Những buổi chiều mưa quê xưa êm đềm mà tha thiết lạ thường, nơi thời gian dường như ngưng đọng bên những giọt mưa tí tách rơi xuống góc sân. Mưa giăng lên không gian một màu xám tịch mịch, phủ qua rặng tre già rồi chậm rãi thấm sâu vào lòng đất mẹ bao dung.
Đó là những buổi chiều mưa tạt ngang qua chái bếp, mang theo hơi đất nồng nàn và bóng dáng cha mẹ ướt đẫm trở về sau buổi đồng xa, hiện lên như một mảnh ký ức nặng trĩu mà dịu dàng nhất.
Mưa tầm tã đổ xuống con đường làng, mẹ quẩy đôi quang gánh, cha vác chiếc cày trên vai, áo nâu thấm nước bết chặt vào tấm lưng hao gầy. Đôi chân mẹ bấm chặt xuống lớp bùn trơn trượt, giữ cho gánh rau khỏi ngã đổ giữa cơn mưa xối xả.
Còn cha, với những giọt mưa lăn dài trên gò má sạm nắng và nụ cười hiền xua tan cái lạnh cắt da, tự bao giờ đã neo lại trong tâm trí tôi như một khoảng trời thiêng liêng nhất. Giữa phố thị bụi bặm, chỉ cần nghe tiếng mưa nặng hạt, tôi lại mường tượng thấy mình đang đứng dưới mái hiên xưa, ngóng cha mẹ về để xoa ấm đôi bàn tay lạnh ngắt, thấy mọi mệt nhọc của cuộc thiên di bỗng chốc nhẹ bẫng như hơi nước tan đi.
Trong ký ức của đứa trẻ làng quê năm ấy, ấm áp nhất có lẽ là những ngày được nghỉ học vì mưa lớn. Mưa giăng kín lối, cha mẹ chẳng thể ra đồng, ruộng đồng cũng được nghỉ ngơi. Mấy chị em tôi rủ nhau co quắp trên chiếc giường gỗ xoan đào, rúc đầu trong tấm chăn bông cũ kỹ, kể cho nhau nghe đủ thứ chuyện trên đời rồi cùng đọc truyện cổ tích.
Tiếng mưa rơi sầm sập trên mái lá như hòa cùng giọng đọc ngân nga của chị, còn phía chái bếp, mẹ lui cui nhóm lửa, để mùi khói rơm quyện cùng hương thơm lừng của nồi khoai xéo đang tỏa hơi nghi ngút - cái vị ngọt bùi của khoai khô hầm mềm, dẻo quánh hòa cùng nếp thơm và đậu phộng.
Vị ngọt đậm đà mộc mạc ấy, mãi về sau này dù có đi khắp bốn phương trời, nếm đủ cao lương mỹ vị, tôi vẫn chẳng thể nào quên, như một miền cổ tích riêng chỉ tôi mới biết tìm về.
Khi cơn mưa chiều bắt đầu tạnh dần, bầu không khí trong lành hiện ra. Lũ trẻ lại í ới gọi nhau, đứa xách vó, đứa ôm đơm chạy ra những con rạch, bờ ao đang ăm ắp nước mới để bắt tôm, bắt cá đồng. Tiếng chân giẫm trên cỏ ướt, tiếng cười nói trong trẻo vang rộn một góc đồng quê đang sóng sánh ánh chiều, như thể cả đất trời cũng vừa được tắm gội cùng chúng tôi.
Bây giờ, làng cũ đã khác xưa. Những ngôi nhà mái ngói, mái rạ rêu phong giờ đã nhường chỗ cho những nhà cao tầng bê tông kiên cố. Chiếc giường gỗ xoan đào năm nào có lẽ đã lùi sâu vào dĩ vãng, nồi khoai xéo ngày mưa cũng hiếm hoi xuất hiện trên mâm cơm hiện đại ngăn nắp, tiện nghi.
Người ta ít còn thấy cảnh cha mẹ bấm chân trên con đường bùn đất trơn trượt, và cái không khí rộn rã, ấm áp của những chiều mưa quê xưa cũng theo đó mà dần trôi xa.
Nỗi nhớ về những buổi chiều mưa quê giờ đây tựa như một khoảng lặng mênh mông trong lòng kẻ thiên di. Nhưng tôi biết, dẫu cuộc sống có cuốn xoay vội vã đến đâu, bóng dáng cha mẹ tảo tần ướt sũng trong mưa, hơi ấm từ bếp lửa cùng nồi khoai xéo thơm nồng và tình quê mộc mạc ngày ấy vẫn luôn ở đó, lặng lẽ chờ đợi.
Nó như một mạch ngầm âm thầm chảy dưới lớp bụi bặm của phố thị, để mỗi khi mỏi mệt, tôi lại tìm về an trú, thấy lòng mình được tưới mát bằng những mảnh ký ức nguyên sơ chẳng thể phôi pha.
