Bảo vệ công trình an ninh quốc gia gắn với quyền lợi người dân

Tránh mở rộng quá mức yêu cầu bảo vệ

Tán thành sự cần thiết ban hành luật để nâng cao hiệu quả bảo vệ công trình an ninh quốc gia, song ĐB Lưu Nam Tiến, Chính ủy Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội đề nghị luật hóa cụ thể các căn cứ, nguyên tắc giới hạn dựa trên tính chất công trình và mức độ nguy cơ thực tế, tránh mở rộng quá mức yêu cầu bảo vệ. ĐB Lưu Nam Tiến nhấn mạnh: “Việc xác định hành lang bảo vệ không đơn thuần là hoạt động kỹ thuật mà còn có hiệu lực pháp lý trực tiếp đối với việc quản lý, sử dụng đất và hoạt động xây dựng, cư trú, sản xuất, kinh doanh và quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân”.

Bên cạnh đó, ĐB đề nghị bổ sung điều kiện, giới hạn và thời hạn đối với các biện pháp bảo vệ đặc biệt cấp thiết thuộc thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ, nhằm bảo đảm tuân thủ nghiêm ngặt Điều 14 Hiến pháp về hạn chế quyền con người, quyền công dân.

ĐB Nguyễn Thành Trung, Chính ủy Bộ Tư lệnh TPHCM cũng thống nhất việc phân loại công trình theo mức độ quan trọng và hậu quả khi xảy ra sự cố. Tuy nhiên, ĐB cho rằng, tính chất quan trọng của công trình không chỉ phụ thuộc vào quy mô hay giá trị đầu tư, mà nằm ở vị trí chiến lược, khả năng kết nối và vai trò trong hệ thống phụ thuộc.

Dẫn trường hợp các công trình điện, nước dân sinh hoặc hạ tầng số, trung tâm dữ liệu... dù không bị phá hủy vật lý nhưng nếu bị tấn công mạng gây gián đoạn thì hậu quả vô cùng lớn, ĐB đề nghị bổ sung tiêu chí đánh giá chuẩn xác vị trí chiến lược, mức độ phục vụ và có cơ chế định kỳ cập nhật danh mục công trình phù hợp với yêu cầu phát triển khoa học - công nghệ.

Từ thực tế tại TPHCM, ĐB Nguyễn Thành Trung chỉ ra nguy cơ công trình vừa bị tấn công mạng, vừa xảy ra cháy nổ hoặc thảm họa thiên tai. ĐB đề nghị rà soát Điều 10, Điều 32 và Điều 35 để xác định rõ nguyên tắc chỉ huy, phối hợp giữa các lực lượng (công an, quân đội, chính quyền địa phương), bảo đảm sự thống nhất với Luật Phòng thủ dân sự, tránh tình trạng đùn đẩy hoặc gián đoạn chỉ huy khi xảy ra tình huống giao thoa.

Ưu tiên phương án ít ảnh hưởng đến sinh kế người dân

Quản lý hoạt động cư trú, sản xuất của người dân trong hành lang bảo vệ là vấn đề được các ĐB Vũ Minh Đạo (Lai Châu), Nguyễn Thị Việt Nga (Hải Phòng), Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) và một số ĐB khác bày tỏ quan tâm sâu sắc.

ĐB Nguyễn Thị Việt Nga ủng hộ việc chuyển cơ chế đối với hoạt động cư trú, sản xuất trong hành lang từ "phải được phép" sang "phải thông báo". Tuy nhiên, đối với quy định cho phép đơn vị quản lý công trình (có thể là doanh nghiệp) được "đình chỉ hoạt động", ĐB đề xuất chỉnh lý theo hướng đơn vị quản lý chỉ có thẩm quyền "yêu cầu tạm dừng chính hoạt động đó" tức thời khi phát hiện nguy cơ mất an toàn và báo ngay cho công an. “Việc tiếp tục đình chỉ kéo dài hay chấm dứt phải do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định, tránh tình trạng doanh nghiệp tự ý can thiệp làm gián đoạn kéo dài hoạt động hợp pháp của dân cư”, nữ ĐB nêu quan điểm.

Về ranh giới và bồi thường, ĐB đề nghị cơ quan đề xuất giải trình sự cần thiết của ranh giới được lựa chọn, ưu tiên phương án ít ảnh hưởng nhất đến người dân; đồng thời, đối chiếu với Luật Đất đai để bảo đảm người dân bị hạn chế quyền sử dụng đất được hưởng đầy đủ quyền bồi thường, hỗ trợ theo quy định.

ĐB Phạm Thị Phương (Lào Cai) đề nghị Chính phủ quy định rõ căn cứ xác định thiệt hại thực tế, thời hạn và trách nhiệm chi trả bồi thường cho người dân không bị thu hồi đất nhưng bị hạn chế khả năng khai thác tài sản; phân định rõ mô hình quản lý 2 cấp (cấp tỉnh điều phối nguồn lực, bồi thường; cấp xã theo dõi địa bàn, tuyên truyền và phối hợp xử lý sự cố) và cụ thể hóa cơ chế phối hợp lực lượng tại khu vực biên giới.