Tái cơ cấu, cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước: Giữ gì, bán gì?

Sau khi tiến hành giám sát tại các doanh nghiệp nhà nước (DNNN) trọng điểm như Tổng Công ty Thương mại Sài Gòn (Satra), Tổng Công ty Địa ốc Sài Gòn (Resco), Tổng Công ty Du lịch Sài Gòn (Saigontourist), chiều 23-3, đoàn đại biểu Quốc hội TPHCM đã có buổi làm việc với UBND TPHCM về giám sát tình hình tái cơ cấu, sắp xếp, đổi mới và cổ phần hóa DN 100% vốn nhà nước trên địa bàn TPHCM. Nhiều vấn đề mới như: thoái vốn xong dùng tiền đầu tư vào đâu, căn cứ nào để xác định tỷ lệ cổ phần bán ra, hoạt động sau cổ phần hóa của DNNN như thế nào… được đặt ra tại buổi giám sát.

Đoàn đại biểu Quốc hội nghe báo cáo việc thực hiện cổ phần hóa DNNN tại TPHCM

Chậm: do vướng đất, quá tải cổ phiếu

Tại các buổi giám sát hoạt động tái cơ cấu, đổi mới DNNN, mọi vấn đề đều tập trung vào việc thoái vốn và cổ phần hóa. Ông Huỳnh Trung Lâm, Phó ban Quản lý đổi mới DNNN chỉ ra, nhóm công ty địa ốc là nhóm gặp nhiều khó khăn nhất trong tiến trình cổ phần hóa. Vì việc xác định dự án dở dang kéo dài dẫn đến quá thời hạn 18 tháng theo quy định, rồi phải định giá lại tài sản lần nữa. Trước đây, một số công ty khi cổ phần hóa gặp những vấn đề vướng mắc làm chậm tiến độ thì chuyển phần “xương” về cho công ty mẹ, nay công ty mẹ cũng phải cổ phần hóa nên phải xử lý lại.

Ông Nguyễn Mạnh Tuệ (Sở Kế hoạch - Đầu tư TPHCM) thừa nhận, những dự án dở dang rất khó xác định giá trị DN. Thế nhưng, “phải làm” vì chỉ khi tiến hành cổ phần hóa mới giải quyết được những vấn đề tồn tại hàng chục năm trước của DN như xử lý nợ, thu hồi nợ, xử lý tồn đọng… lúc đó mới xác định được số tiền thật “trong túi” của DN là bao nhiêu.

Dù hoạt động thoái vốn đầu tư ngoài ngành được các DN xác định là không vướng cơ chế nhưng tiến độ thực hiện vẫn chậm hơn so với kế hoạch. Cụ thể, chỉ tiêu năm 2014 của TP phải thoái vốn 633 tỷ đồng nhưng chỉ thực hiện được 97% kế hoạch, còn năm 2015 kế hoạch thoái vốn lên hơn 3.500 tỷ đồng. Các DN cho rằng sở dĩ hoạt động thoái vốn chậm là vì việc đấu giá cổ phần còn chậm và do nhiều DN đồng loạt thoái vốn nên thị trường trở nên quá tải, khó bán ra. Còn ông Trần Du Lịch, Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội TPHCM, phân tích: Dù cả nước có hơn 400 DN phải cổ phần hóa và thoái vốn ngoài ngành nhưng vẫn không quá tải, miễn có “hàng tốt” là bán được. Phó Chủ tịch UBND TPHCM Lê Mạnh Hà khẳng định, hoạt động cổ phần hóa, thoái vốn chỉ vướng về thời gian chứ không vướng về khả năng thực hiện được.

Tuy nhiên, vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm tại buổi giám sát là số tiền thoái vốn thu được thành phố sẽ đầu tư vào đâu và vấn đề quản trị DN sau cổ phần hóa như thế nào, có thật sự hiệu quả hơn không thì vẫn chưa có câu trả lời thỏa đáng.

Khách nước ngoài tìm hiểu về hệ thống khách sạn của Saigontourist. Ảnh: Cao Thăng

Cổ phần hóa: buông hay giữ?

Đại biểu Quốc hội Trần Du Lịch chất vấn, đề án tái cơ cấu DNNN của TP ấn định DN được giữ 51% vốn, có DN được nắm giữ 65% vốn, có DN chỉ giữ 49%..., nhưng lại chưa đưa ra được cơ sở để lý giải vì sao DN này giữ lại cổ phần chi phối, DN kia lại không. Theo đại biểu Trần Du Lịch, mục đích của nắm cổ phần chi phối để làm gì, nếu chỉ để kiếm lời thì nhà nước không cần. Vai trò của DNNN là định hướng và thực hiện nhiệm vụ kinh tế chính trị chứ không phải để kinh doanh kiếm lời.

Đại biểu Huỳnh Thành Lập, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội TPHCM cũng khẳng định, cổ phần hóa DNNN nhưng vẫn phải xác định vai trò của từng DN. Như Vissan trước khi cổ phần hóa phải xác định vị trí như thế nào trên thị trường thì mới xác định nhà nước nắm bao nhiêu cổ phần khi cổ phần hóa, 49% hay 51%. Nếu phải thực hiện nhiệm vụ chính trị thì nhà nước phải giữ tỷ lệ cổ phần chi phối, để giữ vai trò định hướng, quyết định được phương hướng phát triển của thị trường.

Ông Nguyễn Phước Ngọc, Tổng Giám đốc Resco dẫn chứng, Resco xác định nhiệm vụ chính trị chính yếu của công ty là cung cấp quỹ nhà tái định cư cho TP, lợi ích mang lại là không cân đo đong đếm bằng tiền được, do vậy TP sẽ phải xác định nắm giữ cổ phần chi phối. Đó cũng chính là vấn đề mà đại biểu Nguyễn Thị Trang nhắc nhở, với những DN hoạt động trong những lĩnh vực quan trọng, tác động đến vấn đề an sinh, nếu nhà nước không nắm cổ phần chi phối thì sẽ ảnh hưởng đến an sinh xã hội.

Chọn mua hàng khuyến mãi tại một cửa hàng Vissan (Satra). Ảnh: Thanh Tâm

Đại biểu Trần Du Lịch cho biết, theo luật vốn kinh doanh nhà nước, nhà nước chỉ tập trung 4 lĩnh vực, trong đó 2 lĩnh vực TP không có, 2 lĩnh vực còn lại nhà nước phải nắm giữ là lĩnh vực hàng hóa dịch vụ công cộng (công trình cây xanh, thoát nước, nhưng ở lĩnh vực này TP lại vẫn muốn thoái vốn bớt) và các lĩnh vực cần thiết cho nền kinh tế mà tư nhân không làm (như khu nông nghiệp kỹ thuật cao, y tế kỹ thuật cao…). Do vậy, đại biểu Trần Du Lịch đề nghị TP căn cứ vào quy định này để xác định giữ cái nào, thoái vốn cái nào. Đồng thời, ông kiến nghị sẽ thành lập đơn vị quản lý DN độc lập, không để DN nằm trong “nách” các bộ, ngành và chịu sự can thiệp sâu bởi các bộ ngành. Ông cho rằng, với quy định hiện nay, nếu bộ ngành quản lý thì mọi vấn đề DN phải hỏi ý kiến, chờ các cấp cho ý kiến, rồi đem ra hội đồng quản trị quyết định thì lỡ mất cơ hội kinh doanh.

Thế nhưng, đại diện Viện Nghiên cứu phát triển TP cho rằng, những ngành nào dân làm được thì đẩy mạnh cổ phần hóa để dân làm. Phó Chủ tịch UBND TPHCM Lê Mạnh Hà cũng cùng quan điểm rằng, lĩnh vực nào dùng nhiều vốn nhà nước thì sẽ phải cổ phần hóa để đổi mới, có xã hội hóa, có cạnh tranh, thì mới có tác động của thị trường để phát triển. Thậm chí là nhà nước chỉ giữ cổ phần dưới 50%. Cổ phần hóa càng nhiều càng tốt, cái gì ngoài ngành thì thoái hết, cái nào liên quan thì thoái dần. Cổ phần hóa sẽ giúp DN minh bạch sổ sách, ngoài ra còn làm giảm gánh nặng quản lý của nhà nước, để nhà nước tập trung vào quản lý nhà nước. Ông Lê Mạnh Hà khẳng định: “DN thì phải hoạt động theo đúng cơ chế thị trường, lành mạnh hóa, minh bạch hóa sổ sách kế toán. Điều đó phù hợp với xu thế phát triển”.

HÀN NI

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Ngân hàng - Chứng khoán

Thị trường

Địa ốc

Cách ly sành điệu: Một xu thế của giới nhà giàu

Làn sóng thứ 4 của dịch Covid-19 với những đợt giãn cách, phong tỏa kéo dài đã khiến giới thượng lưu Việt mơ ước nhiều hơn về một không gian sống khỏe từng giây, sống chất mỗi ngày theo đúng chuẩn wellness đang thịnh hành trên thế giới.

Nông nghiệp

Đánh thức tiềm năng cây dược liệu

Miền Trung với nhiều vùng đất kỳ bí, ẩn giấu những “kỳ hoa dị thảo” đóng góp rất lớn vào kho tàng dược liệu quý hiếm cả nước, như sâm Ngọc Linh, sâm cau, sâm đại hành, sa sâm, đẳng sâm... Tiềm năng dược liệu dọc dải Trường Sơn là vô tận và đang từng bước được đánh thức.

Đầu tư

Tìm vốn đầu tư hạ tầng giao thông

Hàng chục năm qua, TPHCM cùng các tỉnh Đồng Nai, Bình Dương, Tây Ninh, Bà Rịa - Vũng Tàu là vùng kinh tế trọng điểm của đất nước. Trong đó, tam giác TPHCM, Đồng Nai, Bà Rịa - Vũng Tàu đóng góp rất lớn cho ngân sách quốc gia. 

Du lịch

Kiến nghị Thủ tướng công bố thời điểm mở cửa hoàn toàn cho du lịch quốc tế tới Việt Nam ngay trong tháng 2

Đại diện các hãng hàng không và một số tập đoàn du lịch lớn của Việt Nam, cùng đại diện Ban Nghiên cứu Phát triển Kinh tế tư nhân (Ban IV thuộc Hội đồng tư vấn cải cách thủ tục hành chính của Thủ tướng Chính phủ) vừa có thư kiến nghị Thủ tướng Chính phủ về việc công bố thời điểm mở cửa du lịch quốc tế tại Việt Nam ngay trong tháng 2.

Chuyển động kinh tế & Đời sống 24H

Thông tin kinh tế