Khai mạc chương trình hướng nghiệp “Cùng bạn chọn ngành nghề trong kỷ nguyên số”

Chương trình do Trung tâm Phát triển Giáo dục và Đào tạo phía Nam Bộ GD-ĐT, Đài Phát thanh và Truyền hình TPHCM, Hội Giáo dục Nghề nghiệp TPHCM và Công ty TNHH Truyền thông và Giáo dục TPHCM phối hợp với Sở GD-ĐT TPHCM tổ chức, cùng sự đồng hành của Trường Đại học Kinh tế - Tài chính TPHCM (UEF), Trường Đại học Công nghệ TPHCM (HUTECH), Trung tâm DOL English cùng nhiều trường đại học, cao đẳng.

Tham dự lễ khai mạc có ông Phạm Quý Trọng, Phó Vụ trưởng Vụ Địa phương 3, Ban Tuyên giáo Trung ương; ông Lê Thắng Lợi, Trưởng đại diện Văn phòng Bộ GD-ĐT, Giám đốc Trung tâm Phát triển Giáo dục và Đào tạo phía Nam; ông Nguyễn Hồng Tây, Phó Trưởng đại diện Văn phòng Bộ Nội vụ tại TPHCM; bà Trương Hải Thanh, Phó Giám đốc Sở GD-ĐT TPHCM; ông Lâm Văn Quản, Chủ tịch Hội Giáo dục Nghề nghiệp TPHCM; bà Nguyễn Minh Huyền Trang, Phó Trưởng ban Công tác sinh viên, ĐHQG TPHCM; thầy Trịnh Hoàng Quân, Hiệu trưởng Trường THPT Võ Thị Sáu… cùng các chuyên gia tư vấn, hướng nghiệp và đại diện nhiều trường đại học.

Không chỉ dừng ở giới thiệu ngành học, trường học

Phát biểu khai mạc, ông Lê Thắng Lợi cho biết chương trình khai mạc là hoạt động mở đầu cho chuỗi chương trình hướng nghiệp năm học 2026-2027 diễn ra tại 450 trường ở TPHCM và 6 tỉnh, thành lân cận (Đồng Nai, Tây Ninh, Vĩnh Long, An Giang, Đồng Tháp và Lâm Đồng), kéo dài đến ngày 30-12-2026.

Nội dung chương trình tập trung cung cấp thông tin về hệ thống giáo dục và đào tạo, các ngành nghề trong xã hội, nhu cầu nhân lực, xu hướng thị trường lao động, đồng thời giới thiệu những thay đổi của nghề nghiệp dưới tác động của công nghệ và AI. Bên cạnh việc tiếp nhận thông tin, học sinh tham gia chương trình còn có cơ hội trao đổi trực tiếp với chuyên gia, nhà giáo dục và đại diện các cơ sở đào tạo, qua đó giải đáp những băn khoăn về lựa chọn ngành nghề, trường học, bậc đào tạo cũng như yêu cầu năng lực của từng lĩnh vực.

Ông Lê Thắng Lợi nhấn mạnh, trong bối cảnh khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và đặc biệt là trí tuệ nhân tạo đang phát triển mạnh mẽ, thế giới nghề nghiệp cũng thay đổi nhanh chóng. Do vậy, hướng nghiệp không thể chỉ dừng lại ở việc giới thiệu ngành học, trường học hay cung cấp thông tin tuyển sinh, mà cần giúp học sinh hiểu mình, hiểu nghề, hiểu xu hướng của thị trường lao động và biết mình cần chuẩn bị những gì cho tương lai. Chương trình với mong muốn đưa hoạt động hướng nghiệp đến gần hơn với học sinh bằng những nội dung thiết thực, khoa học và phù hợp với yêu cầu của giáo dục trong giai đoạn mới, trở thành kênh thông tin chính xác, khách quan, giúp học sinh được trực tiếp trao đổi với các chuyên gia, các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp; từ đó có thêm cơ sở để lựa chọn hướng đi phù hợp sau tốt nghiệp THPT.

“Chọn ngành, chọn nghề là một trong những quyết định quan trọng trên hành trình trưởng thành. Các em có thể băn khoăn: Mình phù hợp với ngành nào?. Nên chọn ngành mình yêu thích hay ngành có nhiều cơ hội việc làm? Nên học đại học, học nghề hay lựa chọn một hướng đi khác?. AI sẽ tác động như thế nào đến nghề nghiệp trong tương lai? Không có một đáp án chung cho tất cả mọi người và cũng không có một ngành nghề tốt nhất cho tất cả mọi người. Điều quan trọng là mỗi em phải từng bước hiểu chính mình, hiểu nghề mình lựa chọn và hiểu những gì mình cần chuẩn bị ngay từ hôm nay”, ông Lê Thắng Lợi nhắn nhủ.

Gắn AI với định hướng nghề nghiệp

Tại chương trình, các chuyên gia hướng nghiệp đã thông tin và gỡ khó cho học sinh nhiều vấn đề liên quan đến chọn ngành, chọn nghề trong kỷ nguyên số.

TS Lê Thị Thanh Mai, nguyên Trưởng Ban Công tác sinh viên, ĐHQG TPHCM, nhấn mạnh câu chuyện lựa chọn nghề nghiệp trong kỷ nguyên số đặt ra yêu cầu mỗi học sinh phải biết sử dụng AI như một công cụ để hỗ trợ tìm hiểu, định hướng và khám phá nghề nghiệp. Và quan trọng hơn cả là các yêu cầu về chuẩn đầu ra, đòi hỏi người học có năng lực số và ngoại ngữ để ứng dụng công việc.

“Hiện nay có 8 lĩnh vực nghề nghiệp chính, gồm: quốc phòng an ninh, công an, quân đội; sư phạm, sức khỏe, luật; kinh tế, kinh doanh, quản lý, khoa học tự nhiên, khoa học xã hội. Sau THPT các em có thể chọn học nghề, học cao đẳng, đại học. Dù lựa chọn hướng đi nào, sau tốt nghiệp các em cũng cần phải biết khai thác dữ liệu, biết sử dụng công nghệ, kể cả các lĩnh vực liên quan đến khoa học xã hội”, TS Lê Thị Thanh Mai thông tin.

Trong khi đó, ThS Chế Dạ Thảo, chuyên gia tâm lý- kỹ năng, lưu ý học sinh có thể ghi nhớ công thức “ba chữ M” để lựa chọn ngành nghề phù hợp. Chữ M thứ nhất là “mê”- tức phải có đam mê và sự hứng thú với ngành nghề mình lựa chọn, khát khao tìm hiểu, khám phá và theo đuổi lĩnh vực đó. Chữ M thứ hai là “mạnh”, học sinh cần hiểu rõ bản thân có năng lực, thế mạnh ở đâu qua điểm số, kết quả học tập, những kỹ năng nổi trội và đặc biệt là những sản phẩm mình đã tạo ra. Chữ M thứ ba là “mở” - khi chọn một ngành nghề, học sinh cần nhìn rộng hơn câu hỏi “mình thích gì” hay “mình giỏi gì”, mà phải xác định ngành đó có thể mở ra những cơ hội nào về việc làm…

“Khi kết hợp được cả “3 chữ M” đó các em sẽ có thêm cơ sở để đưa ra lựa chọn phù hợp, thay vì chọn nghề theo cảm tính hoặc chạy theo xu hướng”, ThS Chế Dạ Thảo nhìn nhận.

AI có thay thế con người không?

Trong chương trình tư vấn, nhiều học sinh lo lắng về việc các em muốn theo đuổi ngành truyền thông đa phương tiện nhưng không biết khi ra trường cơ hội việc làm như thế nào trong thời buổi AI phát triển mạnh mẽ?

ThS Nguyễn Trần Ngọc Phương, Giám đốc Trung tâm Marketing và Phát triển thương hiệu, Trường ĐH Công nghệ TPHCM, cho biết sự phát triển của AI đang làm thay đổi cách thức sản xuất và phân phối nội dung truyền thông nhưng đồng thời cũng mở ra những yêu cầu và cơ hội mới đối với nhân lực ngành truyền thông. Để người học nắm vững kiến thức và cạnh tranh trong thị trường lao động, Trường ĐH Công nghệ TPHCM chú trọng đào tạo gắn việc học với thực tiễn. Tại đây, sinh viên được “học thật, trải nghiệm thật”, đồng thời có cơ hội kết nối và làm việc với doanh nghiệp ngay trong quá trình học. Bên cạnh kiến thức chuyên môn, sinh viên còn được trang bị kỹ năng ứng dụng AI, từ việc hiểu AI là gì đến cách khai thác, ứng dụng công cụ AI trong học tập và công việc. Đặc biệt, không chỉ sinh viên ngành Truyền thông đa phương tiện, người học ở các ngành đào tạo tại trường đều được trang bị những kỹ năng liên quan đến AI.

“Trong bối cảnh công nghệ thay đổi nhanh chóng, sinh viên không chỉ cần vững chuyên môn mà còn phải biết ứng dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả công việc. Đây cũng là một trong những năng lực giúp người trẻ thích ứng tốt hơn với thị trường lao động sau khi tốt nghiệp”, ThS. Nguyễn Trần Ngọc Phương chia sẻ.

Em Xuân Nhi (lớp 12A4) băn khoăn: “Hiện AI đang phát triển mạnh và được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực. Vậy số lượng ngành nghề bị AI thay thế có nhiều hơn những ngành nghề mà con người có thể đảm nhiệm hay không?”.

TS. Nguyễn Đức Nghĩa, chuyên gia hướng nghiệp - tuyển sinh, thừa nhận AI đang tác động đến hầu hết lĩnh vực của đời sống và thị trường lao động. Nhiều công việc trước đây do con người đảm nhiệm nay đã có sự hỗ trợ hoặc thay thế một phần bằng công nghệ, chẳng hạn việc ứng dụng máy bay không người lái trong nhiều lĩnh vực.

Tuy nhiên, TS. Nguyễn Đức Nghĩa lưu ý học sinh không nên quá lo lắng trước sự phát triển của AI mà cần chủ động tìm hiểu ngành nghề mình quan tâm. Điều quan trọng là người học phải xác định được năng lực, sở thích và yêu cầu của nghề trong tương lai, đồng thời trang bị khả năng sử dụng công nghệ để thích ứng với những thay đổi của thị trường lao động.

“AI có thể thay đổi cách thức con người làm việc, nhưng không có nghĩa tất cả ngành nghề đều bị AI thay thế. Các em cứ mạnh dạn tìm hiểu, lựa chọn ngành nghề phù hợp và chuẩn bị cho mình những năng lực cần thiết để làm việc cùng công nghệ”, TS. Nguyễn Đức Nghĩa khẳng định.

Tại chương trình, nhiều học sinh khác cũng đã đặt ra một số câu hỏi xoay quanh việc lựa chọn ngành nghề, cơ hội việc làm và yêu cầu của thị trường lao động. Các chuyên gia đã trực tiếp giải đáp thắc mắc, đồng thời đưa ra những lời khuyên thiết thực giúp học sinh có thêm cơ sở định hướng nghề nghiệp phù hợp.