Sự hiện diện ngày càng rõ nét của cộng đồng người Việt vẫn chưa đi đôi với sự hiểu biết đầy đủ của người dân bản địa. Hình ảnh về người Việt chủ yếu gắn với lao động hoặc một số vấn đề xã hội, trong khi những giá trị về lịch sử, văn hóa, ẩm thực và con người Việt Nam chưa có nhiều cơ hội được giới thiệu, lan tỏa rộng rãi.
Trước thực tế đó, Hội Người Việt Nam tỉnh Tochigi đã ra mắt chương trình radio mang tên Tiếng nói Việt Nam từ Tochigi trên sóng FM 77.3 Miyaradi tại thành phố Utsunomiya. Chương trình còn được phát trực tuyến trên ứng dụng Miyaradi cho thính giả toàn Nhật Bản. Đây cũng là lần đầu tiên tại Tochigi, một nhóm cư dân nước ngoài tự đảm nhiệm toàn bộ khâu sản xuất một chương trình phát thanh chính thức bằng tiếng Nhật.
Trao đổi với phóng viên, anh Nguyễn Hưng Thành, Chủ tịch Hội Người Việt Nam tỉnh Tochigi kiêm Trưởng Ban Tổ chức chương trình phát thanh, chia sẻ: “Chúng tôi muốn truyền tải thông điệp rằng người Việt không chỉ đến Nhật Bản để học tập hay làm việc tạm thời, mà đã, đang và sẽ là một phần của xã hội bản địa. Chúng tôi sinh sống, xây dựng gia đình và gắn bó với địa phương. Đồng thời, chương trình là một kênh để người Việt hiểu hơn về Nhật Bản, hiểu hơn về cách suy nghĩ của người Nhật”.
Chương trình phát thanh được phát sóng từ cuối tháng 4 năm nay và phát định kỳ hàng tháng với thời lượng 60 phút mỗi tập. Mỗi số phát sóng được xây dựng theo hình thức đối thoại giữa người dẫn, thành viên Hội Người Việt tại tỉnh Tochigi và khách mời người Nhật - những người từng sinh sống, làm việc tại Việt Nam hoặc dành tình cảm đặc biệt cho đất nước hình chữ S. Sự kết hợp này mang lại góc nhìn đa chiều, khách quan và gần gũi với thính giả bản địa.
Nội dung chương trình được thiết kế cân bằng giữa thông tin và trải nghiệm. Thay vì chỉ giới thiệu chung chung, ban biên tập chú trọng giải thích ý nghĩa, câu chuyện và giá trị của mỗi hiện tượng, dấu mốc, sự kiện, truyền thống văn hóa. Đơn cử, qua chủ đề ẩm thực, chương trình muốn gửi gắm thông điệp văn hóa ẩm thực Việt không chỉ có phở. Những câu chuyện về nền văn minh lúa nước, lịch sử vùng miền và tập quán sinh hoạt được lồng ghép, giúp người nghe hiểu hơn về giá trị văn hóa phía sau mỗi món ăn. Bên cạnh ẩm thực, chương trình cũng khai thác các chủ đề về du lịch, văn hóa địa phương và đời sống thường nhật của người Việt.
Sản xuất 100% bằng tiếng Nhật dành cho người dân địa phương là thử thách lớn nhất ở công đoạn tư duy nội dung. Ban biên tập chương trình phải liên tục đặt mình vào vị trí thính giả Nhật Bản để lựa chọn chủ đề, giải đáp đúng những thắc mắc và xóa bỏ định kiến. Quá trình này cũng là cơ hội để những người thực hiện chương trình nhìn lại và diễn đạt văn hóa dân tộc dưới một góc nhìn mới.
Dù phát sóng chưa lâu, chương trình Tiếng nói Việt Nam từ Tochigi đã nhận được những phản hồi rất tích cực. Sau 25 phút phát sóng đầu tiên của mỗi tập, lượng câu hỏi thính giả trực tiếp gửi về ngày càng tăng. Sự quan tâm này cho thấy người dân địa phương từ chỗ chỉ lắng nghe thụ động đã bắt đầu tò mò, muốn tìm hiểu sâu hơn về cộng đồng người Việt.
Về hướng phát triển sắp tới, anh Nguyễn Hưng Thành nhấn mạnh, điều quan trọng nhất không phải là chương trình phải thật lớn ngay từ ban đầu, mà là mỗi số phát sóng có thể giúp người Việt và người Nhật hiểu nhau thêm một chút. Trong giai đoạn tiếp theo, ban biên tập dự kiến từng bước mở rộng sang các nội dung thiết thực như: tư vấn pháp luật, hỗ trợ việc làm, giao lưu văn hóa và giải đáp những vấn đề xã hội. Đặc biệt, trong bối cảnh các vấn đề liên quan đến người nước ngoài tại Nhật Bản đang nhận được nhiều sự quan tâm, ban biên tập kỳ vọng chương trình sẽ xây dựng một cầu nối đa văn hóa bền vững, góp phần hình thành môi trường sống cởi mở, hòa nhập và phát triển tại tỉnh Tochigi.
