Chủ động nguồn điện, thúc đẩy năng lượng tái tạo

Nhu cầu điện ngày càng lớn

Theo dự báo của HIDS, giai đoạn 2026-2030, GRDP TPHCM có thể tăng trưởng bình quân 10,2%, trong đó công nghiệp, xây dựng và dịch vụ là trụ cột. Xu hướng phát triển kinh tế công nghệ cao, logistics, kinh tế số và kinh tế xanh kéo theo nhu cầu điện ngày càng lớn, yêu cầu chất lượng ngày càng cao. Đáng chú ý, nhu cầu điện cho chuyển đổi số, sản xuất bán dẫn, trung tâm dữ liệu, giao thông điện… tăng nhanh. Đây đều là những lĩnh vực tiêu thụ điện lớn, đòi hỏi độ ổn định rất cao.

Tuy nhiên, theo HIDS, hiện nay, TPHCM vẫn phụ thuộc hơn 70% nguồn điện từ lưới điện quốc gia. Nhiều trạm biến áp 110kV, 220kV đã đầy tải, trong khi việc mở rộng gặp khó về quỹ đất và thủ tục kéo dài 3-5 năm. Bên cạnh đó, cơ chế giá điện chưa phản ánh đầy đủ chi phí, thiếu chính sách rõ ràng cho điện mặt trời mái nhà (ĐMTMN), cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) hay lưu trữ năng lượng (BESS) cũng là những rào cản đáng kể.

Để tháo gỡ khó khăn nhằm đảm bảo nguồn điện, TPHCM đang tận dụng các cơ chế đặc thù từ Nghị quyết 98 và Nghị quyết 260 để rút ngắn thủ tục, thúc đẩy phương thức đầu tư đối tác công - tư trong lĩnh vực điện; tích hợp quy hoạch điện với đô thị và thu hút đầu tư vào năng lượng sạch. Theo Ban quản lý các khu chế xuất, khu công nghiệp TPHCM (Hepza), khu công nghiệp và khu chế xuất giữ vai trò là một trong những chủ lực trong tăng trưởng. Thành phố định hướng thu hút các ngành công nghệ cao, công nghệ số, trung tâm dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI), kéo theo nhu cầu điện lớn và yêu cầu ổn định tuyệt đối. Chỉ một sự cố điện trong thời gian ngắn cũng có thể gây thiệt hại hàng triệu USD cho doanh nghiệp, trực tiếp ảnh hưởng đến tăng trưởng của thành phố.

Ngoài ra, nhu cầu sử dụng điện sạch, điện tái tạo của doanh nghiệp ngày càng tăng nhằm đáp ứng tiêu chuẩn phát triển bền vững. Tuy nhiên, nguồn cung điện xanh hiện chưa theo kịp.

Triển khai đồng bộ nhiều giải pháp

Ông Bùi Trung Kiên, Phó Tổng giám đốc EVNHCMC, cho biết, Tổng công ty đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, gồm: nâng cao năng lực dự báo, đẩy mạnh công tác củng cố lưới điện, giảm sự cố, hạn chế mất điện; đẩy nhanh tiến độ hoàn thành các công trình đầu tư xây dựng. Theo đó, ngành điện thành phố đã xây dựng kịch bản cung ứng điện năm 2026 với mức tăng trưởng khoảng 5%. Công suất cực đại dự báo từ 9.556MW đến hơn 10.000MW, sản lượng điện thương phẩm đạt khoảng 58,7-60,5 tỷ kWh.

Hiện hệ thống điện TPHCM có mức dự phòng khoảng 35%, cơ bản đáp ứng tiêu chí N-1. Ngành điện thành phố đang đẩy mạnh đầu tư lưới 220kV, 110kV và phát triển lưới điện thông minh, cho phép xử lý sự cố trong vài phút. Đồng thời, các giải pháp vận hành như điều chỉnh phụ tải, dự báo nhu cầu và nâng cấp các điểm quá tải cục bộ được lên kế hoạch triển khai từ sớm. Bên cạnh đó, EVNHCMC khuyến khích khách hàng sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả; thúc đẩy phát triển ĐMTMN kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng nhằm giảm áp lực giờ cao điểm. Hiện nay, đỉnh phụ tải điện đã dịch chuyển sang khung giờ 21-22 giờ 30, thay vì buổi sáng hoặc trưa như trước. Do đó, nếu chỉ lắp ĐMTMN mà không có lưu trữ, hiệu quả sẽ hạn chế trong giờ cao điểm.

Ngoài ra, hiện nay Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đang vận động khách hàng tiết kiệm 3% điện năng tiêu thụ hàng năm và tăng cường các tháng cao điểm nắng nóng. Đặc biệt, EVN thúc đẩy phát triển ĐMTMN theo mô hình tự sản tự tiêu, góp phần làm giảm phụ tải hệ thống trong giờ cao điểm ban ngày. Tại TPHCM, tính đến ngày 31-3, có 22.778 hệ thống ĐMTMN đấu nối với lưới điện, tổng công suất lắp đặt đạt 1.856,4MWp.

Để thúc đẩy phát triển ĐMTMN hơn nữa, EVNHCMC đẩy mạnh phối hợp với các đơn vị, hiệp hội nhằm phổ biến lợi ích và hướng dẫn triển khai; tăng cường truyền thông trên ứng dụng EVNHCMC, website và mạng xã hội. Song song đó, EVNHCMC phối hợp với Sở Công thương tham mưu UBND TPHCM triển khai lắp đặt ĐMTMN tại cơ quan công sở; chỉ đạo UBND các xã, phường vận động người dân tham gia; xây dựng bản đồ tiềm năng ĐMTMN phục vụ nhà đầu tư.