Bộ Trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn chủ trì hội nghị cùng với sự tham dự của các đồng chí: Đỗ Ngọc Huỳnh, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ; Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TPHCM cùng đại diện các bộ, ngành và hàng trăm lãnh đạo các cơ sở giáo dục đại học.
Nhiều chuyển biến mạnh mẽ về tư duy, thể chế, chính sách
Theo Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn, hội nghị diễn ra trong thời điểm toàn hệ thống ĐH bước vào năm học mới, sau một năm hoàn thành 2 nghị quyết lớn của Bộ Chính trị là Nghị quyết số 71 và về đột phá phát triển giáo dục và đạo tạo, Nghị quyết số 57 về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Đây là hai nghị quyết trụ cột cho việc phát triển giáo dục ĐH.
Báo cáo tại hội nghị, người đứng đầu ngành giáo dục cho biết, được sự quan tâm đặc biệt của lãnh đạo Đảng và Nhà nước, sau một năm, toàn ngành đã đạt được những kết quả quan trọng, với nhiều chuyển biến mạnh mẽ về tư duy, thể chế, chính sách và những kết quả cụ thể. Theo đó, hệ thống văn bản pháp luật về giáo dục ĐH đã được đổi mới mạnh mẽ và cơ bản hoàn thiện. Lần đầu tiên chúng ta có nghị định riêng về cơ chế tự chủ cho giáo dục ĐH. Việc đặt hàng đào tạo, kết quả đầu ra, đến hàng loạt chính sách mới với đội ngũ giảng viên và người học đã được triển khai.
Chiến lược phát triển giáo dục ĐH; quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục ĐH công lập, cơ sở giáo dục nghề nghiệp đã được điều chỉnh và ban hành. Hàng loạt chương trình, đề án phát triển các cơ sở giáo dục ĐH trọng điểm, các cơ sở đào tạo các vùng, các đề án phát triển nguồn nhân lực trong lĩnh vực then chốt được phê duyệt.
Các cơ sở giáo dục ĐH đã kiện toàn vị trí lãnh đạo, rà soát, hoàn thiện chiến lược, mô hình quản trị, phát triển đội ngũ và mô hình quản trị; tăng cường cơ sở vật chất, đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu, đổi mới sáng tạo. Hầu hết các trường đã hoàn thành công tác tuyển sinh ĐH năm 2026 và bắt đầu năm học mới.
Trên cơ sở đó, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn đề nghị các cơ sở giáo dục ĐH tập trung các vấn đề lớn, không chỉ trong hội nghị này, mà cả trong năm học tới đây. Thứ nhất, cần trả lời câu hỏi trong việc thực hiện chiến lược giáo dục ĐH giai đoạn tới: giáo dục ĐH cần phải thay đổi những gì, thích ứng với thời đại mới, nhất là với sự thay đổi của trí tuệ nhân tạo, cùng với yêu cầu phát triển mới của đất nước. Thứ hai, với mỗi nhà trường và toàn hệ thống, sẽ làm gì để mang lại giá trị tốt đẹp cho người học, xã hội và đóng góp cho sự phát triển của đất nước. Sử dụng những nguồn lực từ Nhà nước, doanh nghiệp và người học như thế nào một cách hiệu quả nhất để tạo những giá trị đó. Thay vì đi trả lời câu hỏi trường sẽ đạt top bao nhiêu, Bộ trưởng cho rằng hãy tìm câu trả lời khác: "Cách tạo ra những giá trị gì cho người học, cho xã hội và đất nước; vì sao người học lại chọn trường này, ngành học này; vì sao Nhà nước lại đầu tư cho trường, cho ngành này; vì sao doanh nghiệp lại chọn nhóm nghiên cứu này hay hợp tác với trường này...?"
Thứ ba, với tiến độ như hiện nay, đến năm 2030 sẽ đạt được số lượng 260 sinh viên/vạn dân. Điều quan trọng hơn, cần tập trung nâng cao chất lượng đào tạo, cả hệ thống cần tạo chất lượng thực chất.
Đại học cần chuyển biến mạnh mẽ về chất lượng
Phát biểu tại hội nghị, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu đánh giá cao những nỗ lực của toàn ngành trong năm học vừa qua. Có thể khái quát một số kết quả nổi bật như: thể chế và tư duy quản trị giáo dục đại học tiếp tục có bước đổi mới, nhiều chủ trương mới về tự chủ, quản trị, đội ngũ, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, dữ liệu và bảo đảm chất lượng đã được thể chế hóa; tư duy quản lý từng bước chuyển từ quản lý hành chính sang quản trị bằng chuẩn, dữ liệu, trách nhiệm giải trình và kết quả đầu ra; quy mô và cơ cấu đào tạo có chuyển biến tích cực thông qua việc đào tạo sau đại học tiếp tục tăng; các ngành khoa học cơ bản, STEM, công nghệ cao và công nghệ chiến lược được quan tâm hơn; vai trò của các trường đại học trong khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ngày càng được khẳng định.
Năm 2025, các cơ sở giáo dục đại học đóng góp trên 83% tổng số công bố quốc tế của cả nước; hoạt động nghiên cứu, sở hữu trí tuệ, chuyển giao và kết nối doanh nghiệp có bước phát triển; công tác bảo đảm chất lượng, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế tiếp tục được đẩy mạnh, từng bước tạo nền tảng để chuyển sang quản trị hệ thống trên cơ sở dữ liệu và kết quả...
Tuy nhiên, Phó Thủ tướng cũng cho rằng, những kết quả đó rất đáng ghi nhận. Nhưng nếu đặt trong yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, khoa học, công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong giai đoạn tới, chúng ta phải thẳng thắn nhìn nhận còn nhiều một số điểm nghẽn cần phải thẳng thắn nhìn nhận để có những giải pháp quyết liệt.
Để giải quyết những điểm nghẽn đó, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu lưu ý không chỉ là khắc phục những hạn chế trước mắt, mà phải xác định vị thế và năng lực thực sự của giáo dục đại học Việt Nam trong 5 năm, 10 năm hay 20 năm tới sẽ như thế nào. Nhiều nước có quy mô dân số nhỏ hơn Việt Nam rất nhiều nhưng đã xây dựng được những trường đại học thuộc nhóm hàng đầu thế giới. Vấn đề không chỉ là thứ hạng, mà là vì sao chúng ta chưa hình thành được những đại học có năng lực đào tạo, nghiên cứu, thu hút nhân tài và tạo ra tri thức hàng đầu thế giới? Đây là câu hỏi mà Bộ GD-ĐT và mỗi cơ sở giáo dục đại học phải nghiêm túc suy nghĩ và trả lời bằng kết quả thực tế.
Từ đó, Phó Thủ tướng yêu cầu toàn ngành cần thực hiện những nhiệm vụ sau: thứ nhất phải chuyển mạnh từ hoàn thiện thể chế, chính sách sang tổ chức thực hiện và tạo kết quả cụ thể, thực chất theo những mục tiêu của Nghị quyết 71, Chiến lược phát triển giáo dục đại học; thứ hai là tập trung sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục đại học trên cơ sở chất lượng, sứ mạng, nhu cầu phát triển ngành, vùng, khả năng liên kết và hiệu quả sử dụng nguồn lực; thứ ba phải lấy chất lượng làm yêu cầu xuyên suốt, thực hiện quản trị chất lượng theo kết quả đầu ra; thứ tư là giáo dục đại học phải đi trước một bước trong chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao, nhân lực tinh hoa và nhân tài cho tương lai; thứ 5 là đưa các trường đại học thực sự trở thành trung tâm nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và phát triển công nghệ; thứ sáu là tạo đột phá trong quản trị bằng dữ liệu, chuyển đổi số và chủ động thích ứng với trí tuệ nhân tạo.
“Chính phủ sẽ tiếp tục kiến tạo thể chế, tháo gỡ điểm nghẽn, mở rộng không gian tự chủ và tập trung nguồn lực cho những nhiệm vụ, cơ sở có khả năng tạo đột phá. Với các cơ sở giáo dục đại học, tôi đề nghị chủ động đổi mới từ bên trong, xác định rõ sứ mạng, phát huy thế mạnh, sử dụng hiệu quả quyền tự chủ và chịu trách nhiệm đến cùng về chất lượng, hiệu quả; không chạy theo quy mô, hình thức hay thành tích ngắn hạn. Mục tiêu không chỉ là đào tạo đáp ứng nhu cầu hiện tại, mà phải chuẩn bị nhân lực cho tương lai, tạo ra tri thức, công nghệ và giá trị mới cho đất nước”, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu đặc biệt nhấn mạnh.
.
