Bị mạo danh để thành lập doanh nghiệp: Gian nan hành trình chứng minh vô can

Bị chặn xuất cảnh mới phát hiện bị mạo danh

Khuya 26-7-2026, ông Nguyễn Huy Thanh (phường Cái Khế, TP Cần Thơ) cùng gia đình hào hứng chuẩn bị lên máy bay cho chuyến du lịch nước ngoài dài ngày. Niềm vui vụt tắt khi Công an cửa khẩu cảng Hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất thông báo ông bị tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế.

Ông Thanh đăng nhập vào ứng dụng eTax Mobile kiểm tra thì đọc được thông báo bản thân nợ thuế hơn 2 triệu đồng. Dù số tiền nợ nhỏ và ông Thanh có nguyện vọng nộp ngay để tiếp tục chuyến đi nhưng quy định không cho phép, do đó gia đình ông đành hủy chuyến du lịch trị giá hơn 100 triệu đồng đã mua tour từ trước.

Ông Thanh cho biết, ông bị sử dụng thông tin cá nhân trái phép để thành lập Công ty TNHH Đầu tư thương mại và Dịch vụ vận tải An Phú Thịnh (mã số thuế: 0315347767; trụ sở và đăng ký thuế tại 45 đường Nguyễn Quý Cảnh, phường Bình Trưng, TPHCM). Công ty này trong tình trạng “không hoạt động tại địa chỉ đăng ký”.

Cũng trong tháng 7-2026, bà Nguyễn Chúc Phương (chủ một quán cà phê tại phường Tân Hưng, TPHCM) bất ngờ khi nhận thông báo từ kế toán rằng quán không thể xuất hóa đơn điện tử cho khách hàng.

Tra cứu trên hệ thống, bà Phương thấy tên mình đứng đại diện theo pháp luật một pháp nhân xa lạ: Công ty TNHH Xây dựng thương mại dịch vụ Hồng Thịnh (đặt trụ sở tại xã Phú Hữu, TP Cần Thơ).

Doanh nghiệp này thành lập từ tháng 8-2023, hiện trong trạng thái “không hoạt động tại địa chỉ đăng ký” và đang nợ thuế. Bà Phương khẳng định chưa từng đến địa chỉ trên, chưa từng ký bất kỳ giấy tờ thành lập công ty nào.

Tương tự, bà Lương Thị Ánh Nga (phường Thủ Dầu Một, TPHCM) làm đại lý cho một công ty bảo hiểm lớn có trụ sở ở phường Sài Gòn, TPHCM. Do bà là đại lý xuất sắc nên hàng năm được thưởng các chuyến học tập, du lịch trải nghiệm ở nước ngoài. Tuy nhiên, một năm qua, bà phải bỏ ba chuyến đi nước ngoài bởi bị tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế.

Qua kiểm tra, bà Nga phát hiện thông tin của bà đã bị lấy để thành lập Công ty TNHH Tư vấn thiết kế và xây dựng Nhật Hưng ở phường Phú Định, TPHCM. Hiện công ty này nợ thuế và bị phạt chậm nộp với số tiền hơn 18 triệu đồng.

Bà Phương, ông Thanh, bà Nga là ba trong số khoảng 4.000 trường hợp được ngành thuế và cơ quan chức năng ghi nhận phản ánh về việc bị sử dụng trái phép danh tính để thành lập doanh nghiệp, tính đến tháng 10-2026.

Hầu hết các nạn nhân chỉ biết mình làm “giám đốc” khi bị chặn ở cửa khẩu sân bay, bị thông báo nợ thuế từ vài triệu đồng đến hàng chục triệu đồng, hoặc khi các giao dịch tài chính cá nhân bị gián đoạn.

Không biết ngày nào mới được “xóa án”

Người bị mạo danh bước vào hành trình chứng minh sự vô can đầy gian nan. Bà Nguyễn Chúc Phương đã ủy quyền cho người thân làm việc với cơ quan chức năng tại TP Cần Thơ.

“Hơn hai tháng từ khi trình báo, tôi vẫn chưa thể xuất hóa đơn cho khách. Mọi thủ tục thay đổi thông tin hay cập nhật pháp lý cho cơ sở hiện tại đều chưa thực hiện được”, bà Phương kể.

Suốt mấy tháng qua, ông Nguyễn Huy Thanh thông qua người đại diện đã gửi đơn đến công an phường, cơ quan thuế và Sở Tài chính TPHCM. Ông khẳng định không góp vốn, không ký hồ sơ, không quản lý, điều hành hay ủy quyền cho ai sử dụng thông tin cá nhân để đăng ký doanh nghiệp.

Ông Thanh bày tỏ: “Tôi đề nghị cơ quan chức năng phối hợp rà soát hồ sơ, đồng thời thông báo cho tôi ngay khi có bất thường. Tôi mong muốn các cơ quan Nhà nước có quy trình rõ ràng, quy về một đầu mối xử lý, thay vì người dân phải nộp hồ sơ và chờ đợi kết quả ở nhiều nơi khác nhau”.

Bà Lương Thị Ánh Nga cho hay, từ tháng 5-2023, bà đã liên hệ cơ quan thuế và Sở Tài chính TPHCM để làm các thủ tục liên quan đến việc xác định bà không phải là người thành lập Công ty TNHH Tư vấn thiết kế và xây dựng Nhật Hưng nhưng đến nay chưa được xử lý dứt điểm.

Tháng 2-2026, bà tiếp tục làm việc với Sở Tài chính TPHCM và nhận được công văn số 1884/ĐKKD-THK1 (ngày 6-2-2026) hướng dẫn liên hệ công an để xác minh. Bà mang văn bản sang cơ quan công an nơi có trụ sở doanh nghiệp đăng ký, nhưng được phản hồi là doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ này nên cơ quan công an chưa thể thụ lý điều tra hay ra kết luận.

Hiện bà đã gửi phản ánh qua ứng dụng eTax Mobile của Cục Thuế nhưng vụ việc vẫn đang bị tắc do chưa có đơn vị tiếp nhận giải quyết dứt điểm.

“Tôi mong sớm được giải tỏa lệnh tạm hoãn xuất cảnh để khôi phục quyền đi lại, học tập và làm việc bình thường của một công dân. Tôi cũng mong cơ quan chức năng xóa bỏ nghĩa vụ nợ thuế và tên tôi khỏi doanh nghiệp mạo danh; xử lý triệt để thông tin đứng tên doanh nghiệp giả mạo để bảo vệ uy tín, tài chính cá nhân của tôi và bảo đảm quyền thành lập, phát triển doanh nghiệp hợp pháp sau này”, bà Nga bày tỏ.

Cần một đầu mối giải quyết

Theo TS Trương Trọng Hiếu (Giảng viên Khoa Luật Kinh tế, Trường Đại học Kinh tế - Luật, Đại học Quốc gia TPHCM), với người bị mạo danh, mục tiêu trước hết là ngăn chặn ngay các hậu quả pháp lý đang phát sinh.

Cơ quan thuế cần thiết lập một đầu mối duy nhất tiếp nhận phản ánh của người dân, đồng thời chia sẻ dữ liệu với cơ quan đăng ký kinh doanh và xuất nhập cảnh.

Ngoài ra, cần quy định thời hạn xác minh cụ thể. Trong thời gian xác minh, tạm dừng mọi biện pháp hạn chế quyền cá nhân, bao gồm tạm hoãn xuất cảnh. Quá thời hạn, nếu chưa có kết luận thì không được tiếp tục áp dụng các biện pháp này.

Khi xác định có việc mạo danh, cơ quan đăng ký kinh doanh hủy nội dung đăng ký sai lệch. Cơ quan thuế gỡ liên kết mã số định danh, hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh và gỡ thông tin đã công khai, sau đó chuyển vụ việc sang cơ quan công an để truy tìm kẻ mạo danh và người điều hành thực tế nhằm chuyển nghĩa vụ thuế sang đúng chủ thể.

TS Trương Trọng Hiếu cũng đề xuất về việc bồi thường thiệt hại cho nạn nhân nếu do cơ quan Nhà nước chậm xử lý hoặc làm trái quy định. Về dài hạn, quy định về bảo đảm nghĩa vụ thuế cần được nghiên cứu và điều chỉnh. Đặc biệt, quy định này cần bảo đảm nguyên tắc là biện pháp xử phạt bổ sung hay biện pháp xử phạt khác chỉ được áp dụng kèm theo biện pháp xử phạt chính.

Về giải pháp phòng ngừa rủi ro, bảo vệ dữ liệu cá nhân, TS Phan Phương Nam, Phó trưởng Khoa Luật Thương mại, Trường Đại học Luật TPHCM, khuyến cáo: khi nộp bản sao giấy tờ cho thủ tục hành chính, người dân cần ghi chú rõ giới hạn mục đích sử dụng (ví dụ: bản sao chỉ dùng cho nộp hồ sơ xin việc tại công ty X) vắt ngang mặt giấy để chống tái sử dụng.

Song song đó, việc giám sát chủ động qua ứng dụng eTax Mobile của Cục Thuế sẽ giúp cá nhân phát hiện kịp thời nếu mã số thuế bị gán trái phép cho một pháp nhân lạ.