* PHÓNG VIÊN: Thưa Thứ trưởng, dấu ấn đậm nét nhất của công tác ngoại giao kinh tế thời gian qua là gì?
* Thứ trưởng NGUYỄN MINH HẰNG: Có thể nói, một trong những điểm nhấn quan trọng nhất của công tác ngoại giao kinh tế năm qua là, ngoại giao khoa học công nghệ được đẩy mạnh trên các phương diện, từ xây dựng chính sách, thiết lập khuôn khổ, kết nối cơ hội kinh doanh, đầu tư cả trong và ngoài nước, đẩy mạnh hợp tác đa phương, phát huy mạng lưới tri thức, góp phần xây dựng 11 nhóm công nghệ chiến lược, đóng góp thực chất vào việc triển khai Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị.
Chúng ta đã từng bước kiến tạo được các liên kết chiến lược trong những ngành công nghệ tương lai. Việc các tập đoàn như NVIDIA, Qualcomm, Samsung thiết lập các trung tâm R&D về trí tuệ nhân tạo và bán dẫn tại Việt Nam, Dassault Systèmes khai trương Trung tâm R&D và Trung tâm Xuất sắc về bản sao số và AI; ASML cân nhắc mở văn phòng đại diện, bày tỏ cam kết hỗ trợ đào tạo, nghiên cứu và phát triển chip bán dẫn; Viettel khởi công nhà máy chế tạo chip bán dẫn công nghệ cao đầu tiên của Việt Nam... đã thể hiện tiềm năng và vị thế mới của nước ta trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Về mặt thể chế và định hướng, Bộ Ngoại giao đã ban hành Kế hoạch triển khai công tác ngoại giao khoa học công nghệ đến năm 2030 và đang trình Chính phủ Chiến lược hợp tác quốc tế về các công nghệ chiến lược đến năm 2030, tầm nhìn 2045. Tinh thần xuyên suốt là đưa ngoại giao khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo trở thành một trọng tâm ưu tiên của đối ngoại phục vụ phát triển.
* Theo Thứ trưởng, năm 2026, công tác ngoại giao kinh tế của Việt Nam cần làm gì trong bối cảnh hiện nay?
* Nghị quyết Đại hội Đảng XIV đặt ra yêu cầu đối ngoại và hội nhập quốc tế phải phát huy vai trò tiên phong, sáng tạo, cùng với quốc phòng, an ninh là nhiệm vụ “trọng yếu, thường xuyên” và “đẩy mạnh triển khai chiến lược đối ngoại toàn diện ở tầm cao mới”, đóng góp vào nền kinh tế thế giới, chính trị toàn cầu, và văn minh nhân loại.
Bối cảnh mới, tiềm lực mới, kỳ vọng mới đặt ra những nhiệm vụ và yêu cầu mới, đòi hỏi công tác ngoại giao kinh tế phải không ngừng đổi mới trong tư duy, nhạy bén, quyết liệt trong triển khai; sáng tạo, đột phá về cách làm; và nhất quán với phương châm đặt lợi ích quốc gia dân tộc lên trên hết, trước hết, lấy doanh nghiệp và người dân là trung tâm phục vụ.
Theo đó, phương châm hành động của ngoại giao kinh tế năm 2026 cần phải kiến tạo không gian phát triển mới; kết nối nguồn lực chiến lược và kiểm chứng bằng hiệu quả thực thi, quyết tâm tăng tốc triển khai các quan điểm, chủ trương mới của Đảng, chính sách của Nhà nước, nhất là các định hướng của Đại hội XIV và các Nghị quyết của Đảng, Quốc hội, Chính phủ; chuyển hóa các định hướng chiến lược thành các kết quả cụ thể, thực chất, đo lường được.
Với cách tiếp cận đó, công tác ngoại giao kinh tế trong năm 2026 và giai đoạn tiếp theo sẽ tập trung vào những trọng tâm vừa mang tính chiến lược, vừa có sản phẩm cụ thể. Trước hết, chúng ta sẽ ưu tiên thúc đẩy các động lực tăng trưởng mới, trong đó ngoại giao khoa học công nghệ, ngoại giao bán dẫn, ngoại giao kinh tế số là động lực trung tâm, là đột phá của ngoại giao kinh tế thời đại mới. Bên cạnh đó, chúng ta ưu tiên tạo đột phá trong mở rộng thị trường và chuỗi cung ứng với các đối tác tiềm năng ở khu vực Trung Đông, châu Phi, Mỹ La tinh, Đông Âu, Trung Á, song song với củng cố và mở rộng hợp tác với các đối tác lớn, truyền thống, tranh thủ các khuôn khổ hợp tác mới nhằm mở rộng không gian phát triển. Đẩy mạnh quảng bá, xúc tiến các sản phẩm thương hiệu Việt Nam ra nước ngoài.
Đồng thời, chúng ta sẽ thúc đẩy đàm phán các hiệp định thương mại tự do FTA với Bangladesh, Pakistan, các nước vùng Vịnh (GCC), các nước châu Phi như Ai Cập, Algeria, Liên minh thuế quan miền Nam châu Phi (SACU), sớm ký kết FTA với MERCOSUR…
Đặc biệt, chúng ta sẽ ưu tiên hỗ trợ địa phương và doanh nghiệp, nâng cao hiệu quả hội nhập kinh tế quốc tế, tận dụng các cam kết; quảng bá, xúc tiến các sản phẩm phát huy tối đa tiềm năng, thế mạnh và không gian phát triển mới của địa phương trong bối cảnh triển khai chính quyền địa phương hai cấp; ưu tiên đẩy mạnh và nâng tầm ngoại giao đa phương chuẩn bị tốt chủ trì các cơ chế đa phương quan trọng; hoàn thành công tác chuẩn bị mọi mặt cho Năm APEC 2027.
* Thứ trưởng kỳ vọng gì về công tác ngoại giao kinh tế năm 2026?
* Theo tôi, năm 2026 sẽ là năm ngoại giao kinh tế chuyển mạnh từ “mở đường” sang “kiến tạo phát triển”, từ “kết nối cơ hội” sang “kết nối nguồn lực chiến lược”, từ “cam kết” sang “kiểm chứng hiệu quả”.
Chúng ta có nền tảng đối ngoại rộng mở nhưng nền tảng ấy chỉ có ý nghĩa khi được chuyển hóa thành những giá trị cụ thể, những dự án đầu tư chất lượng cao, thị trường xuất khẩu bền vững, công nghệ và tri thức phục vụ đổi mới sáng tạo, bảo đảm chuỗi cung ứng an toàn, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam và vị thế quốc tế của đất nước trong khu vực và trên thế giới.
Bước vào giai đoạn phát triển mới, trong bối cảnh khó khăn và thách thức nhiều hơn, chúng ta càng cần bản lĩnh, kiên định, chủ động, quyết liệt, để kiến tạo - kết nối - kiểm chứng không chỉ là khẩu hiệu, mà là kỷ luật hành động, phục vụ lợi ích thiết thực của đất nước, của người dân và doanh nghiệp.
