GS-TS - NGND Nguyễn Lân Dũng: Làm thầy – Một nghiệp đúng hơn một nghề

Nhân dịp kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam, GS-TS – Nhà giáo nhân dân Nguyễn Lân Dũng, người đã tham gia giảng dạy từ năm 1956, đào tạo nên nhiều thế hệ học trò thành danh trong nhiều lãnh vực, đã trao đổi cùng PV Báo SGGP về những vui buồn của một nghề vốn được cả xã hội tôn trọng. Ông tâm sự:

GS-TS – Nhà giáo nhân dân Nguyễn Lân Dũng

 
Mỗi năm đến ngày 20-11, tôi rất vui và cảm động. Nhiều thế hệ học sinh họ vẫn đến với tôi hoặc gọi điện thăm và chúc mừng. Sự nghiệp giáo dục quan trọng ở người thầy. Truyền thống tôn sư trọng đạo là truyền thống của cả dân tộc. Người thầy ngày xưa gắn bó với học trò, trò có nên người là do thầy. Thầy đâu chỉ dạy chữ mà còn rèn luyện nếp sống, tư cách, đạo đức cho từng học trò của mình. Truyền thống tôn sư trọng đạo là di sản rất quý của dân ta.
 
Cả xã hội tôn vinh kính trọng thầy cô giáo. Bây giờ đã có hơn 1 triệu thầy cô giáo. Hầu hết vẫn yêu nghề, yêu trẻ, nhưng một số đã tự đánh mất uy tín vì trình độ yếu kém và vì quá coi trọng đồng tiền nên mới xảy ra tình trạng dạy chính khóa là phụ, dạy thêm mới là chính! Rồi đây đó còn hiện tượng thầy đánh trò (vi phạm Luật Giáo dục, Công ước về quyền trẻ em), thậm chí còn có cả hiện tượng trò đánh thầy. Chuyện dạy thêm tràn lan, xin điểm, quay cóp trong thi cử... làm cho học sinh và phụ huynh đã coi thường cả thầy cô lẫn nghề thầy.

Bởi thế cho nên người thầy muốn được xã hội tôn trọng, trước hết thầy cô phải cố gắng nâng cao trình độ và kỹ năng giảng dạy, mặt khác trong tư cách, đạo đức, tạo thành những tấm gương sáng cho các thế hệ học sinh.

- Phóng viên: Đời sống của người giáo viên vẫn rất khó khăn. Đã có những câu chuyện tưởng như không hồi kết về việc này. Theo GS, Nhà nước phải chăm lo cho giáo viên như thế nào?

>> GS-TS - NGND NGUYỄN LÂN DŨNG: Hiện nay đã có hơn 1 triệu thầy cô giáo. Phần lớn vẫn còn rất khó khăn trong cuộc sống, nhất là các thầy cô đang giảng dạy ở vùng cao, vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn. Ngay các thầy đang dạy ở bậc đại học cũng có đồng lương quá thấp. Nhà nước cũng đã có ưu tiên bằng phụ cấp đứng lớp, đâu phải ngành nào cũng có những phụ cấp tương tự. Chính vì vậy, trừ một ít thầy cô giáo thực sự giỏi giang, có thể đáp ứng nhu cầu dạy thêm cho các đối tượng thực sự có nhu cầu và tự giác xin học thêm, còn lại các thầy cô có thể làm thêm bằng nhiều cách, không nhất thiết là dạy thêm.

- Giáo viên về cơ bản chỉ có thể làm thêm bằng cách dạy thêm thôi. Mà xã hội lại đang hiểu khác nhau về việc này?

Khó khăn là không phải ai cũng làm thêm được nhiều việc khác. Vì thế, giáo viên chỉ còn cách dạy thêm là dễ nhất. Vậy dạy thêm đúng hay sai? Theo tôi, dạy thêm không sai, nhưng dạy thêm như hiện nay là sai. Dạy thêm phải có 2 điều kiện: thầy phải giỏi và trò cần học. Học sinh nào cần học? Có 2 loại: học sinh kém (nếu không học thêm sẽ mất căn bản) và học sinh giỏi (các em muốn thi vào các trường có điểm chuẩn quá cao).

Dạy thêm sai là dạy thêm tràn lan, dạy cả lớp dù với hình thức bảo các phụ huynh viết đơn tự nguyện, dạy thêm cả những phần chính mà trong giờ chính khóa không dạy, dạy thêm cả những môn học sinh không có nhu cầu, dạy thêm với học phí quá sức đóng góp của nhiều gia đình, phân biệt đối xử với các em không muốn hay không có điều kiện kinh tế để học thêm... Đây là điều làm ảnh hưởng đến cái uy, cái đạo đức người thầy. Một khi người thầy đã mấy đi cái uy, mất đi lòng tự trọng thì làm sao có được sự thương yêu kính trọng thật sự của các thế hệ học sinh?

- Về phía xã hội, có thể chăm lo cho thầy cô giáo bằng cách nào?

Tôi rất mong bố mẹ học sinh tôn trọng thầy giáo. Nếu có thể hãy giúp thầy cô giáo bằng cách khác, ví dụ tạo việc làm thêm ngoài giờ cho giáo viên. Đừng để thầy nhận tiền, vì nhận tiền thì giống như thầy đi dạy thuê vậy. Các thầy cô giáo ở nông thôn nên tham gia vào việc đổi mới kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi để vừa cải thiện cho mình vừa làm mô hình cho gia đình các học sinh. Cần giáo dục con em mình phải kính trọng thầy cô như truyền thống lâu đời của cả dân tộc ta. Và phải cố gắng chăm chỉ học tập, giữ gìn kỷ cương và đạo đức, tư cách để làm thầy cô vui lòng và vượt qua những khó khăn về vật chất để chăm lo hết mình cho sự nghiệp “trồng người”.

Về đời sống, mỗi người một cảnh. Không phải môn nào học sinh cũng có nguyện vọng học thêm. Quan trọng hơn, đã vào nghề này thì nên coi đây là một “Nghiệp”, chứ không chỉ là một “Nghề”. Chữ “Nghề” là việc làm để kiếm sống, còn chữ “Nghiệp” mang ý nghĩa rất thiêng liêng, đem lại vinh quang cho sự nghiệp làm thầy, dù nghèo nhưng rất đáng tự hào nếu mình hoàn thành tốt nhiệm vụ. Đó mới là nguồn động viên lớn lao đối với các thầy cô giáo.

Nhà nước cũng không thể ưu đãi quá mức. Tôi về quê tôi ở huyện Mỹ Hào, Hưng Yên, ông bí thư huyện ủy kể chuyện khiến tôi rất cảm động. Ông ấy bảo: “Sắp tết tôi lo lắm. Lo làm sao mỗi thầy cô giáo có một chút quà tết”. Tôi hỏi: “Anh cần bao nhiêu?”, ông ấy bảo: “Cố gắng tặng mỗi thầy cô 100.000 đồng”. Có mỗi 100.000 đồng thì ăn tết được gì, nhưng một huyện có 1.000 giáo viên thì ông bí thư phải lo cho có được 100 triệu đồng.

Đối với một huyện nghèo đây cũng không phải chuyện đơn giản. Có nhiều huyện còn có tới 2.000 - 3.000 giáo viên. Với 100.000 đồng tuy quá ít, nhưng đó là nguồn động viên rất lớn từ phía chính quyền. Tiền bạc không có ý nghĩa gì nhiều lắm, tấm lòng của chính quyền, của nhân dân, của phụ huynh và của tất cả học sinh mới là phần thưởng vô giá đối với công ơn của đội ngũ hơn 1 triệu thầy cô giáo các cấp trong cả nước.

- Xin cảm ơn giáo sư!

Phan Thảo

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Tự chủ đại học: 4 vấn đề cần làm rõ

Tự chủ đại học: 4 vấn đề cần làm rõ

Tiếp nối thành công của chuỗi hội thảo thường niên về giáo dục do Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội chủ trì, sáng 27-11 tại Nhà Quốc hội, ủy ban phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) và một số cơ sở giáo dục đại học (GDĐH) tổ chức hội thảo Giáo dục 2020 với chủ đề “Tự chủ đại học - Từ chính sách đến thực tiễn”.

Hướng nghiệp - tuyển sinh

Giáo dục hội nhập

Đại học Quốc gia TPHCM: Tiên phong góp sức cho cộng đồng

Không chỉ là đầu tàu của hệ thống giáo dục đại học trong đào tạo, nghiên cứu khoa học, trong suốt quá trình phát triển, Đại học (ĐH) Quốc gia TPHCM đã có rất nhiều đóng góp cho các địa phương trong phát triển về đào tạo, nghiên cứu khoa học cũng như phát triển kinh tế - xã hội. 

Văn hay chữ tốt

Giải thưởng võ trường toản

Học bổng nguyễn văn hưởng

Mong ước của người truyền lửa

Buổi sáng cuối tuần, các bác sĩ trẻ, sinh viên ngành y dược từng được nhận học bổng Nguyễn Văn Hưởng đã hẹn nhau đến thăm gia đình bác sĩ Tạ Trung Quấc, mạnh thường quân ủng hộ tài chính giúp sinh viên có hoàn cảnh khó khăn vượt khó vươn lên trong học tập, thực hiện ước mơ khoác áo blouse trắng, trong hơn 10 năm qua. 

Giải thưởng tôn đức thắng

Hun đúc ngọn lửa sáng tạo

“Nếu không có bà Bé Ba, chắc giờ này chúng tôi đã bỏ cuộc và phá sản”, ông Phạm Thành Lộc, Công ty cổ phần Nông nghiệp công nghệ cao Thanh Bình, bộc bạch trong lúc dẫn chúng tôi đi thăm những mô hình trồng khí canh đầy ắp rau xanh ở huyện Củ Chi, TPHCM.