Ba thử nghiệm thể chế

Tại kỳ họp thứ 4 khai mạc vào ngày 23-10 tới đây, sẽ có 3 dự án luật (Luật Đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt, Luật Quy hoạch và Luật Quản lý nợ công) được coi như những phép thử nghiệm thể chế.

Nói thế là bởi dù điều chỉnh những lĩnh vực hoàn toàn khác nhau, nhưng cả 3 dự án luật này đều có những quy định mang tính “đột phá” và gây nhiều tranh cãi, thậm chí ngay cả khi cơ quan soạn thảo, thẩm tra chấp nhận những “bước lùi” nhất định.

Ngay trong tuần qua, sau khi được cho ý kiến trong khuôn khổ phiên họp thứ 14 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, “phiên bản” mới nhất của dự án Luật Đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt (gọi tắt là đặc khu) được Bộ KH-ĐT đưa ra tham khảo ý kiến các chuyên gia. So với bản đã trình xin ý kiến cơ quan thường trực của Quốc hội, phiên bản mới bổ sung mô hình “Hội đồng giám sát và tư vấn” cho Trưởng đặc khu.

Thế nhưng, phần lớn chuyên gia được tham khảo lại không đồng tình với sửa đổi này, vì cho rằng tác dụng của hội đồng “không có gì ghê gớm”. Theo dự thảo luật, Trưởng đặc khu chỉ “xem xét, trả lời” các đề nghị của Hội đồng mà - dĩ nhiên - không bắt buộc phải nghe theo.

Bàn chuyện này, TS Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam ví von rằng, ai cũng biết cần thiết phải “đánh chuột” và đánh chuột không dễ. Nhất là trong phòng tối, việc đánh chuột càng khó, thậm chí là tự phang vào chân mình nhiều hơn. Nhưng có thể không cần đánh chuột, chỉ cần bật đèn trong phòng lên là chuột phải chạy rồi.

Ý ông Trần Đình Thiên là nếu có những quy định rõ ràng, minh bạch; những chế tài mang tính răn đe mạnh mẽ thì không cần thiết có thêm “Hội đồng” nào, vừa mất thêm thời gian, chi phí, vừa hạn chế tính đột phá của mô hình đặc khu.

Hai ví dụ khác cũng khiến cho các cơ quan soạn thảo bị nhiều tiếng “chê”, nhưng thực ra là được tiếp thêm động lực cải cách mạnh mẽ hơn. Đó là dự án Luật Quy hoạch và Luật Quản lý nợ công.

Loại trừ những chỗ “còn non”, dự án Luật Quy hoạch từng bị lỗi hẹn bởi cuộc tranh luận khá gay gắt giữa hai luồng ý kiến liên quan quy hoạch xây dựng và quy hoạch đất đai.

Tại phiên họp thứ 14 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Bộ trưởng Bộ KH-ĐT Nguyễn Chí Dũng đã nhân nhượng, theo đó quy hoạch xây dựng, đất đai sẽ thực hiện theo Luật Xây dựng, Luật Đất đai và pháp luật khác có liên quan.

Luật Quy hoạch sẽ không điều chỉnh hai quy hoạch này. Nhiều thành viên UBTVQH, trong đó có Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân, bày tỏ không hài lòng với sự nhân nhượng này và cho rằng dự thảo luật đã “lùi một bước”. 

Với dự thảo Luật Quản lý nợ công, câu hỏi căn cốt vẫn là “để 3 hay gộp 1”. Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng cho biết, Chính phủ đề nghị quy định theo hướng Chính phủ thống nhất quản lý về nợ công; các bộ, cơ quan ngang bộ thực hiện nhiệm vụ quản lý nợ công theo phân công của Chính phủ.

Như thế, về cơ bản mô hình được diễn giải nôm na là “Ngân hàng Nhà nước đi vay, Bộ KH-ĐT phân bổ, Bộ Tài chính lo trả nợ” vẫn được giữ nguyên; trong khi nó được coi là một điểm nghẽn khiến cho việc quản lý nợ công trở nên vô cùng khó khăn, thậm chí nợ công được coi là đã tiến đến sát mức báo động đỏ.

Nói như Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân, việc gộp lại 1 đầu mối quản lý có thể ít nhiều làm xáo trộn chức năng nhiệm vụ của bộ máy, song có như vậy mới đạt được mục tiêu cải cách một cách căn cơ tình hình nợ công.

Thật khó để có một phương án “10 phân vẹn 10”, song như cựu Thủ tướng Anh Tony Blair từng phát biểu: “Cải cách mà không có phản ứng là cải cách tồi”. Mạnh dạn cải cách và rút kinh nghiệm để hoàn thiện thể chế là con đường tất yếu của tiến trình lập pháp.

Tin cùng chuyên mục

Đọc nhiều nhất

Bà Nguyễn Phương Nga trả lời phỏng vấn. Ảnh: HOÀNG MẠNH

Kỷ niệm 50 năm ký Hiệp định Paris - Bài 3: Hiệp định Paris 1973 là mốc son chói lọi của ngoại giao Việt Nam

Nhân kỷ niệm 50 năm Ngày ký Hiệp định Paris về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam (27-1-1973 – 27-1-2023), nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Phương Nga, Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam, đã có cuộc trao đổi với phóng viên Báo SGGP về ý nghĩa lịch sử cũng như bài học kinh nghiệm quý báu đối với ngoại giao Việt Nam qua thắng lợi trong đàm phán để đi đến ký kết hiệp định này.

Việt Nam và Thế giới

Đại sứ quán Việt Nam cùng bà con kiều bào gói bánh chưng đón Tết

Tết xa quê đầu tiên ở Brazil

Chuẩn bị đón Tết mọi người sống trong nước hay ở nước ngoài đều hướng về gia đình, về cội nguồn, háo hức chờ phút giây gặp mặt. Đối với những cán bộ và nhân viên ngoại giao Việt Nam thường đi công tác 1 nhiệm kỳ 3 năm tại các cơ quan đại diện, dù rất nhớ nhà, rất mong được gặp mặt người thân, nhưng họ phải đón Tết ở xứ người vì công việc và vì đường sá xa xôi.

Cải cách hành chính

ĐẠI HỘI ĐẢNG CÁC CẤP

Cử tri có thêm thông tin để lựa chọn người xứng đáng

Cử tri có thêm thông tin để lựa chọn người xứng đáng

Những người ứng cử đại biểu Quốc hội (ĐBQH) khóa XV và ĐB HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021-2026 đang bước vào đợt vận động bầu cử. Trao đổi với phóng viên Báo SGGP, bà Tô Thị Bích Châu, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy TPHCM, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TPHCM khẳng định, MTTQ các cấp sẽ hỗ trợ tối đa, tạo điều kiện để các ứng viên có cơ hội được trình bày chương trình hành động của mình. Qua đó, cử tri có thêm thông tin để lựa chọn người xứng đáng.
Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TPHCM Tô Thị Bích Châu tiếp nhận quà của Tổng Lãnh sự Thái Lan tại TPHCM giúp đỡ người dân miền Trung khắc phục hậu quả bão lụt trong năm 2020

Đại hội XIII của Đảng Cộng sản Việt Nam: Thúc đẩy tinh thần Đổi mới ngày càng sâu rộng

Trong suốt thời gian từ ngày 25-1 đến ngày 1-2-2021, Đại hội lần thứ XIII của Đảng Cộng sản Việt Nam (ĐSCVN) đã diễn ra thành công tốt đẹp ở Thủ đô Hà Nội. Tôi xin chúc mừng Việt Nam đã đạt được những thành tựu tại kỳ Đại hội này. Đây là dấu mốc ý nghĩa và quan trọng trong lịch sử và sự phát triển đất nước, thúc đẩy tinh thần Đổi mới ngày càng sâu rộng.
Sớm đưa Nghị quyết Đại hội XIII vào cuộc sống

Sớm đưa Nghị quyết Đại hội XIII vào cuộc sống

Đại hội XIII của Đảng đã thành công tốt đẹp. Đặc biệt, với trách nhiệm của người đứng đầu địa phương, người đảng viên, nhiều đại biểu đều khẳng định sẽ quyết tâm đưa nghị quyết Đại hội sớm đi vào cuộc sống. Phóng viên Báo SGGP ghi nhận một số ý kiến.
Quang cảnh Hội nghị lần thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII

Kết quả Đại hội XIII phản ánh thành tựu lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam

Truyền thông quốc tế đưa tin đậm nét về lễ bế mạc Đại hội toàn quốc lần thứ XIII của Đảng Cộng sản Việt Nam cũng như các kết quả bầu Bộ Chính trị, Tổng Bí thư, Ban Bí thư, Ủy ban Kiểm tra Trung ương, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương khóa XIII, trong đó nhấn mạnh việc Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tiếp tục được tín nhiệm bầu giữ cương vị Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII.