Quảng Nam

Khó trùng tu cả 2 di sản

Trên cơ sở 2 di sản thế giới Hội An và Mỹ Sơn, Quảng Nam là địa phương được chọn để tổ chức “Năm du lịch quốc gia 2006” với chủ đề Quảng Nam: “Một điểm đến - 2 di sản thế giới”. Tuy nhiên, có một thực tế là cả 2 di sản thế giới đều đang cùng… nan giải trong việc trùng tu!

  • Nguy cơ đô thị cổ: Cháy và mối

Ông Hồ Tấn Cường, Phó giám đốc Sở Du lịch tỉnh Quảng Nam, thừa nhận: “Nếu ngay từ bây giờ không kịp thời trùng tu những công trình có nguy cơ sụp đổ ở 2 di sản thế giới thì đến một lúc nào đó, cả dãy phố cổ Hội An có khả năng sụp xuống. Mỹ Sơn cũng không là ngoại lệ...”.

Mái ngói di tích nhà thờ tộc Lý số 84 đường Trần Phú (Hội An) đã sụp xuống từ 2 năm nay. Ảnh: ĐẠI DƯƠNG

Theo số liệu của Trung tâm Quản lý bảo tồn di tích Hội An, hiện nay, cả thị xã có 82 ngôi nhà cổ xuống cấp nghiêm trọng và từ năm 1999 đến nay, năm nào chính quyền thị xã cũng phải xuất tiền mua cây chống đỡ... Ngoài xuống cấp, ông Nguyễn Chí Trung, Giám đốc Trung tâm Quản lý bảo tồn di tích Hội An, cho biết, có 2 nguy cơ tiềm ẩn đối với đô thị cổ Hội An là cháy và mối.

Kiến trúc nhà cửa Hội An gồm các ngôi nhà liên kế (phần lớn làm bằng gỗ) trên những con đường nhỏ hẹp, nếu xảy ra cháy thì hậu quả sẽ thật khó lường. Đáng lo nhất, hầu hết nhà cổ ở Hội An với các cấu trúc gỗ trên 100 năm tuổi đã bị mối xâm nhập và ăn rỗng ruột. Nếu trong thời gian tới, Hội An không có nổi kinh phí 50 tỷ đồng để triển khai 2 dự án chống cháy và đặc biệt là chống mối thì con số các ngôi nhà cổ xuống cấp trầm trọng sẽ tăng lên rất nhiều.

  • Tháp F1, Mỹ Sơn có thể... biến mất

Có mặt tại Mỹ Sơn trong đợt mưa cuối tháng 10, chúng tôi được các chuyên gia cho biết, nhiều ngôi tháp trong quần thể tháp E, F, G, H, K nhiều năm nay đã có dấu hiệu xuống cấp. Đáng lo ngại nhất là tình trạng “sẵn sàng biến khỏi mặt đất” của tháp F1 (Báo SGGP ngày 14-8-2005 đã có bài phản ánh).

Ngôi tháp đặc biệt quan trọng trong số 72 đền tháp Mỹ Sơn sau khi được triển khai “dự án bảo tồn tu bổ cấp thiết” từ năm 2001 đến nay, vẫn chỉ như đống gạch vỡ bạc màu nằm dưới một mái che bằng tôn.

Cũng trong những ngày cuối tháng 10-2005, khi một hố đào khảo cổ phát lộ cho thấy một “Mỹ Sơn thứ 2 dưới lòng đất, ở độ sâu 0,9 đến 1,1m) thì thực trạng đau lòng của tháp F1 trong quần thể di sản thế giới Mỹ Sơn càng bộc lộ rõ hơn bởi sự tắc trách, đùn đẩy trách nhiệm giữa chủ đầu tư (UBND huyện Duy Xuyên - Quảng Nam) và Viện Bảo tồn di tích Bộ VHTT. Ông Trần Công Tám, Chủ tịch UBND huyện Duy Xuyên, dẫn lời cảnh báo của các chuyên gia là “nếu dỡ mái che bằng tôn thì toàn bộ tháp F1 sẽ sụp xuống không còn cứu vãn nổi”.

  • Trùng tu nan giải

Theo ông Nguyễn Chí Trung, Giám đốc Trung tâm Quản lý bảo tồn di tích Hội An, thì khó khăn lớn nhất trong việc tu bổ 82 ngôi nhà cổ xuống cấp nghiêm trọng tại Hội An hiện nay rơi vào 52 di tích nhà cổ “sở hữu nhà nước và tư nhân”. Với 45 tỷ đồng từ ngân sách trung ương và của tỉnh Quảng Nam, từ năm 2004 đến nay, chính quyền thị xã chỉ mới tu bổ được 30 ngôi di tích nhà cổ thuộc sở hữu nhà nước. Các di tích nhà cổ còn lại được tu bổ theo phương thức nhà nước và nhân dân cùng làm. Mức góp vốn tu bổ từng ngôi nhà được căn cứ vào vị trí (mặt tiền và trong hẻm).

Theo đó, các di tích nhà cổ khi tu bổ sẽ được tính toán theo phương thức nhà nước (chính quyền thị xã) đầu tư từ 45% đến 75% còn lại do người dân tự bỏ ra. Chính điều này đã nảy sinh vướng mắc không thể giải quyết được. Vướng mắc khác ngoài yếu tố vốn, theo lời ông Nguyễn Chí Trung là không xác định được chủ sở hữu chính tại các di tích nhà cổ “sở hữu nhà nước và tư nhân”. Dự án tu bổ 82 di tích nhà cổ xuống cấp chắc sẽ còn kéo dài... không biết đến bao giờ!

Với tháp F1, Chủ tịch UBND huyện Duy Xuyên cho biết, vì không thể chờ đợi lâu hơn nữa nên UBND huyện Duy Xuyên trong tư cách chủ đầu tư, đã có công văn gửi Viện Bảo tồn di tích Bộ VHTT đề nghị chấp nhận giải pháp vừa thiết kế vừa thi công, thi công đến đâu tính toán giá trị hợp đồng đến đó. Công văn gửi đi đã lâu nhưng đến nay vẫn chưa nhận được hồi âm từ những người có trách nhiệm với di sản ở Viện Bảo tồn di tích.

DƯƠNG THANH TÙNG


 

Các tin, bài viết khác