Thông điệp mới của Mỹ

Từ ngày 1 đến 5-7, Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton thực hiện chuyến công du 5 nước Đông Âu và khu vực Kavkaz gồm Ukraine, Ba Lan, Azerbaijan, Armenia và Gruzia. Chuyến thăm một loạt các nước láng giềng đã từng hoặc đang xoay chiều thân Nga diễn ra trong bối cảnh quan hệ song phương Mỹ-Nga được tăng cường và củng cố, đặc biệt sau chuyến thăm chính thức của Tổng thống Nga Dmitry Medvedev tới Mỹ hồi tuần trước.

Giới quan sát nhận định trọng tâm chính trong chương trình nghị sự của người đứng đầu Bộ Ngoại giao Mỹ là giải thích với các nước trong khu vực về mối quan hệ đang nồng ấm hơn giữa Washington và Mátxcơva. Giới truyền thông quốc tế nhận định Ngoại trưởng Mỹ có sứ mệnh làm giảm bớt những quan ngại của các đồng minh trong khu vực về mối quan hệ mới được tái định hình với Nga, nhưng dường như không dừng lại ở đó.

Việc chọn Ukraine làm chặng dừng chân đầu tiên trong chuyến công du của bà Hillary không phải là ngẫu nhiên. Đây là chuyến thăm đầu tiên của Ngoại trưởng Mỹ tới Kiev kể từ khi Tổng thống thân Nga Viktor Yanukovych giành thắng lợi trong cuộc bầu cử Tổng thống Ukraine hồi tháng 2, sau khi đánh bại người tiền nhiệm thân phương Tây Viktor Yushchenko.

Không giống như người đồng cấp ở Gruzia, nhà lãnh đạo Ukraine đã “đổi chiều” trong quan hệ ngoại giao khi “ngả” sang thân Nga. Sau khi lên nắm quyền, ông Yanukovych đã đưa ra một loạt quyết định hủy bỏ quyết định mục tiêu gia nhập NATO (từng bị Nga phản đối), cho phép Hạm đội Biển đen của Nga được đóng trên lãnh thổ Ukraine thêm 25 năm nữa, đồng thời đẩy mạnh các quan hệ hợp tác thương mại với Nga… Quốc hội Ukraine ngày 1-7, trước khi Ngoại trưởng Mỹ đặt chân đến, đã thông qua đạo luật theo đó Ukraine không tham gia các liên minh chính trị-quân sự như NATO.

Theo kế hoạch, tại Kiev, Ngoại trưởng Mỹ sẽ khai trương Ủy ban Đối tác Chiến lược Mỹ-Ukraine, một trong những nỗ lực “điều chỉnh” mối quan hệ với vị tổng thống thân Nga. Tuy nhiên, việc bà Hillary có kế hoạch gặp các nhóm phi chính phủ, các nhà lãnh đạo truyền thông độc lập, đặc biệt là lãnh đạo phe đối lập ở Ukarine - cựu Thủ tướng Yulia Tymoshenko, cũng cho thấy một thông điệp nữa của Washington muốn Ukraine chú ý đến việc phát triển quan hệ với cả Mỹ và phương Tây, chứ không chỉ ngả theo Nga.

Điểm đến nhạy cảm nhất trong chuyến công du này có lẽ là Gruzia và Ba Lan, hai nước đang có nhiều mâu thuẫn với Nga và luôn đặt niềm tin vào Mỹ, có vẻ rất sốt ruột về mối quan hệ Nga-Mỹ.

Giới chức Mỹ tuyên bố trước chuyến công du của bà Hillary, Mỹ muốn khẳng định rằng các đồng minh của Mỹ trong khu vực không nên quan ngại về mối quan hệ đang được cải thiện giữa Mỹ và Nga.

Trợ lý Ngoại trưởng về Á-Âu Phil Gor tuyên bố, thông điệp của bà Clinton lần này là mối quan hệ nồng ấm hơn giữa Washington và Mátxcơva phát đi tín hiệu cho các láng giềng của Nga rằng họ không phải lựa chọn là thân Mỹ hay thân Nga mà có thể hợp tác với cả hai. Đây là một khái niệm mới của Mỹ trong quan hệ với Nga và các nước láng giềng của Nga.

Cách đây 5 năm, Mỹ quan niệm khác: các nước này hoặc thân Nga hoặc thân Mỹ và EU. Trên thực tế, sự thay đổi đó nhằm phục vụ cho lợi ích của chính Mỹ vì những gì đang diễn ra gần đây cho thấy khi các nước trong khu vực Kavkaz và Đông Âu đối đầu với Mỹ hay với Nga thì Washington cũng đều không có lợi

XUÂN HẠNH

Các tin, bài viết khác