Kịch nói cần những bệ đỡ

SGGP
Tuần lễ kỷ niệm 100 năm sân khấu kịch nói đã khép lại với nhiều dư âm. Vui, vì đã lâu rồi các thế hệ tâm huyết, nặng lòng với sân khấu kịch có dịp hội ngộ để cùng nhau sống lại không khí của người làm nghề. Song, khi nhắc đến tương lai, ai nấy đều không khỏi chạnh lòng bởi có quá nhiều rào cản phải vượt qua để khán giả tiếp tục đến với sân khấu.

Bi kịch trắng khán giả

PGS-TS Nguyễn Thị Minh Thái cho rằng, khán giả xem kịch đã thưa vắng đến mức đáng coi là “bi kịch trắng khán giả”. Sân khấu nhà nước, sân khấu tư nhân, sân khấu lớn, sân khấu nhỏ, sân khấu xã hội hóa, các hội diễn kịch toàn quốc, sân khấu kịch địa phương... đều không tìm được người xem. Các nhà hát, rạp hát, điểm diễn sân khấu ở các thành phố lớn đều bị đứt mạch kịch trường hàng đêm. Cầu nối giữa sân khấu và khán giả, vốn đã lung lay, lại thêm ảnh hưởng của dịch Covid-19 đã khiến mối liên hệ này đứt gãy. “Tình yêu và niềm tin của khán giả đối với sân khấu kịch nói đã có vẻ chững lại”, NSND Lê Huy Quang nhận định. Những “ông hoàng”, “bà chúa” của “thánh đường” sân khấu có vẻ không còn hấp dẫn khán giả, nhất là lớp khán giả trẻ. 

Kịch nói cần những bệ đỡ ảnh 1 Các nghệ sĩ Nhà hát Kịch Việt Nam trong trích đoạn vở Vũ Như Tô
Dưới góc nhìn của nhà quản lý, NSND Trung Hiếu, Giám đốc Nhà hát Kịch Hà Nội, sân khấu kịch hiện nay là một chuỗi những bất cập. Sự thiếu hụt khán giả làm giảm nguồn thu, kéo theo chế độ đãi ngộ kém đã ảnh hưởng tới sức sáng tạo của nghệ sĩ. Thu nhập thấp cũng khiến sân khấu không còn thu hút được nghệ sĩ trẻ tài năng chuyên tâm sống với nghề… Cùng chung tâm sự này, NSƯT Xuân Bắc, Giám đốc Nhà hát Kịch Việt Nam thừa nhận, sân khấu đang chịu sức ép về tính hấp dẫn của nhiều loại hình giải trí hiện đại. Do vậy, dù người làm nghề nghĩ đủ phương thức cũng chưa đủ mạnh để kéo khán giả tới rạp.


Có cái nhìn tích cực hơn, đạo diễn Trần Lực vẫn tin sân khấu có sức hấp dẫn riêng mà không loại hình nào có thể so sánh được, đó là tính ước lệ cao, là những vấn đề xã hội được truyền tải mạnh mẽ, trực tiếp. “Trong thời đại công nghệ phát triển, chúng ta phải cạnh tranh bằng cách có sản phẩm hay. Chỗ nào không bán được vé thì tôi nghĩ nên xem lại mình, đừng đổ cho khán giả. Đừng bao giờ cho rằng khán giả quay lưng, họ muốn xem chứ, vấn đề là có gì để cho người ta xem?”, đạo diễn Trần Lực chia sẻ. 

Tìm về “những đêm không ngủ”

Nhìn về hào quang của sân khấu với kịch nói, với hàng loạt gương mặt đã làm nên lịch sử vàng son, từ thế hệ những người đặt nền móng đầu tiên cho nền kịch nghệ Việt như Nguyễn Văn Vĩnh, Vũ Đình Long, Thế Lữ..., đến những thế hệ vàng kế tiếp đã tạo nên “những đêm không ngủ” của sân khấu như Lưu Quang Vũ, nhiều người không khỏi có cảm giác hụt hẫng khi nói về sân khấu hiện nay. 

“Vì sao sân khấu kịch nói đánh mất vai trò xung kích của sân khấu nước nhà? Vì sao không thể tìm ra những phương thức hoạt động mới để thoát khỏi “bầu sữa bao cấp”? Vì sao đội ngũ tác giả sân khấu thừa về “lượng” nhưng thiếu về “chất”? Bản thân những người làm nghệ thuật sân khấu phải nghiêm túc đánh giá và chủ động thay đổi tư duy từ cách tiếp cận khán giả cho tới việc định hướng xây dựng tác phẩm nghệ thuật”, NSND Trịnh Thúy Mùi, Chủ tịch Hội Nghệ sĩ sân khấu Việt Nam, thẳng thắn bày tỏ.

Nhà biên kịch Nguyễn Đăng Chương cũng chỉ ra rằng, bên cạnh những nguyên nhân khách quan thì dễ nhận thấy nhiều tác giả đã không lăn lộn vào đời sống, không lý giải được mâu thuẫn của cuộc sống hiện đại, không đọc được nỗi đau và nói lên ý chí của con người hôm nay. “Kịch nói đang rời xa những vấn đề thời sự nóng bỏng diễn ra hàng ngày, hàng giờ trong xã hội…”, nhà biên kịch Nguyễn Đăng Chương nói. Theo ông, tác giả cũng cần những “bệ đỡ”, chính là sự đồng bộ từ cơ quan quản lý nhà nước và các đơn vị nghệ thuật. Kịch bản hay, đề cập tới vấn đề thời sự gai góc của xã hội đương đại thì lại sợ đụng chạm… và rốt cuộc là né tránh, nên khán giả cũng… né kịch. Trăn trở về câu chuyện sáng tác, NSƯT Đỗ Kỷ cũng cho rằng, cần đem lại nhiều hơn nữa hơi thở cuộc sống trong mỗi tác phẩm thông qua các chuyến sáng tác thực tế ở các địa phương, các ngành có ảnh hưởng lớn đến đời sống xã hội.

MAI AN

Các tin, bài viết khác

Phim

Âm nhạc

Mỹ thuật

Ăn cắp tác phẩm nghệ thuật: Từ trực tiếp tới trực tuyến

Mạng xã hội cùng các nền tảng số hóa tác phẩm nghệ thuật mang đến nhiều cơ hội quảng bá tác phẩm và kết nối họa sĩ cùng nhà sưu tập. Nhưng cũng từ đây, câu chuyện chép tranh, ăn cắp tác phẩm cũng bước lên một tầm tinh vi hơn với những chiêu trò lập lờ, đánh lận con đen trong không gian trực tuyến.

Sách và cuộc sống

Hơn 500 triệu đồng từ Tuần lễ Doanh nhân và sách năm 2021

Sau một tuần diễn ra, Tuần lễ Doanh nhân và sách năm 2021 vừa tiến hành bế mạc tại Đường sách TPHCM vào sáng 7-12. Bước sang năm thứ 2, tuần lễ đã nhận được sự quan tâm đặc biệt từ đông đảo độc giả cũng như cộng đồng doanh nhân và doanh nghiệp. 

Sáng tác

Sân ga mùa xuân

Quán nằm quay mặt vào ga. Mùa này chuyến tàu nào đi qua cũng bỏ lại chút ảm đạm, lạnh lẽo trên từng bước chân người lên lên, xuống xuống.