Hiện tượng Lưu Quang Vũ

25 năm trước, Lưu Quang Vũ cùng những kịch bản mang hơi thở nóng bỏng của cuộc sống đã “làm mưa, làm gió”, tạo nên hiện tượng của ngành sân khấu. Sau 1/4 thế kỷ, những vở kịch của ông lại tiếp tục tỏa sáng và tạo nên một cơn “dư chấn” trong đời sống nghệ thuật. Cảnh háo hức, hăm hở, xếp hàng để xem diễn đã trở lại trong suốt những ngày diễn ra liên hoan sân khấu Lưu Quang Vũ, khiến những người yêu sân khấu lại sống trong tâm trạng buồn vui lẫn lộn.

1. Khác hẳn với không khí hiu hắt của sân khấu thường thấy trong nhiều năm trở lại đây của miền Bắc, suốt một tuần qua, rạp Đại Nam, Công Nhân, Tuổi Trẻ đã trở thành điểm đến của những người yêu nghệ thuật. Không trong giờ vàng mà ngay cả những xuất diễn vào 9 giờ sáng, các hàng ghế đều không còn một chỗ trống dù đó là kịch nói, cải lương hay chèo. Khán giả đã trở lại với sân khấu, họ đến để cùng cảm nhận được sự đồng điệu của tinh thần thượng tôn lẽ phải, sự trung thực để miên man với những suy nghĩ về lương tâm, niềm tin, sự thật, chân lý… trong mỗi kịch bản của tác giả Lưu Quang Vũ, người đã trở thành hiện tượng của sân khấu Việt Nam những năm 80 của thế kỷ trước. Khán giả đã cùng khóc, cười, cùng uất ức rồi cảm thông với Hồn Trương Ba, da hàng thịt, Điều không thể mất, Nàng Si ta, Mùa hạ cuối cùng.

Một cảnh trong vở Mùa hạ cuối cùng.

Hình ảnh những khán phòng đông kín khán giả, thậm chí người xem phải ngồi bệt giữa 2 hàng ghế hoặc đứng một chân, sẽ còn đọng mãi trong lòng các nghệ sĩ, những người yêu sân khấu, đặc biệt là với ai yêu kịch Lưu Quang Vũ. “Người được mời, được tặng vé, người phải bỏ hàng trăm ngàn đồng để sở hữu những tấm vé từ tay các “cò” ngoài cửa rạp để rồi ngồi chen chúc giữa các lối đi đều chăm chú theo dõi vở diễn mà không ai bỏ về giữa chừng. Đó là hiện tượng lạ mà chỉ có Lưu Quang Vũ mới làm được”, NSƯT Lê Chức, Phó Chủ tịch Hội Nghệ sĩ sân khấu tâm sự.

2. Vui vì khán giả vẫn chưa quay lưng lại với sân khấu nhưng những người tâm huyết với nghề cũng không khỏi chạnh lòng bởi sau từng ấy năm, dường như sân khấu vẫn đang trong thế giậm chân tại chỗ. Trong 12 vở tham gia liên hoan lần này chỉ có duy nhất Mùa hạ cuối cùng của Nhà hát Tuổi Trẻ là có sự tham gia chút ít công nghệ hiện đại khi đưa các màn trình chiếu video art. Âu đó cũng là tín hiệu vui của sự sáng tạo, dám thay đổi, dù hiệu quả chưa thật rõ rệt. Còn lại toàn bộ các nhà hát khác vẫn loay hoay với những cánh gà chật hẹp, bục bệ thô sơ không khác gì ba mươi năm về trước. Như một nhà báo đã dẫn chứng rất đau lòng rằng ngay cả ngài Thích Đế trong vở Hồn Trương Ba, da hàng thịt, muốn thăng thiên phải áp dụng kiểu xoay ba vòng rồi biến mất sau cánh gà của những năm xưa cũ.

Cũng tại liên hoan này, những người làm sân khấu lại giật mình bởi khoảng trống mà Lưu Quang Vũ để lại là quá lớn, không chỉ ở kịch bản mà còn ở đội ngũ đạo diễn, diễn viên tài năng, nhiệt huyết. Những gì mà các nghệ sĩ trẻ thể hiện trong 12 vở diễn tham dự liên hoan lần này vẫn chưa thể tạo “lửa” bằng các thế hệ đàn anh, đàn chị trước đây. Ngay cả đạo diễn, NSND Chí Trung, người được tặng giải thưởng đạo diễn với vở Mùa hạ cuối cùng cũng cay đắng thừa nhận độ chênh giữa lứa diễn viên cũ và mới. Dù chỉ xuất hiện không nhiều với vai diễn không phải là trung tâm nhưng người xem cảm thấy những Đức Khuê, Ngọc Huyền, Thanh Tú… vẫn tạo được dấu ấn đẹp, thậm chí còn góp phần cứu vãn cả một vở kịch.

Ngày 16-9, Hội Nghệ sĩ sân khấu đã tổng kết và trao giải vàng cho 16 nghệ sĩ, giải bạc cho 34 nghệ sĩ. Vở Mùa Hạ cuối cùng đem về cho NSND Chí Trung giải thưởng đạo diễn. Liên hoan khép lại, song khán giả vẫn chờ đợi từ hiện tượng Lưu Quang Vũ, các đạo diễn, nghệ sĩ, diễn viên sẽ tự nhìn lại mình để mở ra một hướng đi mới cho sân khấu nước nhà.

MAI AN

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Kịch truyền hình “Làm mẹ trên mạng“

Kịch truyền hình “Làm mẹ trên mạng“

Lúc 14 giờ 20 ngày 24-6, Đài Truyền hình TPHCM - HTV7 phát sóng chuyên mục Chuyện bốn mùa vở kịch Làm mẹ trên mạng (kịch bản: Phong Linh, biên tập: Nguyễn Minh Hải, đạo diễn dàn dựng: Hoàng Duẩn, đạo diễn truyền hình: NSƯT Lê Cường) mang thông điệp ý nghĩa về việc giáo dục con cái trong thời buổi công nghệ 4.0, xuất phát từ thực tế cuộc sống.

Phim

Khám phá 120 bối cảnh phim đặc sắc ở Việt Nam

Ngày 22-6, Viện Phim Việt Nam tại Hà Nội tổ chức triển lãm "Di sản tư liệu hình ảnh động trong quảng bá du lịch Việt Nam", giới thiệu khoảng 120 ảnh bối cảnh quay phim được các nhà làm phim trong nước và nước ngoài thực hiện tại Việt Nam. Đây là những tư liệu đang được lưu trữ tại Viện Phim Việt Nam. 

Âm nhạc

Mỹ thuật

Sách và cuộc sống

Những đầu sách hữu ích nhân Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam

Nhân ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam 21-6-2021, nhiều đơn vị đã giới thiệu đến độc giả nhiều ấn phẩm hữu ích, được xem là tài liệu quý dành cho những người làm trong ngành nghề báo chí, truyền thông cũng như rất phù hợp với các sinh viên đang theo học các ngành báo chí, truyền thông.

Sáng tác

Vợ chồng già

Hai tối nay, không nghe bố đòi uống rượu, bàn ăn đủ người là bố bưng bát lặng lẽ ăn, ăn xong đặt đũa xuống là bố về phòng sớm, chỉ dặn: Linh lát chở con về đi cẩn thận, đầu hẻm mới có cái ổ gà. Lúc chị ghé mắt nhìn thì nghe tiếng tivi nho nhỏ, bố ngồi bó gối trên giường đã mắc mùng. Mẹ bĩu môi, kệ ông ấy đi! Lại giở chứng giở quẻ gì đấy mà!