Tháng giêng, nói chuyện mỹ tục và hủ tục

1- Có câu rằng “Tháng giêng là tháng ăn chơi”! Ấy là câu ca phản ánh đời sống sinh hoạt nông nghiệp ngày xưa. Sau khi cày cấy xong vụ đông-xuân, bà con nghỉ, đón Tết vui xuân. Tháng giêng là thời gian nông nhàn nên nhiều lễ hội được tổ chức. Chỉ nguyên chuyện ông bà mình chọn tháng giêng là tháng ăn chơi cho thấy tính khoa học trong đời sống nông nghiệp.

Ngày nay, đời sống nông nghiệp phần nào giảm đi tính độc tôn, chi phối toàn bộ sinh hoạt của đời sống xã hội, nhiều phong tục tập quán theo thời đại đã có những thay đổi. Khi cuộc sống công nghiệp được thiết lập, nền kinh tế bị chi phối bởi hoạt động công nghiệp, rõ ràng sinh hoạt có tính nông nghiệp xưa kia nhiều điều không còn thích hợp. Như vậy, phong tục tập quán cũng theo đó mà được sắp xếp, tổ chức lại để đáp ứng và thỏa mãn nhu cầu của nhân dân.

Nhà văn hoá Hữu Ngọc nói về tục xông đất.

Trong thời kỳ đổi mới, mở cửa, có sự giao thoa, đan xen trong sự phát triển toàn diện của đời sống xã hội, trong đó nổi lên sự phát triển của nền công nghiệp ­ trong nền kinh tế nông nghiệp, đã hình thành một diện mạo văn hóa mới - văn hóa công nghiệp, đô thị. Một mặt người ta vẫn gìn giữ phát huy phong tục truyền thống, mặt khác biết cách du nhập, phát sinh nhiều yếu tố sẽ trở thành phong tục tập quán mới.

2- Phong tục là “ Thói quen đã ăn sâu vào đời sống xã hội, được mọi người chấp nhận và làm theo” (Từ điển Tiếng Việt - Viện Khoa học xã hội Việt Nam, Viện Ngôn ngữ học Việt Nam, NXB Khoa học xã hội – Hà Nội 1988 - trang 810). Trong phong tục tập quán cũng đồng thời tồn tại mỹ tục và hủ tục. Mỹ tục là những tục lệ tốt đẹp và hủ tục là những tục lệ lỗi thời, lạc hậu, xét trên phạm vi rộng của đời sống xã hội.

Những năm gần đây, trong sự phát triển, đổi mới của đất nước, chúng ta vui mừng nhận thấy nhiều mỹ tục truyền thống được bảo tồn phát huy, bên cạnh đó, trong xu thế mở cửa, hội nhập, chúng ta thấy xuất hiện nhiều sinh hoạt văn hóa mới được du nhập vào, mang lại hiệu quả về giá trị tinh thần cho cộng đồng. Điều đáng quan tâm ở đây chính là vấn đề giữ gìn và phát huy bản sắc dân tộc. Đã không ít trường hợp các lễ hội nhằm tôn vinh các giá trị văn hóa dân tộc đã trở thành mỹ tục, trở thành điều kiện để kinh doanh thuần túy.

Ngày nay, vẫn còn tồn tại nhiều ngày hội. Hội ở đây được hiểu như một mỹ tục, được cộng đồng tự giác tham gia theo nhu cầu tinh thần, tâm linh. Một khi hội có lễ, nghĩa là đã có sự quản lý tổ chức của đoàn thể, chính quyền. Lễ hội ngày nay nhiều. Cho nên ngày Tình nhân (14-2), mới du nhập vào Việt Nam mấy năm gần đây, không nên gọi là Ngày lễ Tình nhân, mà chỉ có thể gọi là Ngày lễ Thánh Valentine hoặc “Ngày Tình yêu...”.

Cũng tương tự như vậy, một số phong tục có tính địa phương, từng vùng miền, chúng ta không nên nhân rộng, biến nó trở thành mỹ tục, lễ hội có tính tiêu biểu trình diễn trước đông đảo công chúng và khách quốc tế. Đã có nhiều ý kiến về trường hợp đâm trâu, hay mới đây nhất báo chí tuyên truyền khá ồn ào về một lễ hội chém lợn tế thần.

3-
Rõ ràng chuyện phong tục, mỹ tục, hủ tục và nói rộng ra là chuyện lễ hội hiện nay tổ chức như thế nào, tổ chức ra sao, ở đâu… rất cần được ngành văn hóa thông tin nghiên cứu, tổng kết, soạn thảo và ban hành để nhân dân thực hiện. Bởi vì phong tục tập quán, lễ hội dân gian… từ xa xưa đã có những quy định rất nghiêm ngặt. Mỹ tục cần được phát huy, hủ tục cần được loại bỏ dần. Lễ hội nước ngoài được cộng đồng du nhập vào nước ta, cần xét cái nào nên khuyến khích và cái nào hạn chế. Năm nay, tỉnh Phú Thọ đang chuẩn bị thử nghiệm Lễ hội Giỗ Quốc tổ Hùng Vương (mồng 10 tháng 3), để nhân rộng trong cả nước thực hiện là một tín hiệu vui.

Người xưa nói “Phú quý sinh lễ nghĩa”, được hiểu là Phú sinh ra Lễ, và Quý sinh ra Nghĩa. Chứ không phải cứ giàu lên là có lễ nghĩa. Nói cách khác, không phải kinh tế đất nước phát triển, thôn ấp, bản làng, mọi người khấm khá lên… là chiếu theo phong tục tập quán, cứ du nhập đủ loại sinh hoạt tổ chức là… có lễ hội.

ĐÔN THUẬN



 

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Nạn karaoke ''tra tấn'': Chủ tịch phường, xã kiến nghị TPHCM sử dụng phần mềm đo độ ồn để xử lý

Nạn karaoke ''tra tấn'': Chủ tịch phường, xã kiến nghị TPHCM sử dụng phần mềm đo độ ồn để xử lý

Theo lãnh đạo Sở TN-MT TPHCM, để kiểm tra, xử phạt vi phạm tiếng ồn, chỉ cán bộ địa chính phường không thể làm được, mà cần liên ngành gồm: công an, địa chính, lao động, văn hóa - thông tin, kinh tế cùng tham gia xử lý. Trong khi đó, Phó Chủ tịch UBND TPHCM Võ Văn Hoan cho rằng, nhiều cơ quan có ý kiến khác nhau và không coi đó là việc của mình, đồng thời khẳng định: trách nhiệm chính thuộc ngành tài nguyên - môi trường.

Bút Sài Gòn

Ảo mộng làm giàu

- Cơn sốt tiền ảo lại bùng lên khiến nhiều người lao xao. “Nắm giữ tiền ảo mà giàu thật”, tin kiểu vậy có cơ sở nào không?

Giao thông - Đô thị

Quy định hoàn, hủy vé không rõ ràng: Hành khách gặp khó

Cục Hàng không Việt Nam đã có chỉ đạo các hãng hàng không thực hiện hoàn, hủy vé cho hành khách bị cách ly hoặc hạn chế đi lại do ảnh hưởng của dịch Covid-19. Tuy nhiên, với những trường hợp khách từ nơi khác về vùng dịch, việc giải quyết hoàn, hủy vé đang gặp nhiều vướng mắc.

Quy hoạch

Sẽ có phân khu tài chính kinh tế tại Khu đô thị du lịch lấn biển Cần Giờ

UBND TPHCM vừa phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch chi tiết 1/500 đối với 4 phân khu có tổng diện tích 2.870ha của Khu đô thị du lịch lấn biển Cần Giờ. Trong đó, phân khu C có quy mô 303,47ha, là trung tâm tài chính, kinh tế, thương mại dịch vụ, văn phòng bến cảng, nghỉ dưỡng cao cấp, khu đô thị hiện đại gồm nhà ở liên kế, biệt thự, nhà cao tầng. Quy mô dân số dự kiến của khu C khoảng 26.300 người.

Tin buồn

TIN BUỒN

Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và gia đình vô cùng thương tiếc báo tin: