Cần thoáng hơn với văn học dân gian

Đúng vào thời điểm diễn ra các cuộc tranh cãi trong dư luận về việc xuất hiện một số tác phẩm viết lại truyện cổ tích Việt Nam nhưng có những chi tiết khác biệt so với nguyên bản thì bộ phim Khu rừng cổ tích (In to the Wood) do Mỹ sản xuất cũng là tác phẩm không đúng với nguyên bản.

Khu rừng cổ tích là câu chuyện kể về một loạt nhân vật cổ tích đầy quen thuộc không chỉ với bạn đọc thế giới mà cả với bạn đọc Việt Nam như cô bé quàng khăn đỏ, công chúa tóc mây, Jack và hạt đậu thần, cô bé lọ lem… Khác hẳn với những cái kết cổ tích có hậu, tràn đầy hạnh phúc, những nhân vật cổ tích này lại phải gánh chịu rất nhiều hậu quả xấu từ chính những ước mơ của họ. Cũng chính vì sự khác biệt hoàn toàn này mà bộ phim được cho là không phù hợp với trẻ em.

Có thể có những đánh giá khác nhau về bộ phim trên nhưng có một điều không thể phủ nhận là nó đã giúp người xem có một cái nhìn mới về những câu chuyện cổ tích ngày xưa. Cái nhìn mới không đồng nghĩa là phủ nhận cái nhìn cũ, nó chỉ đơn thuần giúp người xem nhìn chính câu chuyện cũ đó dưới một góc độ khác, tốt xấu, hay dở tùy người xem.

Vậy nếu điều này xảy ra ở Việt Nam thì sao? Thực ra điều này đã từng diễn ra. có một dạo trên thị trường sách xuất hiện khá nhiều tác phẩm theo dạng “cải biên cổ tích”, “làm mới cổ tích”… có điều đa số sự cải biên, làm mới đều khá thô thiển, ấu trĩ và thậm chí còn mang cả sự cợt nhã. Chính vì thế những tác phẩm này mau chóng bị lên án mạnh mẽ và bị loại bỏ ra khỏi thị trường. Điều đáng nói là sự phê phán, lên án không tập trung vào việc yếu kém của tác giả mà chủ yếu lại dồn vào việc “không được thay đổi chuyện cổ tích”. Thậm chí, có một dạo người ta còn cho rằng việc thay đổi chuyện cổ tích là “báng bổ” đối với văn hóa của các bậc tiền nhân.

Không ai có thể phủ nhận giá trị của những câu chuyện dân gian mà tiêu biểu như truyện cổ tích. Đó là những sản phẩm phản ánh những giấc mơ, đưa bạn đọc đặc biệt là bạn đọc nhỏ tuổi đến với những thế giới tưởng tượng nơi người xấu, người tốt đều rất rõ ràng, nơi cái thiện luôn chiến thắng và người tốt chắc chắn phải có cái kết hạnh phúc.

Thế nhưng, cổ tích còn là một kho tàng cho các nhà sáng tác trước đây, hiện tại và sau này. Họ không phá hỏng những câu chuyện cũ, họ chỉ tạo ra những dị bản mới nơi những câu chuyện đầy quen thuộc được nhìn dưới một cái nhìn khác không chỉ một tuyến tính đơn nhất mà đa dạng hơn, phức tạp hơn. Những nhân vật trong những dị bản mới sẽ gần gũi với những suy nghĩ, những tâm lý của bạn đọc hiện nay. Đó cũng chính là cách mà những dị bản ngày xưa xuất hiện nên không phải ngẫu nhiên mà việc việc nghiên cứu các dị bản cổ tích giúp các nhà văn hóa tìm hiểu về những vấn đề của xã hội thời kỳ dị bản đó xuất hiện.

Đã đến lúc cần có cái nhìn thoáng hơn trong việc cải biên, làm mới các tác phẩm dân gian nhất là những câu chuyện cổ tích. Cần phải ngăn chặn và loại bỏ những sản phẩm kém chất lượng, thiếu nghiêm túc trong sáng tác nhưng cũng không thể đánh đồng hết tất cả. Không thể xem bản thân việc thay đổi đã là sự xúc phạm, các bản cũ vẫn được giữ nguyên, người sáng tác chỉ làm ra các bản mới và chúng sẽ tồn tại song song với nhau, cung cấp thêm sự đa dạng cho bạn đọc hôm nay và mai sau.

TƯỜNG VY

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Đẩy mạnh truyền thông xây dựng gia đình Việt

Đẩy mạnh truyền thông xây dựng gia đình Việt

Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam vừa ký Quyết định số 2238/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược Phát triển gia đình Việt Nam đến năm 2030. Chiến lược đặt mục tiêu chung xây dựng gia đình Việt Nam no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, là hạt nhân, tế bào lành mạnh của xã hội, tổ ấm của mỗi người; là nơi nuôi dưỡng, bồi đắp nhân cách, lối sống tôn trọng đạo lý truyền thống tốt đẹp của dân tộc...

Phim

Phim truyền hình mới trên sóng HTV dịp Tết

Trên màn ảnh nhỏ HTV vào dịp Tết Nhâm Dần 2022, trong khung giờ 21 giờ 45 trên HTV9 từ mùng 1 đến mùng 4 Tết sẽ giới thiệu đến khán giả bộ phim Sống ảo mất thật (đạo diễn Dũng Nghệ) với thông điệp cần tỉnh táo, thông minh trước sự bùng nổ của mạng xã hội để không biến mình thành “con nghiện”. 

Âm nhạc

Sân khấu

Sân khấu sẵn sàng trở lại

Sau gần 9 tháng tạm ngưng biểu diễn, kịch nói, hát bội và cải lương - các loại hình văn hóa truyền thống - sẵn sàng trở lại trong dịp Tết Nhâm Dần sắp tới.

Sách và cuộc sống

Bảo vệ trẻ em trước nguy cơ bị xâm hại tình dục

Gần đây, nhiều câu chuyện về bạo hành và xâm hại tình dục trẻ em đang nhận được sự quan tâm của dư luận, buổi trò chuyện nhân dịp ra mắt Sổ tay Xử lý nghi ngờ hoặc phát hiện trẻ em bị xâm hại tình dục (NXB Tổng hợp TPHCM) đến từ các chuyên gia và giới chuyên môn tại Đường sách TPHCM sáng 23-1 được xem là hữu ích và kịp thời. 

Sáng tác

Trở về mùa đông

Chuyến bay bồng bềnh lướt trên những đám mây nhởn nhơ trên đưa tôi về Hà Nội. Cầm trên tay cuốn tạp chí với hình ảnh vườn đào đang chúm chím nụ, cánh đồng hoa cải ven sông… bất giác, tôi chợt nhớ mình đang về đúng những ngày đông se sắt. 

Mỹ thuật

Hội Nhiếp ảnh TPHCM ra mắt Câu lạc bộ Không ảnh Sài Gòn

Hội Nhiếp ảnh TPHCM vừa ra mắt Câu lạc bộ (CLB) Không ảnh Sài Gòn và khai mạc triển lãm “Quê hương nhìn từ trên cao”, trưng bày 83 tác phẩm ảnh nghệ thuật chụp từ trên cao của các hội viên về phong cảnh đất nước, con người và các hoạt động xã hội.