Hội nghị diễn ra trong khuôn khổ Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 49 và các hội nghị cấp cao liên quan, do Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae và Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr., Chủ tịch ASEAN năm 2026, đồng chủ trì.
AZEC là sáng kiến do Nhật Bản khởi xướng, với sự tham gia của 11 nước, gồm Nhật Bản, Australia, Brunei, Campuchia, Indonesia, Lào, Malaysia, Philippines, Singapore, Thái Lan và Việt Nam.
Tại hội nghị, các nhà lãnh đạo khẳng định nguyên tắc hợp tác AZEC, hướng đến thực hiện đồng thời 3 mục tiêu: ứng phó biến đổi khí hậu, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bao trùm và bảo đảm an ninh năng lượng, trên cơ sở cách tiếp cận “một mục tiêu, nhiều con đường”.
Các nhà lãnh đạo hoan nghênh Timor Leste trở thành quốc gia đối tác AZEC, nhất trí thúc đẩy định hướng AZEC 2.0, tập trung nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế và hệ thống năng lượng; đa dạng hóa nguồn cung, tăng cường an ninh dầu khí, bảo đảm khoáng sản thiết yếu, củng cố chuỗi cung ứng, phát triển công nghệ tiên tiến và đổi mới sáng tạo.
Phát biểu tại hội nghị, Thủ tướng Lê Minh Hưng đánh giá cao nỗ lực của Nhật Bản trong thúc đẩy hợp tác AZEC, nhất là khi an ninh năng lượng và chuỗi cung ứng toàn cầu đối mặt nhiều thách thức.
Thủ tướng dẫn sáng kiến POWERR Asia hỗ trợ thu xếp nguồn dầu thô cho Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn (Việt Nam) là minh chứng cho tiềm năng và hiệu quả hợp tác khu vực.
Thủ tướng nhấn mạnh, Việt Nam coi bảo đảm an ninh năng lượng là nền tảng cho tăng trưởng nhanh, bền vững và nâng cao năng lực tự cường của nền kinh tế. Việt Nam đang hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển hạ tầng năng lượng, triển khai Quy hoạch hạ tầng dự trữ, cung ứng xăng dầu, khí đốt quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050.
Để thúc đẩy hợp tác hiệu quả, thực chất trong khuôn khổ AZEC, Thủ tướng Lê Minh Hưng đề xuất 2 định hướng ưu tiên.
Thứ nhất, tăng cường hợp tác khu vực về dự trữ và cung ứng dầu khí. Hoạt động này được thực hiện thông qua việc đẩy mạnh chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ kỹ thuật, chuyển giao công nghệ và trao đổi mô hình đầu tư, quản lý hạ tầng dự trữ. Việt Nam hoan nghênh phiên họp đặc biệt tại Manila giữa các bộ trưởng AZEC và đại diện các nước xuất khẩu dầu khí; ủng hộ hợp tác trên tinh thần tự nguyện, bình đẳng, cùng có lợi, phù hợp điều kiện và nhu cầu của mỗi nước.
Thứ hai, phát huy vai trò kết nối của Nhật Bản và các đối tác AZEC. Đó là việc huy động nguồn lực tài chính, chia sẻ kinh nghiệm, chuyển giao công nghệ, khuyến khích khu vực tư nhân tham gia phát triển hạ tầng dự trữ, cung ứng năng lượng, đưa các sáng kiến hợp tác thành dự án cụ thể, mang lại lợi ích cho các nước thành viên và khu vực.
Thủ tướng Lê Minh Hưng tin tưởng, với tinh thần đoàn kết, hợp tác và chia sẻ trách nhiệm, AZEC sẽ tiếp tục đóng góp vào mục tiêu xây dựng một châu Á tự cường về năng lượng, phát triển nhanh, bền vững.
Hội nghị thông qua Tuyên bố chung các nhà lãnh đạo cấp cao AZEC, khuyến nghị các bộ trưởng phụ trách tiếp tục triển khai Kế hoạch hành động. Hội nghị cấp cao AZEC lần thứ 5 dự kiến tổ chức tại Singapore năm 2027.