoàn phi công luôn yêu cầu có quy chế chặt chẽ hơn đối với thời gian làm việc của các phi hành đoàn.

Thêm một yếu tố nữa là đối diện với cuộc khủng hoảng chưa từng có đang diễn ra tại các công ty thành viên, IATA hơn bao giờ hết mong muốn có được nhiều “bầu trời mở” hơn nữa giữa các quốc gia. Thỏa thuận “bầu trời mở” mới ký kết giữa Mỹ và châu Âu là hướng đi tốt, nhưng vẫn chưa đủ…

Nguyên nhân thì nhiều lắm, nhưng cho dù bị ảnh hưởng nặng từ khủng hoảng, bị xếp lịch nghỉ ngơi sai hay gì đi nữa thì tính mạng hành khách vẫn là ưu tiên hàng đầu. Không dễ để hãng hàng không nào cũng là “Hãng hàng không kiểu mẫu” (với việc áp dụng hiệu quả các biện pháp giảm thiểu chi phí như sử dụng đội bay có tầm cỡ phù hợp hơn, luôn đổi mới trong phát triển dịch vụ và thị trường mới, là hãng tiên phong áp dụng công nghệ mới cho công nghiệp hàng không, cung cấp cho khách hàng dịch vụ mẫu mực đủ lấp đầy hành khách cho mỗi chuyến bay...), nhưng quả thật thời gian này, danh hiệu “hình thức giao thông an toàn nhất” của hàng không đang rất mong manh.

Lê Vân

Các tin, bài viết khác