Đề nghị nâng diện tích cảnh báo sức khỏe lên ít nhất 85%
Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh khẳng định, Ủy ban Văn hóa và Xã hội tán thành quy định “cấm trưng bày thuốc lá” nhằm loại bỏ hình thức quảng cáo gián tiếp thuốc lá, giảm mức độ hiện diện của thuốc lá trong thị trường bán lẻ, hạn chế tiếp cận của trẻ em và thanh thiếu niên đối với thuốc lá.
Về ghi nhãn, Ủy ban Văn hóa và Xã hội đề nghị bổ sung quy định theo hướng diện tích in cảnh báo sức khỏe phải chiếm ít nhất 85% diện tích mỗi mặt chính trước và mặt chính sau của bao, tút, hộp thuốc lá hoặc quy định lộ trình cụ thể đạt được mức tăng diện tích cảnh báo sức khỏe từ 85% đến 100%. Việc ghi nhãn, in cảnh báo sức khỏe cũng phải bảo đảm gắn liền với bao bì thuốc lá, không bị che lấp bởi tem thuốc lá...
Thảo luận tại tổ, đại biểu Vũ Văn Tiến (Đoàn ĐBQH TP Hải Phòng) nhận xét, mẫu cảnh báo sức khỏe (diện tích 50%) đã áp dụng 13 năm qua mà chưa thay đổi hình ảnh hay nội dung, khẩu hiệu còn đơn giản nên hiệu quả răn đe rất thấp.
Trong khi đó, các nước như Brunei, Myanmar đã nâng diện tích cảnh báo lên 75%, còn Thái Lan và Singapore áp dụng bao bì trơn với diện tích cảnh báo lên tới 85%-90%. Đại biểu đề nghị nâng diện tích cảnh báo sức khỏe lên 85% và tiến tới áp dụng bao bì trơn. “Nội dung cảnh báo không nên chung chung, mà cần làm rõ hại cái gì, hại ai và hại như thế nào, như: nguy cơ mù mắt, giảm khả năng sinh sản, đột quỵ, ung thư phổi/vòm họng, tàn tật...”, đại biểu Vũ Văn Tiến kiến nghị.
Đại biểu Vũ Văn Tiến cũng cho rằng, tỷ trọng thuế trên giá bán lẻ thuốc lá ở Việt Nam hiện quá thấp (chỉ khoảng 36%), quá rẻ so với thu nhập và so với quốc tế (thấp hơn nhiều nước đến hơn 10 lần), nên người dân rất dễ tiếp cận. Vì vậy cần điều chỉnh tăng thuế và giá thuốc lá đồng bộ nhằm giảm khả năng chi trả cùng giảm tiếp cận thuốc lá; cấm việc trưng bày thuốc lá dưới mọi hình thức tại các điểm bán, tránh biến việc trưng bày thành hình thức quảng cáo trá hình.
Đại biểu Phạm Trọng Nhân (Đoàn ĐBQH TPHCM) đồng tình cấm toàn diện thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, túi ngậm nicotine, shisha và các sản phẩm nicotine thế hệ mới. Đại biểu đề xuất giữ nguyên danh mục cấm ngay trong luật, dứt khoát không chế định chuyển sang giao Chính phủ, và không lùi thời điểm áp dụng.
Đề xuất nhà nước rút khỏi việc sản xuất thuốc lá
Đại biểu Phạm Trọng Nhân góp ý thêm, dự thảo vẫn còn khoảng trống ở tuổi 18. Theo Bộ Y tế, nam giới 15-19 tuổi hút thuốc 5,46%; 20-24 tuổi là 32,6%, gấp gần 6 lần. Như vậy, mỗi người cứ đến 18 tuổi là nhà sản xuất có thêm một khách hàng tiềm năng hợp pháp.
Điều đáng nói, phương án không bán thuốc lá cho người sinh từ 1-1-2010 đã được Bộ Y tế đánh giá tác động, có thể ngăn 6,55 triệu nam giới nghiện thuốc; có 20/23 thành viên Chính phủ tán thành nhưng dự thảo lần này hoàn toàn không đề cập, tờ trình Chính phủ cũng ghi "không có" vấn đề còn ý kiến khác nhau.
Đại biểu Phạm Trọng Nhân đề nghị ban soạn thảo trả lời thấu đáo vấn đề này, bởi người sinh ngày 1-1-2010 tròn 18 tuổi vào 1-1-2028, 6 tháng sau ngày luật có hiệu lực. “Lỡ lần sửa luật này là lỡ nguyên cả một thế hệ”, đại biểu phát biểu và đề nghị bổ sung nghiêm cấm bán, cung cấp, mua hộ thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi hoặc sinh từ 1-1-2010 trở đi.
Video: ĐỖ TRUNG
Đại biểu Nguyễn Hữu Nghĩa, Tổng Kiểm toán Nhà nước (Đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên) đặt câu hỏi: Tại sao hiện nay Nhà nước vẫn giữ lại các doanh nghiệp sản xuất thuốc lá? Tôi cho rằng, Nhà nước nên rút lui khỏi lĩnh vực này càng sớm càng tốt, để không có xung đột lợi ích về kinh tế, về biện pháp, về công cụ.
Phát biểu tại tổ của Đoàn ĐBQH TPHCM, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhắc lại quan điểm, đối với thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá mới là "không thí điểm đối với những sản phẩm đã được xác định là có tác hại đến sức khỏe". Khi cơ quan y tế xác định rõ tác hại thì cần có biện pháp quản lý kiên quyết.
Chủ tịch Quốc hội đề nghị dự luật cần giải thích rõ các khái niệm, định nghĩa, phạm vi điều chỉnh và hành vi bị cấm, nhất là đối với thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và những sản phẩm mới có thể xuất hiện trong tương lai. Quy định pháp luật phải có tính dự liệu, tránh để công nghệ mới vượt ra ngoài phạm vi điều chỉnh.
Yêu cầu luật phải khả thi, theo Chủ tịch Quốc hội, không nên chỉ nhìn vào lợi ích kinh tế hay số thu ngân sách. Nếu các quy định góp phần phòng, chống tác hại của thuốc lá, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và ngăn ngừa các hành vi vi phạm pháp luật thì lợi ích xã hội mang lại sẽ rất lớn. Do đó, nội dung nào cấm trong luật thì cần phải quy định rõ, hạn chế tình trạng phải chờ nghị định, thông tư hướng dẫn mới có thể triển khai.
