Bạn gửi ảnh một chùm điều chín đỏ au treo lơ lửng trên cành, kèm theo dòng chữ ngắn gọn: “Điều vào mùa rồi, cậu có ghé Đồng Nai một chuyến không?”. Chỉ vậy thôi mà lòng đã bồi hồi, rưng rưng một nỗi nhớ.
Lần giở lại trang ký ức, chuyến đi năm ngoái về vùng đất đỏ bazan. Thủ phủ hạt điều đã giữ chân du khách bằng những con người chất phác, những vườn cây trái tốt tươi và những trái điều vừa xa lạ vừa gần gũi.
Hạt điều rất quen thuộc, là một loại hạt hay bày bán trong các siêu thị. Thế nhưng ít người được thấy trái điều còn nguyên trên cây, không ngờ cái hạt cứng đó lại mọc phía dưới một trái hình quả lê mọng nước, căng đầy sức sống.
Trái điều lúc non có màu xanh mướt, lớn dần thì chuyển sang vàng chanh, rồi đỏ ửng như gương mặt cô gái mới lớn hay mắc cỡ. Thịt trái giòn, nước nhiều, vị ngọt xen chút chát đặc trưng mà chỉ ai đã một lần nếm thử mới cảm nhận được cái duyên của nó.
Ngồi dưới bóng vườn điều, nhìn bạn vừa leo trèo hái trái vừa kể chuyện, giọng đầy hào hứng. Bạn nói, mùa điều ở quê bạn là mùa cả xóm rộn ràng. Hồi nhỏ ba bạn cõng bạn lên vai đi lượm điều rụng từ sáng sớm tinh mơ.
Dưới gốc cây, lá mục ủ ấm, mùi điều chín thơm nồng cứ theo bạn mãi đến tận bây giờ. Tất nhiên, bạn cũng không quên khoe rằng chiều nay má bạn sẽ đãi mọi người món gỏi điều tươi trộn tôm thịt - đặc sản bình dị của vùng đất đỏ.
Về đến sân nhà, chưa kịp rửa tay đã thấy má bạn ngồi xắt điều mỏng đều tăm tắp ngoài hiên. Má bạn hỏi thăm đường sá có xa không, có mệt không, y chang người nhà lâu năm chứ chẳng phải khách lạ mới gặp lần đầu.
Má bạn bảo, trái điều chọn để làm gỏi phải là trái vừa chín tới, không non quá dễ đắng, không chín rục quá mềm nhũn. Trái đạt chuẩn phải có màu đỏ hồng, thịt còn chắc, cắt ra nghe tiếng giòn rụm.
Điều thái lát mỏng, ngâm qua nước muối loãng cho bớt chát rồi vắt ráo. Tôm đất luộc chín, bóc vỏ. Thịt heo ba chỉ luộc thái mỏng. Tất cả trộn đều với nước mắm chua ngọt vắt chanh, thêm tỏi ớt đâm nhuyễn, rắc lên trên ít đậu phộng rang giã dập và rau răm thái nhỏ.
Mâm cơm dọn ra giữa chiều muộn, nắng xiên khoai qua mái hiên đổ dài xuống sân đất. Đĩa gỏi điều nằm giữa mâm, màu sắc tươi rói, mùi thơm đánh thức cả dạ dày lẫn ký ức. Má bạn gắp cho khách những miếng đầu tiên. Khách nhai chậm, để vị giòn thanh của điều tươi quyện với vị ngọt của tôm, béo của thịt, chua cay của nước trộn.
Vị chát nhẹ của điều không gây khó chịu mà lại tạo ra một dư vị lạ, khiến người ta cứ muốn gắp thêm, cho đến khi đĩa gỏi vơi dần lúc nào không hay. Cả nhà bạn cười khi thấy khách cứ xuýt xoa mãi không thôi. Lúc về, má bạn dúi vào túi mấy trái điều còn tươi, dặn về để dành ăn mà nhớ Đồng Nai.
Một năm qua đi, mùa điều lại trở về đúng hẹn. Khách phương xa lại thèm cái giòn thanh ấy, thèm cái mùi điều chín bay trong nắng chiều vùng đất đỏ. Ngồi ngẩn ngơ tự nhiên thấy lòng muốn lên xe, muốn về Đồng Nai một chuyến, để gặp lại con người và vườn điều thơm thảo.
