Quy trình bảo vệ phải có người chịu trách nhiệm
Truyền thống tôn sư trọng đạo thể hiện sự trân trọng đối với tri thức và người làm công tác giáo dục. Trước những hành vi xúc phạm, đe dọa, quấy rối, thậm chí bạo lực đối với nhà giáo, cả trực tiếp và trên mạng, việc bảo vệ người thầy cần trở thành trách nhiệm cụ thể trong quản trị nhà trường.
Theo tôi, mỗi cơ sở giáo dục cần xây dựng cơ chế để giảng viên chủ động báo cáo khi bị xâm hại, thay vì im lặng hoặc tự đối đầu. Quy trình phải xác định rõ ai tiếp nhận, đơn vị nào xác minh, ai có thẩm quyền giải quyết và thời hạn xử lý. Nếu chỉ có quy định chung mà thiếu đầu mối chịu trách nhiệm, người cần giúp đỡ có thể vẫn lúng túng khi sự việc xảy ra.
Khi tiếp nhận thông tin, nhà trường cần hướng dẫn giảng viên ghi nhận diễn biến, lưu giữ tài liệu và chứng cứ liên quan. Việc này giúp quá trình xác minh có căn cứ, tránh xử lý theo cảm tính. Đồng thời, cần bảo đảm bảo mật thông tin, không để người phản ánh tiếp tục chịu sức ép trong thời gian chờ giải quyết.
Cơ chế bảo vệ phải đi cùng sự khách quan, phân biệt rõ góp ý, khiếu nại chính đáng của người học với hành vi xúc phạm, vu khống, đe dọa hoặc bạo lực. Bảo vệ nhà giáo cũng là bảo vệ kỷ cương, sự công bằng và niềm tin trong môi trường giáo dục. Mọi kết luận đều phải dựa trên việc xác minh, đúng thẩm quyền và tương xứng với mức độ vi phạm.
Đối với vụ việc nghiêm trọng, có dấu hiệu vi phạm pháp luật, nhà trường cần kịp thời phối hợp với cơ quan chức năng. Không thể chỉ dừng lại ở hòa giải hoặc kiểm điểm nội bộ. Mục tiêu giáo dục người vi phạm cần được thực hiện cùng trách nhiệm bảo vệ người bị xâm hại, tránh để sự nhân nhượng làm kéo dài nguy cơ mất an toàn.
Hỗ trợ kịp thời và phòng ngừa từ sớm
Theo tôi, hỗ trợ pháp lý, tâm lý và an toàn nghề nghiệp phải được đặt trong cơ chế bảo vệ nhà giáo. Một giảng viên bị đe dọa hoặc công kích trên mạng cần được hướng dẫn cách xử lý, có người đồng hành và được hỗ trợ để tiếp tục công việc. Trách nhiệm của nhà trường không nên kết thúc ở việc tiếp nhận đơn hay chuyển thông tin sang một bộ phận khác.
Trong đó, Công đoàn cần phát huy vai trò hỗ trợ, bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của người lao động. Phòng Công tác sinh viên làm đầu mối tham mưu, phối hợp với khoa và các đơn vị liên quan để nắm tình hình, tư vấn và giải quyết vấn đề thuộc phạm vi trách nhiệm. Sự phân công rõ ràng giúp tránh bỏ sót việc hoặc đùn đẩy trách nhiệm.
Phòng ngừa cũng cần bắt đầu trước khi xảy ra hành vi xâm hại. Nhà trường cần củng cố bộ phận tư vấn tâm lý, chú ý những mâu thuẫn kéo dài, biểu hiện gây hấn hoặc dấu hiệu bất ổn cần được hỗ trợ. Can thiệp sớm giúp các bên có cơ hội giải tỏa khúc mắc, hạn chế nguy cơ xung đột phát triển thành bạo lực.
Trên không gian mạng, người học cần được trang bị kỹ năng kiểm chứng thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân và hiểu hậu quả của việc phát tán nội dung xúc phạm người khác. Khi có sự việc, cần hướng dẫn lưu giữ chứng cứ, tránh lan truyền thông tin chưa kiểm chứng hoặc công khai dữ liệu cá nhân khiến tổn thương tiếp tục gia tăng.
Về phía giảng viên, sự chuẩn mực trong giao tiếp, khả năng làm chủ cảm xúc và tinh thần tôn trọng người học vẫn là yêu cầu thường xuyên. Khi bị xâm hại, thầy cô cần báo cáo và phối hợp giải quyết theo quy trình, tránh tự đối đầu. Gia đình cần giúp con em nhận lỗi, khắc phục sai phạm, không bao che hay đổ lỗi thiếu căn cứ.
Giữ vững tôn nghiêm nhà giáo đòi hỏi cơ sở giáo dục thực hiện đầy đủ trách nhiệm với đội ngũ của mình. Khi quy trình có người chịu trách nhiệm, hỗ trợ được triển khai kịp thời và vi phạm được xử lý nghiêm túc, người thầy mới có thêm điểm tựa để yên tâm làm nghề.
Báo Sài Gòn Giải Phóng mở diễn đàn "Giữ vững tôn nghiêm nghề giáo" để ghi nhận ý kiến đóng góp của các nhà quản lý, chuyên gia, nhà giáo. Các ý kiến đóng góp gửi về địa chỉ email: toasoan@sggp.org.vn.
