LTS: Ngày 24-8, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Luật Phát triển đô thị, mở ra những cơ chế, chính sách mới, tạo thêm dư địa và động lực cho các đô thị phát triển, nhất là TPHCM. Trước sự kiện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng này, nhiều ý kiến bày tỏ sự phấn khởi, tin tưởng, đồng thuận cao; đồng thời mong muốn toàn hệ thống chính trị của thành phố tranh thủ thời gian, tận dụng cơ hội từ những cơ chế mới, sớm chuyển hóa thể chế thành động lực phát triển, góp phần xây dựng đô thị hiện đại, phát triển nhanh và bền vững.
* TS HUỲNH THANH ĐIỀN, Giảng viên Trường Đại học Nguyễn Tất Thành:
Mở không gian tăng trưởng từ biển
Là người theo dõi sát quá trình TPHCM tham gia xây dựng dự thảo Luật Phát triển đô thị và trực tiếp góp ý tại nhiều hội thảo, tọa đàm do UBND TPHCM tổ chức cũng như trên các phương tiện thông tin đại chúng, tôi rất phấn khởi khi Luật Phát triển đô thị được Quốc hội thông qua. Nhiều vấn đề đặt ra từ thực tiễn của TPHCM đã được đưa vào luật, trong đó có cơ chế phát triển khu đô thị lấn biển.
Việc bổ sung quy định về khu đô thị lấn biển tạo khung pháp lý tương đối đồng bộ, kết nối phát triển kinh tế biển, khu cảng mở, nhà đầu tư chiến lược với không gian đô thị và hạ tầng, qua đó chuyển tiềm năng biển thành động lực tăng trưởng. Với hơn 300km bờ biển sau khi mở rộng địa giới, cơ chế này mở ra dư địa để TPHCM tái cấu trúc không gian phát triển. Thành phố có lợi thế kết hợp trung tâm tài chính, thương mại, khoa học - công nghệ và công nghiệp với cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải, biển Cần Giờ, du lịch Vũng Tàu - Côn Đảo và mạng lưới logistics Đông Nam bộ.
Cơ chế này thiết lập hành lang pháp lý tương đối đầy đủ cho các khâu của dự án, từ quy hoạch, lựa chọn nhà đầu tư, đất đai đến thời hạn hoạt động, chuyển nhượng, chỉ tiêu sử dụng đất và khai thác khoáng sản phục vụ san lấp. Việc tích hợp những nội dung vốn chịu sự điều chỉnh của nhiều luật giúp giảm chồng chéo, rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư, nâng cao tính minh bạch và khả năng dự báo, qua đó tạo điều kiện thu hút nguồn vốn dài hạn và các nhà đầu tư có năng lực.
Bên cạnh đó, đối với nhà đầu tư chiến lược, yêu cầu thời hạn hoạt động tối đa 70 năm phù hợp với quy mô vốn và thời gian thu hồi vốn dài. Việc không cho phép chuyển nhượng toàn bộ dự án khi chưa hoàn thành và chỉ được chuyển nhượng tối đa 50% diện tích đất lấn biển đã hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật góp phần hạn chế tình trạng xin dự án để chuyển nhượng hoặc hưởng chênh lệch địa tô.
Tuy nhiên, thành phố cần đánh giá năng lực tài chính thực chất, kinh nghiệm triển khai dự án biển, công nghệ xử lý nền đất, năng lực quản trị môi trường và cam kết hoàn thành hạ tầng. Việc phân quyền cho UBND Thành phố quyết định các chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật, sử dụng đất và khai thác khoáng sản phải đi cùng công khai, giám sát và trách nhiệm giải trình. Mật độ xây dựng, quy mô dân số và khai thác cát biển phải căn cứ vào sức chịu tải môi trường, không bị chi phối bởi mục tiêu gia tăng diện tích kinh doanh.
Trên nền tảng đó, khu đô thị lấn biển có thể tích hợp cảng biển, logistics, thương mại tự do, tài chính, đổi mới sáng tạo, du lịch và dịch vụ quốc tế, hình thành những cực tăng trưởng mới; mở ra cơ hội để TPHCM trở thành siêu đô thị biển.
* ĐB VÕ NGỌC THANH TRÚC, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội TPHCM:
Biến quyền được trao thành năng lực hành động
Luật đã mở ra một cánh cửa thể chế mới cho TPHCM. Trách nhiệm của thành phố từ thời điểm này là biến quyền được trao thành năng lực hành động, biến năng lực hành động thành dự án và biến dự án thành giá trị cụ thể cho người dân, cho vùng và cho cả nước.
Việc Quốc hội thông qua luật là bước mở đường. Khâu tổ chức thi hành mới quyết định các cơ chế, chính sách có thực sự trở thành nguồn lực phát triển hay không. TPHCM đã có sự chuẩn bị rất chủ động và từ sớm cho việc tổ chức thi hành luật. Các nội dung thuộc thẩm quyền triển khai của thành phố đã được rà soát; các dự thảo cần thiết cơ bản đã được xây dựng để có thể chuyển ngay từ giai đoạn chuẩn bị sang giai đoạn thực thi.
Theo kế hoạch ngày 26-8, thành phố sẽ tổ chức hội nghị triển khai luật; tiếp đó, ngày 27-8, HĐND thành phố sẽ xem xét, cho ý kiến đối với các nội dung thuộc thẩm quyền để cụ thể hóa và đưa các quy định của luật vào cuộc sống. Điều này cho thấy tinh thần rất rõ: Thành phố không chờ luật có hiệu lực mới chuẩn bị, mà chủ động đi trước một bước, chuẩn bị đồng bộ từ thể chế, quy trình đến tổ chức thực hiện, để khi luật có hiệu lực thì các cơ chế mới có thể vận hành ngay, không tạo khoảng trống hay độ trễ trong thực thi.
* PGS-TS BÙI HOÀI SƠN, Ủy viên Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội:
Cụ thể hóa luật bằng các quyết sách sát thực tế
Việc Quốc hội thông qua Luật Phát triển đô thị là tin rất mừng đối với TPHCM và hệ thống đô thị trong cả nước. Trong bối cảnh các đô thị lớn, khu công nghiệp được xác định là những cực tăng trưởng mới, luật sẽ tạo khung pháp lý để tháo gỡ các điểm nghẽn, đồng thời mở ra những cơ chế phát triển đột phá.
Để các cơ chế, chính sách của luật đi vào thực tiễn hiệu quả, vai trò chủ động của chính quyền địa phương là yếu tố quyết định. Đối với TPHCM, HĐND và UBND thành phố cần sớm ban hành các văn bản, nghị quyết, kế hoạch cụ thể, phù hợp với đặc điểm và yêu cầu phát triển của thành phố. Luật đã giao nhiều quyền hạn lớn hơn, đi kèm với trọng trách lớn hơn và trao những cơ hội tốt hơn. Việc cụ thể hóa luật bằng các quyết sách sát sườn với thực tế sẽ giúp TPHCM phát huy tối đa các lợi thế sẵn có, bứt phá mạnh mẽ trong giai đoạn sắp tới.
* ĐB TRỊNH THỊ TÚ ANH, Ủy viên Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội:
Phân quyền lớn phải đi đôi với kiểm soát quyền lực
Tôi cho rằng, TPHCM cần sớm ban hành các văn bản thuộc thẩm quyền, xây dựng quy hoạch, kế hoạch phát triển, chương trình tạo động lực tăng trưởng mới; đồng thời phân công trách nhiệm và cơ chế phối hợp rõ ràng. Đặc biệt, phân cấp, phân quyền lớn phải đi đôi với kiểm soát quyền lực, bảo đảm mọi hoạt động trong khuôn khổ pháp luật. Cùng với đó, cần phát huy vai trò giám sát, phản biện của Đoàn đại biểu Quốc hội, HĐND TPHCM, cũng như sự góp ý, giám sát của MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội.
Việc được trao thêm thẩm quyền sẽ giúp TPHCM cũng như các đô thị khác có thêm dư địa phát triển, xây dựng mô hình kinh tế - xã hội dựa trên kinh tế tri thức, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, đồng thời tăng khả năng liên kết vùng và thu hút các địa phương lân cận. Tuy nhiên, việc Quốc hội thông qua luật mới chỉ là bước khởi đầu, hiệu quả còn phụ thuộc vào khâu tổ chức thực hiện.
* PGS-TS CAO VŨ MINH, Trưởng bộ môn Luật Hành chính - Nhà nước, Khoa Luật, Trường Đại học Kinh tế - Luật (ĐHQG TPHCM):
Giảm tải áp lực cho bộ máy nhà nước
Tôi tin rằng xã hội hóa các hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ hỗ trợ giải quyết thủ tục hành chính là xu thế tất yếu trong tiến trình cải cách hành chính, xây dựng nền hành chính phục vụ, chuyên nghiệp và hiện đại. Do đó, Điều 9 Luật Phát triển đô thị tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho TPHCM, mở ra cơ hội cho tư nhân tham gia vào thực hiện các công đoạn trong dịch vụ hành chính công.
Nhìn chung, dịch vụ hành chính công trải rộng nhiều lĩnh vực, từ xây dựng, đất đai, môi trường đến trật tự, an toàn xã hội. Khi có tư nhân tham gia vào hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ hỗ trợ giải quyết thủ tục hành chính, áp lực công việc cho bộ máy nhà nước được giảm tải. Một hệ thống thủ tục hành chính thông thoáng, linh hoạt nhờ sự hỗ trợ đắc lực của khu vực tư nhân sẽ là “thỏi nam châm” thu hút mạnh mẽ các nguồn vốn đầu tư trong và ngoài nước.
* Ông NGUYỄN ĐỨC TRÍ, Chủ tịch UBND phường Tân Hưng, TPHCM:
Phân cấp phải rõ đến cơ sở
Tôi rất phấn khởi, vui mừng khi Quốc hội thông qua Luật Phát triển đô thị. Luật sẽ giúp TPHCM chủ động hơn trong quản lý, điều hành và giải quyết các vấn đề phát sinh từ thực tiễn thành phố. Từ thực tế công việc ở phường, tôi cho rằng những nội dung trong luật có giá trị rất lớn, nhất là các quy định phân cấp rõ để có thể chủ động quyết định, xử lý ngay tại địa bàn, thay vì phải chờ ý kiến qua nhiều cấp. Đô thị càng lớn, công việc ở cơ sở càng nhiều và đa dạng. Có những việc cấp xã trực tiếp tiếp xúc với người dân, doanh nghiệp, nắm rất rõ tình hình nhưng khi giải quyết lại liên quan đến nhiều quy định, nhiều cấp, nhiều ngành.
Tôi rất kỳ vọng khi triển khai luật, TPHCM sẽ rà soát lại các quy định liên quan, tránh một việc phải thực hiện qua nhiều bước, nhiều cơ quan. Khi quy trình và thẩm quyền đã rõ, cơ sở sẽ chủ động hơn trong giải quyết công việc, người dân và doanh nghiệp đỡ phải đi lại, chờ đợi. Cấp nào gần dân, sát địa bàn và đủ điều kiện giải quyết thì việc phân quyền cho cấp đó càng cần thiết.
