Tri ân những anh hùng

Họa sĩ Đặng Ái Việt

Hơn 3 năm trời rong ruổi trên 36.000 cây số khắp các tỉnh thành trong cả nước để thực hiện dự án Ký họa chân dung Mẹ Việt Nam anh hùng (VNAH), nhiều người còn chưa hết ngạc nhiên thì lại thấy họa sĩ Đặng Ái Việt bắt tay ngay vào dự án thứ hai cũng phiêu lưu không kém: Vẽ chân dung đồng đội.

Họa sĩ Đặng Ái Việt ký họa chân dung Anh hùng LLVT nhân dân, đại tá Nguyễn Đắc Thắng - đoàn tàu không số.

Từ ký họa chân dung Mẹ Việt Nam anh hùng

Bắt tay thực hiện dự án Ký họa chân dung Mẹ VNAH (từ tháng 2-2010 đến tháng 5-2012), bà đi như con thoi khi thì ở Đồng Nai, Bà Rịa - Vũng Tàu, lúc lên Tây Nguyên, khi điện thoại bà lại đang ở tận các tỉnh phía Bắc.

Một mình một ngựa sắt - bạn đồng hành của bà là chiếc Chaly cũ hàng chục năm tuổi được tân trang lại, dấu chân bà đã in khắp 63 tỉnh thành trong cả nước (trừ tỉnh Lào Cai vì nơi đây không còn mẹ VNAH nào còn sống). Bà là Đặng Ái Việt, nguyên phóng viên Báo Phụ Nữ Giải Phóng trong kháng chiến chống Mỹ, nguyên giảng viên Trường Đại học Mỹ thuật TPHCM.

Là người con đất Tiền Giang, 15 tuổi bà đã tham gia cách mạng. Cũng từ đó bà hiểu thế nào là nỗi mất mát của chiến tranh, nỗi đau còn lại nơi những người mẹ, người vợ đã hy sinh những người thân yêu nhất đời mình cho Tổ quốc. Năm 2003, khi bà nói về dự định của mình với ông (bà là vợ của Anh hùng lao động - NSND Phạm Khắc), ông rất vui và nhiệt tình ủng hộ.

Một buổi sáng, tôi gọi bà báo tin mẹ VNAH Nguyễn Thị Thứ đã ra đi. Giọng bà bùi ngùi: “Tôi đã chiến thắng thời gian để đến kịp với mẹ. Tôi may mắn và vô cùng hạnh phúc khi được vẽ chân dung của mẹ Thứ”. Bà nhớ mãi cái ngày bà về tận làng Thanh Quýt 2, xã Điện Thắng Trung, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam tìm nhà mẹ Thứ. Mẹ Thứ không có ở nhà, tiếp bà chỉ có người cháu nội đang trông coi nhà thờ.

Trên bàn thờ giữa ngôi nhà là 9 bài vị của 9 người con trai đã hy sinh được để ngăn nắp, từ lớn đến nhỏ. Không gặp mẹ Thứ, họa sĩ vẽ chân dung con của mẹ - mẹ Lê Thị Trị, người con gái duy nhất của mẹ Thứ và cũng là mẹ VNAH. Xong đâu đấy, bà quày quả dong xe ra Đà Nẵng khi biết tin mẹ Thứ đã yếu nên người con trai Lê Tự Thận đón mẹ về chăm sóc ở đây. Bà phải chạy đua với thời gian!...

Hình ảnh người mẹ VNAH đã chịu nhiều hy sinh mất mát, người mẹ đã gánh trên vai những nỗi đau tưởng chừng không thể gánh nổi, nằm đó - dáng gầy, nhỏ bé nhưng gương mặt, nhất là đôi mắt của mẹ vẫn ngời sáng, tinh anh. “Mẹ chỉ nằm chứ không thể ngồi được nhưng mẹ vẫn tỉnh táo và lạc quan.

Mẹ Thứ còn nói vui với tôi. Mẹ hỏi, họa sĩ đến để vẽ mẹ đây phải không?”, nữ họa sĩ Đặng Ái Việt kể. “Tôi ôm lấy mẹ rồi nhìn mẹ thật lâu. Tôi cảm thấy mình quá nhỏ bé trước mẹ. Một cảm giác vui sướng đến nghèn nghẹn, quá đỗi hạnh phúc và tự hào khi được nhìn tận mắt, bằng da bằng thịt người phụ nữ anh hùng mà bấy lâu nay tôi chỉ biết qua sách vở, đọc qua báo chí”. Phút chốc nhìn mẹ Thứ, những cảm xúc trong bà cứ như vỡ òa. Rồi bà hối hả lôi giá, bút ra hí hoáy vẽ.

Đến chân dung đồng đội 

Ngày 1-6-2013, vừa tạm xong dự án Mẹ VNAH, bà lại hối hả lên đường với dự án mới: Vẽ chân dung đồng đội, những người đã từng chiến đấu trên chiến trường năm xưa, các anh hùng Lực lượng vũ trang (LLVT) nhân dân. Khi bài viết này hoàn tất, bà đang rong ruổi cùng người bạn đường có tên “Cánh phượng” (là chiếc cúp cánh én nát được bà mua về rồi “độ” lại) ở TP Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp.

Họa sĩ Đặng Ái Việt đã 2 lần được Trung tâm sách kỷ lục Việt Nam xác lập kỷ lục nữ họa sĩ vẽ chân dung mẹ VNAH nhiều nhất. Tính đến thời điểm hiện tại, gia tài của họa sĩ Đặng Ái Việt đã khá đồ sộ với chân dung 1.184 mẹ VNAH và 110 vị Anh hùng LLVT nhân dân tại 9 tỉnh thành thuộc Quân khu 7. Bà đang trong chuyến hành trình xuôi về 13 tỉnh miền Tây để hoàn tất chân dung khoảng 106 vị Anh hùng LLVT nhân dân của Quân khu 9.

Bà kể say sưa về Anh hùng LLVT nhân dân, Đại tá Lê Văn Hai (Hai Cư), ở huyện Tri Tôn, An Giang. Gần 50 năm tham gia cách mạng, ông có hơn 30 năm cống hiến trong LLVT địa phương. Gan dạ, dũng cảm, mưu trí, sáng tạo, ông là một trong những chỉ huy LLVT địa phương trực tiếp tham gia các trận đánh lớn tại chiến trường Bảy Núi những năm ác liệt kháng Mỹ.

Tiêu biểu là trận đánh lịch sử ròng rã 128 ngày đêm tại đồi Tức Dụp vào ngày 17-11-1968 mà ông đã trực tiếp chỉ huy cùng với 200 đồng chí chiến đấu chống cuộc hành quân của địch hơn 18.000 quân, hàng chục ngàn quả bom, pháo. Kết quả đã loại khỏi vòng chiến trên 4.700 tên địch, bắn hạ 11 xe tăng, 2 máy bay phản lực, 4 trực thăng, thu hàng trăm súng.

Với chiến thắng vẻ vang này, ông vinh dự được Bộ Tư Lệnh Miền khen tặng tấm chữ vàng “Kiên cường bất khuất, giữ vững Núi Tô”. Trong nhật ký hành trình của bà còn có những người phụ nữ tuy sức vóc nhỏ bé, bình dị nhưng rất đỗi anh hùng. Đó là anh hùng LLVT nhân dân Phạm Thị Tư ở Rạch Giá, Kiên Giang.

Người nữ du kích từng đi qua bao tai mắt của địch phục vụ và trực tiếp tham gia 207 trận đánh lớn nhỏ. Đó là anh hùng LLVT nhân dân Phạm Thị Nhung ở Cái Bè, Tiền Giang - người nữ du kích dũng cảm mà quân địch luôn khiếp hãi khi nghe đến tên bà…

“Tôi nghĩ mình mắc nợ đời, một món nợ không tên và mỗi người có cách trả khác nhau. Để có ngày đất nước thanh bình tươi đẹp hôm nay, biết bao xương máu của tiền nhân đã đổ xuống. Dù chỉ là một việc nhỏ nhưng tôi muốn tri ân những người anh hùng của một dân tộc anh hùng”, nữ họa sĩ nói.

MINH AN

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Kỷ niệm 100 năm Ngày sinh nhà thơ Tế Hanh

Kỷ niệm 100 năm Ngày sinh nhà thơ Tế Hanh

Chiều ngày 20-6, tại nhà thờ Trần Đại Mô chi phái (thôn Đông Yên, xã Bình Dương, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi), Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Quảng Ngãi đã tổ chức Lễ dâng hương kỷ niệm 100 năm Ngày sinh nhà thơ Tế Hanh (20-6-1921 - 20-6-2021).

Phim

Khám phá 120 bối cảnh phim đặc sắc ở Việt Nam

Ngày 22-6, Viện Phim Việt Nam tại Hà Nội tổ chức triển lãm "Di sản tư liệu hình ảnh động trong quảng bá du lịch Việt Nam", giới thiệu khoảng 120 ảnh bối cảnh quay phim được các nhà làm phim trong nước và nước ngoài thực hiện tại Việt Nam. Đây là những tư liệu đang được lưu trữ tại Viện Phim Việt Nam. 

Âm nhạc

Sân khấu

Kịch truyền hình “Làm mẹ trên mạng“

Lúc 14 giờ 20 ngày 24-6, Đài Truyền hình TPHCM - HTV7 phát sóng chuyên mục Chuyện bốn mùa vở kịch Làm mẹ trên mạng (kịch bản: Phong Linh, biên tập: Nguyễn Minh Hải, đạo diễn dàn dựng: Hoàng Duẩn, đạo diễn truyền hình: NSƯT Lê Cường) mang thông điệp ý nghĩa về việc giáo dục con cái trong thời buổi công nghệ 4.0, xuất phát từ thực tế cuộc sống.

Sách và cuộc sống

Những đầu sách hữu ích nhân Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam

Nhân ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam 21-6-2021, nhiều đơn vị đã giới thiệu đến độc giả nhiều ấn phẩm hữu ích, được xem là tài liệu quý dành cho những người làm trong ngành nghề báo chí, truyền thông cũng như rất phù hợp với các sinh viên đang theo học các ngành báo chí, truyền thông.

Sáng tác

Vợ chồng già

Hai tối nay, không nghe bố đòi uống rượu, bàn ăn đủ người là bố bưng bát lặng lẽ ăn, ăn xong đặt đũa xuống là bố về phòng sớm, chỉ dặn: Linh lát chở con về đi cẩn thận, đầu hẻm mới có cái ổ gà. Lúc chị ghé mắt nhìn thì nghe tiếng tivi nho nhỏ, bố ngồi bó gối trên giường đã mắc mùng. Mẹ bĩu môi, kệ ông ấy đi! Lại giở chứng giở quẻ gì đấy mà!

Mỹ thuật