6 sai lầm trong hành trình kiểm soát bệnh tăng huyết áp

Được ví như "kẻ giết người thầm lặng", tăng huyết áp tiến triển âm thầm, nhưng để lại những hậu quả nặng nề cho não bộ, thận và đặc biệt là trái tim. Đã có nhiều thế hệ thuốc hạ áp hiệu quả ra đời với ít tác dụng phụ, giúp bệnh nhân dễ dung nạp hơn với điều trị.

Tuy nhiên, theo báo cáo của Tổ Chức Y Tế Thế Giới (WHO), việc quản lý bệnh lý tăng huyết áp đối mặt với thách thức rất lớn: Chỉ có khoảng 44% số bệnh nhân trưởng thành có tăng huyết áp được phát hiện bệnh và tiếp cận với các biện pháp điều trị. Trong đó, kiểm soát thành công chỉ có khoảng 23% đưa được trị số huyết áp về mức an toàn hoặc mục tiêu.

Kiểm soát huyết áp không hiệu quả đôi khi không chỉ do bệnh lý, mà còn bắt nguồn từ những ngộ nhận và thói quen tưởng như vô hại trong sinh hoạt, điều trị.

Trong bài viết này, ThS. BS. Nguyễn An Khương, sẽ chỉ ra 6 sai lầm cốt lõi người bệnh cần tránh để kiểm soát huyết áp tốt hơn và giảm nguy cơ ảnh hưởng đến tim mạch.

1. Ảo tưởng về sự "khỏi bệnh" và việc tự ý ngắt quãng điều trị

Một trong những sai lầm phổ biến nhất của người bệnh là tâm lý chủ quan khi thấy huyết áp đã về ngưỡng bình thường sau thời gian sử dụng thuốc. Nhiều người ngay lập tức tự ý giảm nửa liều hoặc ngừng uống hoàn toàn (vì nghĩ đã hết bệnh, hoặc lo huyết áp sẽ tụt thêm…) khi chưa có sự đồng ý của bác sĩ điều trị.

Cơ chế tác động: Trị số huyết áp không phải là một hằng số, mà là luôn biến động bởi những hoạt động hàng ngày của con người và ảnh hưởng của thuốc hạ huyết áp. Khi thiếu dược lực học từ thuốc, hệ thống mạch máu sẽ mất đi điểm tựa, khiến huyết áp bật tăng trở lại, thậm chí cao hơn trị số huyết áp ban đầu trước khi dùng thuốc (phản ứng dội).

Hậu quả: Huyết áp dao động đột ngột tạo ra áp lực cơ học lên thành mạch máu và cơ tim, làm tăng nguy cơ tổn thương lớp nội mạc mạch máu, có thể gây xuất huyết não hoặc nhồi máu cơ tim cấp

2. Thói quen ăn mặn

Thói quen ăn mặn, chấm nước mắm, tiêu thụ thường xuyên thực phẩm chế biến sẵn như mì gói, đồ hộp, xúc xích hay các món dưa muối chua…đã trở thành một phần trong văn hóa ẩm thực của nhiều người.

Cơ chế tác động: Ion Natri trong muối có đặc tính giữ nước. Khi lượng natri nạp vào quá nhiều, cơ thể giữ lại một thể tích nước lớn tương ứng trong hệ tuần hoàn, làm tăng thể tích máu lưu thông.

Hậu quả: Thể tích máu tăng cao kết hợp với lòng mạch bị co thắt sẽ làm áp lực dòng máu tác động lên thành động mạch tăng lên, dẫn đến huyết áp bệnh nhân tăng lên. Lúc này, dù người bệnh vẫn duy trì uống thuốc đều đặn, huyết áp vẫn rất khó hạ xuống mức an toàn.

3. Ảnh hưởng của thuốc lá và đồ uống có cồn lên hệ tuần hoàn

Sức hút của các chất kích thích như rượu bia và thói quen hút thuốc lá (bao gồm cả việc hít khói thuốc thụ động từ môi trường xung quanh) gây tổn thương sâu sắc đến cấu trúc mạch máu.

Cơ chế tác động: Nicotin có trong khói thuốc cùng với cồn kích thích hệ thần kinh giao cảm phóng thích các chất gây co mạch mạnh, làm tim đập nhanh hơn, đồng thời nicotin cũng gây tổn thương lớp tế bào nội mạc lót bên trong lòng động mạch.

Hậu quả: Sự co mạch mạnh và tim đập nhanh làm huyết áp bệnh nhân tăng thêm. Bên cạnh đó, lớp nội mạc bị tổn thương sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các mảng xơ vữa cholesterol bám dính và dày lên theo thời gian, làm hẹp lòng mạch máu, cản trở dòng máu nuôi tim và não.

4. Lối sống tĩnh tại và ít vận động

Sự phát triển của công nghệ và tính chất công việc văn phòng khiến con người ngày càng ít vận động trong thời gian dài.

Cơ chế tác động: Khi cơ thể không được vận động thể lực điều độ, quá trình chuyển hóa năng lượng bị đình trệ, dẫn đến tích tụ mỡ thừa, tăng cân và béo phì. Hệ thống tim mạch dần mất đi độ đàn hồi và sự dẻo dai nguyên bản.

Hậu quả: Tuần hoàn máu kém khiến tim phải làm việc vất vả hơn để bơm máu đi nuôi cơ thể, thúc đẩy xu hướng gia tăng chỉ số huyết áp theo thời gian.

5. Áp lực tâm lý, căng thẳng mạn tính và giấc ngủ đứt quãng

Áp lực công việc và cuộc sống gia đình cuốn con người vào vòng xoáy stress kéo dài, đi kèm với thói quen thức khuya, ngủ không đủ giấc hoặc chất lượng giấc ngủ kém.

Cơ chế tác động: Khi đối diện với căng thẳng mạn tính, não bộ kích hoạt tuyến thượng thận liên tục phóng thích các hormone stress như adrenaline và cortisol vào máu.

Hậu quả: Các hormone này làm tim đập nhanh, cung lượng tim tăng và các tiểu động mạch co thắt, khiến huyết áp vọt lên mức cao chỉ trong tích tắc. Tình trạng này sẽ gây khó khăn trong việc kiểm soát huyết áp tức thời, và nếu lặp lại nhiều lần sẽ gây ảnh hưởng đến tính đàn hồi của mạch máu, dẫn đến giảm hiệu quả giãn mạch của các thuốc hạ huyết áp.

6. Sự lơ là trong việc tự theo dõi huyết áp tại nhà

Nhiều người bệnh có tâm lý phó mặc hoàn toàn sức khỏe cho các buổi tái khám định kỳ hàng tháng hoặc chỉ chịu đo huyết áp khi cơ thể xuất hiện các triệu chứng mệt mỏi, choáng váng rõ rệt.

Hậu quả: Người bệnh có thể bỏ lỡ việc phát hiện những biến động âm thầm của huyết áp trong đời sống hằng ngày, như những lúc thay đổi thời tiết, gặp áp lực công việc đột xuất... Thiếu hụt nhật ký huyết áp tại nhà khiến cho bác sĩ điều trị gặp nhiều khó khăn trong việc đánh giá chính xác mức độ đáp ứng của phác đồ điều trị để chỉnh liều lượng thuốc phù hợp.

Lời khuyên từ ThS. BS. Nguyễn An Khương, để kiểm soát tăng huyết áp không phải là “cuộc chiến” ngày một ngày hai, mà là một hành trình rèn luyện, kỷ luật bản thân, và bền bỉ. Để giữ cho huyết áp luôn ở khoang an toàn, chiến lược toàn diện bao gồm: Duy trì chế độ dinh dưỡng ít muối, nhiều chất xơ, rau xanh và kali;

Tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ điều trị dùng thuốc theo đúng chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.; Xây dựng thói quen đo huyết áp đều đặn mỗi ngày vào khung giờ cố định.

Tập thể dục vừa sức ít nhất 30 phút mỗi ngày và quản lý căng thẳng hiệu quả.

Đặc biệt, ngay khi nhận thấy huyết áp dao động bất thường, xuất hiện các triệu chứng đau tức ngực, khó thở hoặc đau đầu chóng mặt, tuyệt đối không tự ý mua thuốc uống hay tự chỉnh liều. Hãy đến ngay các cơ sở y tế có chuyên khoa tim mạch để được chẩn đoán chính xác, điều chỉnh phác đồ kịp thời, ngăn chặn sớm những biến cố nguy hiểm có thể xảy ra.

Lịch khám của ThS. BS. Nguyễn An Khương:

+ CS1: Sáng, chiều từ thứ Ba đến thứ Tư.

+ CS2: Sáng, chiều từ thứ Năm đến thứ Bảy.

Để đặt lịch hẹn khám, khách hàng vui lòng liên hệ hotline miễn phí 18008074 hoặc nhắn tin trực tiếp vào fanpage.