Thỏa thuận lịch sử về chương trình hạt nhân Iran

Theo hãng tin AP, sau hơn một thập kỷ đàm phán, Iran và Nhóm P5+ 1 (Anh, Pháp, Mỹ, Trung Quốc, Nga và Đức) đã đạt được một thỏa thuận về vấn đề hạt nhân.

Mở ra cơ hội hợp tác

Bản thỏa thuận đánh dấu một cột mốc quan trọng trong quan hệ giữa Tehran và các nước phương Tây. Phương Tây luôn nghi ngờ Iran sử dụng chương trình hạt nhân dân sự của mình để làm vỏ bọc phát triển vũ khí hạt nhân. Iran đã phủ nhận cáo buộc này.

Bản thỏa thuận dài gần 100 trang, trong đó có nội dung các lệnh trừng phạt do Mỹ, EU và LHQ áp đặt sẽ được dỡ bỏ. Đổi lại, Iran phải đồng ý hạn chế dài hạn chương trình hạt nhân mà phương Tây nghi ngờ nhằm chế tạo bom hạt nhân. Thỏa thuận này yêu cầu Iran phải cho phép Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) tiếp cận các cơ sở hạt nhân khả nghi, kể cả cơ sở quân sự, trong vòng 24 ngày nếu nhận được yêu cầu từ đa số thành viên của một ủy ban thuộc Hội đồng Bảo an LHQ phụ trách giám sát thỏa thuận này. Ủy ban bao gồm 8 thành viên: Anh, Trung Quốc, Pháp, Đức, Nga, Mỹ, Iran và Liên minh châu Âu (EU). Tehran sẽ cắt giảm 2/3 số máy ly tâm, từ khoảng 19.000 xuống còn 6.104 máy.

Hình ảnh phiên đàm phán về chương trình hạt nhân Iran

Iran sẽ duy trì số lượng máy ly tâm nói trên trong vòng 10 năm. Nước này sẽ được tiếp cận số tài sản bị đóng băng trị giá hơn 100 tỷ USD khi thỏa thuận được thực thi. Điều này phụ thuộc vào thời điểm Tehran kiềm chế chương trình hạt nhân và được IAEA xác nhận. Hội đồng Bảo an LHQ có thể tái áp đặt các biện pháp trừng phạt nhằm vào Iran trong vòng 65 ngày nếu Iran không tuân thủ thỏa thuận. Ngoài ra, một lệnh cấm vận vũ khí của LHQ vẫn có hiệu lực trong 5 năm, còn lệnh cấm vận tên lửa sẽ được duy trì trong 5 năm.

Bản thỏa thuận đạt được sau 18 ngày đàm phán kéo dài tại Vienna, Áo. Việc đạt thỏa thuận gây ra những phản ứng trái chiều, Ngoại trưởng các nước Anh, Đức, Nga đều bày tỏ hoan nghênh với thỏa thuận vừa đạt được. Nhưng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu gọi động thái ký thỏa thuận hạt nhân với Iran là sai lầm lịch sử của thế giới. Arabia Saudi cũng tỏ ra lo ngại về một thỏa thuận có lợi cho Iran.

Trở lại thị trường dầu mỏ

Việc đạt được thỏa thuận là chiến thắng lớn về chính sách đối với cả Tổng thống Mỹ Barack Obama và người đồng cấp Iran Hassan Rouhani. Hai nhà lãnh đạo đều đối mặt với sự hoài nghi mạnh mẽ từ những người theo đường lối cứng rắn tại nước nhà sau nhiều thập kỷ thù hằn, gọi nhau là “Đại Satan” và một thành viên của “trục ma quỷ”. Tuy nhiên, thỏa thuận trên vẫn phải đối diện với việc xem xét tại Quốc hội Mỹ, hiện đang do đảng Cộng hòa kiểm soát. Tổng thống Obama cho rằng thỏa thuận hạt nhân lịch sử trên là một cơ hội đáng để nắm lấy, đồng thời cảnh báo với Quốc hội Mỹ rằng ông sẽ phủ quyết mọi đạo luật ngăn cản việc thực thi thành công thỏa thuận này.

Thỏa thuận vừa đạt được có thể giúp kinh tế Iran phát triển nhanh chóng, nhiều khả năng sẽ khiến giá dầu thế giới giảm do nguồn cung từ Iran sắp đưa vào thị trường thế giới. Giám đốc bộ phận quan hệ quốc tế của Công ty Dầu mỏ quốc gia Iran, Thứ trưởng Dầu mỏ Mohsen Qamsari cho hay, một khi các biện pháp trừng phạt được dỡ bỏ, Tehran sẽ trở lại thị trường dầu mỏ quốc tế với sản lượng tối đa cũng như xem châu Á là thị trường ưu tiên cho mặt hàng dầu thô.

° Tháng 8-2002: Hé lộ những cơ sở hạt nhân không được công bố của Iran.

° Năm 2006: Iran bắt đầu tiến trình làm giàu uranium.

° Tháng 12-2006: Hội đồng Bảo an LHQ, Mỹ và EU bắt đầu áp đặt lệnh trừng phạt Iran.

° 2009 - 2012: Bắt đầu tiến trình đàm phán.

° Năm 2013: Tân Tổng thống Iran Hassan Rouhani nhậm chức và có cuộc điện đàm chưa từng có tiền lệ với Tổng thống Mỹ Barack Obama.

° 2013 - 2015: Đàm phán bước vào giai đoạn quan trọng.

° Tháng 11-2013: Đạt thỏa thuận tạm thời về việc ngừng một số hoạt động hạt nhân của Iran.

° Tháng 4-2015: Thỏa thuận tại Lausanne, Thụy Sĩ về những điều khoản chính của thỏa thuận cuối cùng.

° Tháng 6-2015: Đàm phán nước rút tại Áo.

° Ngày 14-7-2015: Đạt thỏa thuận cuối cùng giữa Iran và Nhóm P5+1.

PHƯƠNG NAM - ĐỖ VĂN

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Ông Lee Kun-hee

Chủ tịch Tập đoàn Samsung qua đời

Ông Lee Kun-hee, người đã đưa Tập đoàn Samsung trở thành một trong những gã khổng lồ công nghệ trên thế giới từ một công ty thương mại nhỏ, đã qua đời tại một bệnh viện ở Seoul vào ngày 25-10 ở tuổi 78.

Hồ sơ - tư liệu

“Kiến trúc sư” Lee Kun-hee và sự vươn tầm của Samsung

Chủ tịch Tập đoàn Samsung Lee Kun-hee, người giàu có và thế lực nhất Hàn Quốc, “kiến trúc sư” của Samsung, đã đưa tập đoàn này thành một đế chế lớn trong ngành điện tử thế giới, vừa qua đời ở tuổi 78.

Chính trường thế giới

Thách thức lớn của tân Tổng thống Colombia

Với 54% số phiếu ủng hộ, luật sư chuyên về lĩnh vực kinh tế Ivan Duque, 42 tuổi, thuộc đảng Trung tâm Dân chủ (CD), đã trở thành tân Tổng thống Colombia và được giới quan sát đánh giá là sẽ mang lại làn gió mới trong 4 năm tới. 

 

Chuyện đó đây

Giảm kẹt xe bằng… thuyền

Lộ trình đi làm hàng ngày 3 năm qua của cô Nuttanakul Somsak (Bangkok, Thái Lan) là bằng xuồng máy với giá vé chỉ bằng nửa tàu điện.