* PHÓNG VIÊN: Thưa ông, qua thẩm tra, giám sát, ông đánh giá như thế nào về kết quả sau hơn một tháng triển khai Luật Phát triển đô thị?
- Ông HOÀNG TÙNG: Từ tháng 8 đến nay, đã có 42 nghị quyết được HĐND TPHCM thông qua để cụ thể hóa luật, liên quan nhiều lĩnh vực: từ phát triển đô thị, huy động nguồn lực, khu công nghệ cao, khu thương mại tự do, logistics, kinh tế biển đến văn hóa, nguồn nhân lực và các cơ chế tài chính mới.
Trong lĩnh vực Ban Đô thị trực tiếp thẩm tra, HĐND TPHCM đã thông qua Quy hoạch tổng thể TPHCM thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm. Đây là cơ sở quan trọng để tổ chức lại không gian phát triển của thành phố, xác lập các cực động lực và kết nối quy hoạch với hạ tầng, đất đai, nguồn lực đầu tư.
* Riêng trong lĩnh vực đất đai, những cơ chế mới đã được cụ thể hóa như thế nào?
- Trong lĩnh vực đất đai, HĐND TPHCM đã thông qua danh mục 40 công trình, dự án phải thu hồi đất đợt 3 năm 2026, với diện tích dự kiến thu hồi khoảng 345ha; 147 khu đất (tổng diện tích khoảng 854ha) thí điểm thực hiện dự án nhà ở thương mại theo Nghị quyết 171 của Quốc hội; cùng 6 khu đất (tổng diện tích khoảng 445ha) thực hiện đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư.
* Như vậy, có thể nói thành phố đã nhanh chóng hình thành khung pháp lý và danh mục công việc để đưa các thẩm quyền mới vào thực tế?
- Dưới góc độ cơ quan thẩm tra và giám sát, chúng tôi cho rằng số lượng nghị quyết được ban hành chỉ mới là bước đầu, điều quan trọng hơn là phải nhìn vào những nguồn lực được khơi thông, dự án có thể triển khai, thủ tục được rút ngắn và người dân, doanh nghiệp được hưởng lợi gì. Do đó, giai đoạn tiếp theo phải chuyển từ “ban hành cơ chế” sang “tổ chức thực hiện”.
* Với những nghị quyết đã có hiệu lực, Ban Đô thị sẽ giám sát việc thực hiện như thế nào?
- Với từng nghị quyết, cần xác định rõ cơ quan chịu trách nhiệm chính, công việc phải thực hiện, thời hạn hoàn thành và sản phẩm đầu ra cụ thể. Có như vậy mới có thể giám sát, tránh tình trạng nghị quyết có hiệu lực nhưng chậm đi vào cuộc sống.
Đặc biệt, các nội dung triển khai Luật Phát triển đô thị có nhiều cơ chế mới, phạm vi tác động lớn, liên quan nhiều sở, ngành, địa phương. Vì vậy, ngay sau khi nghị quyết có hiệu lực, chúng tôi sẽ phân loại: nội dung có thể triển khai ngay; nội dung cần UBND thành phố hoặc sở, ngành ban hành quy định, quy trình hướng dẫn; nội dung cần chuẩn bị nguồn lực, quỹ đất, dự án và các điều kiện kỹ thuật khác… Nội dung có thể thực hiện ngay phải có tiến độ cụ thể. Nội dung chưa thực hiện được phải làm rõ thiếu điều kiện gì, trách nhiệm thuộc cơ quan nào và thời điểm phải hoàn thành điều kiện đó.
* Đối với 147 khu đất thí điểm thực hiện dự án nhà ở thương mại, việc thông qua danh mục đã đồng nghĩa với việc các dự án có thể triển khai ngay chưa, thưa ông?
- Việc HĐND TPHCM thông qua danh mục mới chỉ là cơ sở để tiếp tục thực hiện cơ chế thí điểm, không thay thế các thủ tục về đầu tư, đất đai, quy hoạch và các thủ tục có liên quan. Do đó, việc giám sát trong thời gian tới phải đi tiếp một bước: trong 147 khu đất đó, bao nhiêu khu đủ điều kiện triển khai, bao nhiêu khu đang thực hiện thủ tục, vướng ở khâu nào và trách nhiệm xử lý thuộc cơ quan nào. Tương tự, đối với 6 khu đất đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư, chúng tôi quan tâm tiến độ công bố danh mục, tổ chức đấu thầu, quản lý phần đất và tài sản công trong phạm vi dự án, cũng như năng lực của nhà đầu tư được lựa chọn.
Tinh thần chung là không để nghị quyết nằm trên giấy nhưng cũng không vì yêu cầu tiến độ mà bỏ qua các điều kiện pháp lý cần thiết. Cơ chế càng thông thoáng thì trách nhiệm giải trình, công khai, minh bạch càng phải cao.
* Từ nay đến cuối năm, những công việc nào cần được ưu tiên giám sát để quyền hạn mới được sử dụng đúng mục đích, hiệu quả?
- Trong 2 tháng cuối năm, cần tập trung ba nhóm công việc. Trước hết là tiến độ cụ thể hóa và tổ chức thực hiện các nghị quyết triển khai Luật Phát triển đô thị. Với 42 nghị quyết đã được HĐND TPHCM thông qua, cần sớm có một hệ thống theo dõi chung để biết nghị quyết nào đã triển khai, nghị quyết nào đang chuẩn bị triển khai, nghị quyết nào còn vướng và nguyên nhân ở đâu.
Nhóm thứ hai là đất đai, quy hoạch và các dự án sử dụng nguồn lực lớn. Đây là lĩnh vực cần giám sát rất chặt vì quyền hạn mới có thể tạo ra nguồn lực phát triển rất lớn, nhưng nếu triển khai chậm thì chính cơ hội phát triển sẽ trở thành một dạng lãng phí. Đối với các danh mục thu hồi đất, các khu đất thí điểm nhà ở thương mại, đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư hay các dự án hạ tầng lớn, phải theo dõi từ tiến độ thủ tục, giải phóng mặt bằng đến việc sử dụng đất sau khi được giao.
Cùng với đó là triển khai Quy hoạch tổng thể TPHCM thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm. Sau khi quy hoạch được thông qua, vấn đề quan trọng là nhanh chóng chuyển hóa các định hướng lớn thành chương trình, kế hoạch và dự án cụ thể; đồng thời bảo đảm sự đồng bộ giữa quy hoạch tổng thể với quy hoạch đô thị, quy hoạch phân khu, giao thông, TOD và kế hoạch sử dụng đất.
HĐND TPHCM sẽ giám sát từng nhiệm vụ theo hướng cụ thể: công việc đã hoàn thành đến đâu, nguồn lực đã được đưa vào sử dụng chưa, điểm nghẽn nào đã được tháo gỡ và kết quả cuối cùng người dân, doanh nghiệp nhận được là gì. Quan điểm của chúng tôi là quyền hạn mới phải đi cùng trách nhiệm mới; cơ chế đặc thù phải tạo ra kết quả; mỗi nguồn lực được trao phải được sử dụng đúng mục đích, hiệu quả, công khai và có thể kiểm chứng.
Cụ thể hóa gần 250 nội dung, điều khoản của Luật Phát triển đô thị
Ngày 4-11, bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh, Giám đốc Sở Tư pháp TPHCM, cho biết, thực thi Luật Phát triển đô thị, ngoài 42 nghị quyết đã được HĐND TPHCM ban hành, các sở, ngành đã tham mưu và hoàn thành xây dựng 16/53 quyết định của UBND thành phố, một nửa số lượng các quyết định của Chủ tịch UBND thành phố. “Đây là khối lượng công việc lớn, chưa có tiền lệ, với gần 250 nội dung, điều khoản cần cụ thể hóa, liên quan đến nhiều lĩnh vực quản lý nhà nước, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các sở, ngành và chính quyền địa phương”, bà Hạnh thông tin.
Theo bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh, một trong những chuyển biến rõ nét trong triển khai Luật Phát triển đô thị là tư duy xây dựng thể chế đang từng bước chuyển từ việc cụ thể hóa những quy định có sẵn sang nghiên cứu, thiết kế các cơ chế thực thi, chính sách mới, có tính đột phá, phù hợp với đặc điểm và yêu cầu phát triển của thành phố. Ngoài ra, sự phối hợp giữa các sở chủ trì soạn thảo và các bộ quản lý ngành trong quá trình tham vấn hồ sơ dự thảo được thực hiện bằng nhiều hình thức linh hoạt, như lấy ý kiến bằng văn bản, tổ chức các hội nghị tham vấn.
Bên cạnh những kết quả bước đầu, Giám đốc Sở Tư pháp TPHCM chỉ ra một số khó khăn, thách thức trong quá trình triển khai Luật Phát triển đô thị. Cụ thể, khối lượng văn bản quy phạm pháp luật cần xây dựng, ban hành rất lớn, trong khi thời gian thực hiện khẩn trương, liên quan đến nhiều lĩnh vực và nhiều cơ quan chủ trì soạn thảo. Nhiều nội dung có tính chất mới, chưa có tiền lệ, liên quan đến cơ chế quản lý, phân cấp, phân quyền và tổ chức thực hiện chính sách.
Để khắc phục những khó khăn trên, Sở Tư pháp TPHCM sẽ tham mưu UBND TPHCM chỉ đạo tăng cường phối hợp giữa các sở, ngành ngay từ khâu đề xuất, xây dựng chính sách; xác định rõ cơ quan đầu mối và trách nhiệm của từng đơn vị; đồng thời huy động sự tham gia của cộng đồng doanh nghiệp, chuyên gia, nhà khoa học và các cơ sở đào tạo luật trong quá trình xây dựng, hoàn thiện chính sách.
CẨM NƯƠNG
