Đừng đổ thêm “oan” cho dân

Thông tin ông Nguyễn Thanh Chấn sắp được nhận khoản tiền đền bù lên tới 7,2 tỷ đồng cho 10 năm ngồi tù oan được dư luận đón nhận với nhiều ý kiến khác nhau. Nhiều người mừng cho ông Chấn, bởi dù chưa được đền bù như mong muốn của gia đình ông (9,2 tỷ đồng), nhưng với mức 7,2 tỷ đồng thì đây cũng đã là trường hợp được bồi thường oan sai lớn nhất từ trước tới nay tại Việt Nam. Nhưng sau thông tin đáng mừng ấy, câu hỏi được đặt ra là ai sẽ phải chịu khoản tiền đền bù 7,2 tỷ đồng đó, ngân sách nhà nước hay những cán bộ thi hành tố tụng gây oan sai?

Theo quy định hiện hành, sau khi cơ quan bồi thường thương lượng thành công với ông Nguyễn Thanh Chấn, tòa án sẽ hoàn tất hồ sơ để chuyển sang Bộ Tài chính duyệt chi ngân sách cho khoản bồi thường. Nghĩa là số tiền đền bù 7,2 tỷ đồng trước mắt sẽ được tạm ứng từ ngân sách. Nhiều ý kiến tỏ ra bất bình và cho rằng việc dùng ngân sách để bồi thường lỗi mà cán bộ thi hành tố tụng gây ra là không hợp lý. Ngân sách là tiền của dân đóng góp, oan sai đâu phải do người dân gây ra sao lại bắt dân phải chịu?

Theo giải thích của Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu, việc lấy tiền ngân sách nhà nước để bồi thường cho nạn nhân bị oan do những người tham gia quá trình tố tụng gây ra là có lý do. Người gây ra oan sai là các chức danh tư pháp, là cán bộ, công chức nhà nước, họ thi hành nhiệm vụ nhà nước giao và để xảy ra oan sai. Họ thay mặt nhà nước, đại diện cho pháp luật nên trước hết phải lấy ngân sách nhà nước bồi thường cho người bị oan sai. “Còn nghĩa vụ bồi hoàn đối với những cán bộ trực tiếp gây ra oan sai đó lại phải tính sau. Nếu anh cố ý, anh làm sai thì anh phải có trách nhiệm bồi hoàn” - Phó Chủ tịch Uông Chu Lưu nói.

Luật Trách nhiệm bồi thường nhà nước quy định, nếu người thi hành công vụ có “lỗi cố ý” gây ra thiệt hại, nhưng chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự, thì họ chỉ phải hoàn trả một khoản tiền tối đa không quá 36 tháng lương. Nếu họ có “lỗi cố ý” gây ra thiệt hại mà bị truy cứu trách nhiệm hình sự thì mới phải hoàn trả toàn bộ số tiền mà nhà nước đã bồi thường cho người bị thiệt hại. Còn trường hợp người thi hành công vụ có “lỗi vô ý” gây ra thiệt hại trong hoạt động tố tụng hình sự thì không phải chịu trách nhiệm hoàn trả. Theo báo cáo giám sát của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, trong giai đoạn 3 năm 2011-2014, tổng số tiền phải bồi thường cho 71 trường hợp bị oan sai là trên 30 tỷ đồng. Tuy nhiên, ĐB Huỳnh Nghĩa, Trưởng đoàn ĐBQH TP Đà Nẵng cho biết: “Kết quả giám sát trong lĩnh vực hình sự cho thấy qua 3 năm vẫn chưa có trường hợp nào phải bồi hoàn”. Như vậy, phải chăng trong 71 trường hợp oan sai này, cán bộ thi hành tố tụng đều không “cố ý làm sai”, và đều thoát nghĩa vụ đền tiền? Đây là vấn đề cần được làm rõ để có câu trả lời thỏa đáng cho nhân dân và cử tri, những người nộp thuế để có tiền tạm ứng cho việc bồi thường các trường hợp oan sai.

Tất nhiên, sẽ không dễ dàng để xác định được “lỗi cố ý” hay “lỗi vô ý” nếu như không có những quy định chặt chẽ hơn về vấn đề này. Thực tế về bồi thường oan sai cho thấy, sẽ là không công bằng nếu dùng tiền thuế thu được của nhiều người để bù đắp cho hành vi gây thiệt hại của một số người. Rất ít trường hợp người thi hành công vụ “cố ý làm sai” hoàn trả toàn bộ số tiền mà nhà nước đã bồi thường. Với trường hợp “cố ý làm sai” nhưng chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự, họ chỉ phải hoàn trả một khoản tiền tối đa không quá 36 tháng lương, nghĩa là nhà nước sẽ chỉ thu lại được một phần rất nhỏ khoản tiền đã bỏ ra. Một số ý kiến cho rằng, luật nên sớm chấm dứt tình trạng “quýt làm, cam chịu”. Điều đó không chỉ trả lại công bằng cho những người bị oan sai mà còn công bằng cho cả những người dân khác, khi một khoản tiền thuế không nhỏ của họ đã phải dùng để bồi thường cho những án oan sai.

BẢO MINH

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Bút Sài Gòn

Nhiều sáng, ít tối

- Một nhà ngôn ngữ học có tiếng vừa phân tích cụm từ xuất hiện nhiều trên truyền thông mạng: “siêu to khổng lồ”. Ông cho rằng, các từ này khi kết hợp với nhau thành cụm như thế đã phá vỡ các nguyên tắc ngữ pháp tiếng Việt. Đó có thể coi là một kiểu diễn đạt “chưa sạch nước cản”.

Giao thông - Đô thị

Dân bất an khi kè chống lở thi công dở dang

Nhiều ngày qua, người dân xã Vĩnh Thạnh (TP Nha Trang, Khánh Hòa) hết sức lo lắng vì công trình bờ kè chống sạt lở đang thi công thì có lệnh tạm ngừng, trong khi mùa mưa lũ đến gần.

Quy hoạch

Sớm sửa đổi quy định tách thửa

Nhận được văn bản của UBND huyện Củ Chi, TPHCM trả lời về đề nghị xin cấp giấy phép xây dựng, bà Lê Thị Hoãn (ngụ ấp Xóm Mới, xã Trung Lập Hạ) nói: “Nhà đất tôi thực tế sử dụng bao nhiêu năm nay, đã cấp giấy chứng nhận đầy đủ, giờ xin phép xây dựng mà chỉ cấp có 3 năm. Không lẽ mai mốt đập nhà đi à. Thiệt là vô lý!”. 

Tin buồn

TIN BUỒN

Huyện ủy - HĐND - UBND - UBMTTQ - Phòng LĐTB-XH huyện Củ Chi, TPHCM. Đảng ủy - HĐND - UBND - UBMTTQ xã An Nhơn Tây và gia đình vô cùng thương tiếc báo tin: 
Bà mẹ Việt Nam anh hùng MAI THỊ CHIỆU