73 cơ sở giáo dục có trên 100 lớp
Tại hội nghị, báo cáo về kết quả sắp xếp cơ sở giáo dục, Bộ GD-ĐT cho biết, 34/34 địa phương đã thực hiện sắp xếp; số cơ sở giáo dục công lập giảm từ 37.530 xuống 18.555, giảm 18.975 đầu mối, tương ứng 50,6%.
Sau sắp xếp hình thành 13.518 cơ sở tổ chức theo mô hình đa cơ sở, chiếm 72,9% tổng số cơ sở giáo dục; hình thành 2.418 trường phổ thông nhiều cấp học.
Cả nước có 5.749 cơ sở đạt hoặc vượt ngưỡng quy mô theo từng cấp học, chiếm khoảng 31,0%, gồm: trường mầm non từ 30 lớp, trường tiểu học từ 40 lớp, trường THCS từ 45 lớp, trường THPT và trường phổ thông hai cấp từ 50 lớp, trường phổ thông ba cấp từ 75 lớp trở lên.
Trong đó, có 73 cơ sở trên 100 lớp tại 14 địa phương, tập trung nhiều tại Khánh Hòa (18 trường), Đà Nẵng (11 trường), Hà Nội (9 trường), Đồng Nai (8 trường) và Cà Mau (06 trường).
Một số trường có quy mô đặc biệt lớn như Trường Tiểu học Nha Trang có 287 lớp, trên 10.500 học sinh; Trường THCS Nha Trang có 205 lớp, trên 8.800 học sinh; một số trường khác có từ 179 đến 183 lớp.Tại khu vực miền núi, có cơ sở quản lý tới 21 địa điểm, khoảng cách xa nhất lên tới 120 km, 100km, 90km (Quảng Trị, Lai Châu…).
Theo số liệu báo cáo hiện có của các địa phương, 10.534 phân hiệu đã được thành lập. Việc giảm đầu mối pháp nhân không làm giảm tương ứng các địa điểm dạy học; các phân hiệu, điểm trường cần thiết vẫn được duy trì để bảo đảm tiếp cận giáo dục.
“Trường quy mô lớn, nhiều địa điểm đã trở thành một vấn đề quản trị mới của hệ thống, cần cơ chế theo dõi và hỗ trợ riêng”, báo cáo của Bộ GD-ĐT nêu.
Quy mô trường tăng nhanh, nhưng cơ chế quản trị chưa theo kịp
Đáng chú ý là vấn đề quy mô trường tăng nhanh, nhưng cơ chế quản trị chưa theo kịp.
Theo báo cáo, việc cả nước có 5.749 cơ sở giáo dục quy mô lớn, trong đó 73 cơ sở có trên 100 lớp, tập trung nhiều tại Khánh Hòa, Đà Nẵng, Hà Nội và một số địa phương, cho thấy mô hình trường học quy mô lớn đã trở thành vấn đề cần được quan tâm trong công tác quản lý. Thực tiễn này đặt ra yêu cầu phải có giải pháp chỉ đạo, hướng dẫn và hỗ trợ phù hợp nhằm bảo đảm hiệu quả quản trị, chất lượng giáo dục và an toàn trường học.
Một số trường có hàng trăm lớp, hàng nghìn học sinh, thậm chí trên 10.000 học sinh; đồng thời quản lý nhiều phân hiệu, điểm trường trên địa bàn rộng, khoảng cách giữa các địa điểm lớn. Quy mô và phạm vi hoạt động tăng nhanh làm gia tăng áp lực đối với công tác quản lý, điều hành, tổ chức chuyên môn, bố trí đội ngũ, quản lý tài chính, tài sản, dữ liệu và bảo đảm an toàn tại từng địa điểm.
Trong khi đó, một số quy định hiện hành về số lượng cấp phó, vị trí việc làm, nhân sự hỗ trợ, cơ sở vật chất và phương thức quản trị chủ yếu được xây dựng cho mô hình trường thông thường, chưa bao quát đầy đủ đặc điểm của trường quy mô đặc biệt lớn, nhiều cấp học, nhiều phân hiệu, điểm trường. Đây là vấn đề về thể chế và tổ chức thực hiện, cần được rà soát, xử lý đồng bộ, liên ngành; không thể chỉ giao cơ sở giáo dục tự khắc phục.
Theo Bộ GD-ĐT, mục tiêu tinh gọn đầu mối cơ bản đạt; nguyên tắc duy trì hoạt động dạy học và quyền học tập của học sinh cơ bản được bảo đảm. Tuy nhiên số trường sau sắp xếp còn nhiều phân hiệu, điểm trường, điều này cần được tiếp tục thực hiện tinh gọn trong thời gian tới để bảo đảm hiệu quả vận hành, đầu tư cơ sở vật chất và sử dụng đội ngũ giáo viên.
Cũng theo báo cáo, đã tinh gọn đáng kể đội ngũ quản lý, bước đầu bổ sung nhân lực trực tiếp giảng dạy. Số cán bộ quản lý giảm 33.870 người; trong đó 21.009 người được bố trí làm giáo viên; 479 người chuyển công tác khác; 3.559 người nghỉ chế độ; hiện có 8.823 người đang trong quá trình thực hiện phương án bố trí. Mục tiêu tinh gọn vị trí quản lý và tăng nhân lực trực tiếp giảng dạy bước đầu đạt. Tuy nhiên, việc chuyển cán bộ quản lý sang giáo viên mới giải quyết được mặt số lượng; hiệu quả thực tế còn phụ thuộc môn học, cấp học, trình độ và địa bàn.
Bộ GD-ĐT cũng cho biết đã xác định tương đối rõ tình trạng thiếu, thừa và khả năng điều tiết giáo viên. Tính toán sơ bộ nhu cầu bổ sung giáo viên năm học 2026-2027 còn khoảng 43.267 người, tập trung ở một số cấp học, môn học và địa bàn. Việc rà soát đội ngũ đã chuyển từ cách tính tổng số sang xác định theo cấp học - môn học - địa bàn - cơ sở, tạo cơ sở cho điều tiết và tuyển dụng có trọng tâm.
Các khó khăn, bất cập cũng được Bộ GD-ĐT chỉ ra. Theo đó, một số nơi mới hoàn thành “sắp xếp trên hồ sơ”, chưa hoàn thành đầy đủ “vận hành trên thực tế”, đây là vấn đề cần chuyển trọng tâm xử lý ngay; một số nơi mới hoàn thành “sắp xếp trên hồ sơ”, chưa hoàn thành đầy đủ “vận hành trên thực tế”; việc phân công, ủy quyền tại trường nhiều địa điểm chưa thật rõ; thiếu giáo viên vẫn là điểm nghẽn, nhưng bản chất là mất cân đối cơ cấu; việc đưa cán bộ quản lý trở lại giảng dạy cần đánh giá để có phương án bồi dưỡng...
