Không vượt quá 40 sinh viên/giảng viên
So với chuẩn cũ quy định tại Thông tư 01/2024 của Bộ GD-ĐT về chuẩn cơ sở giáo dục đại học, Thông tư 83 yêu cầu các cơ sở đào tạo phải đạt nhiều chuẩn quan trọng về tỷ lệ sinh viên/giảng viên, cơ sở vật chất, học liệu và hạ tầng số, đội ngũ giảng viên, nghiên cứu khoa học...
Về giảng viên, Thông tư 83 quy định cơ sở đào tạo có đội ngũ giảng viên đáp ứng yêu cầu về số lượng, trình độ và quỹ thời gian để bảo đảm chất lượng giảng dạy và nghiên cứu. Về tỷ lệ người học quy đổi theo trình độ, lĩnh vực và hình thức đào tạo trên giảng viên, luôn duy trì mức không lớn hơn 40 sinh viên/giảng viên.
Tỷ lệ giảng viên cơ hữu trong độ tuổi lao động trên tổng số giảng viên không thấp hơn 70%. Tỷ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ trên tổng số giảng viên không thấp hơn 20% và từ năm 2030 không thấp hơn 30% đối với cơ sở đào tạo không đào tạo tiến sĩ; không thấp hơn 5% và từ năm 2030 không thấp hơn 10% đối với các trường đào tạo ngành đặc thù không đào tạo tiến sĩ.
Với cơ sở đào tạo trình độ tiến sĩ, tỷ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ không thấp hơn 40% và từ năm 2030 không thấp hơn 50%. Với những cơ sở đào tạo các ngành đặc thù, tỷ lệ này không thấp hơn 10% và từ năm 2030 không thấp hơn 15%.
Từ năm 2030, cơ sở đào tạo có diện tích đất (có hệ số theo vị trí khuôn viên) bình quân trên một người học chính quy quy đổi theo trình độ và lĩnh vực đào tạo không nhỏ hơn 25m²/người học. Diện tích sàn xây dựng phục vụ đào tạo trên số người học chính quy quy đổi theo trình độ và lĩnh vực đào tạo không nhỏ hơn 2,8m²/người học. Ít nhất 70% giảng viên cơ hữu được bảo đảm chỗ làm việc riêng biệt. Đặc biệt, tỷ trọng thu từ các hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trên tổng thu tính trung bình trong 3 năm gần nhất không thấp hơn 5%.
Thách thức với nhiều trường đại học
Theo GS-TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ GD-ĐT), tiêu chuẩn giảng viên hiện nay đang có sự chênh lệch khá lớn. Có trường có tỷ lệ giảng viên từ tiến sĩ trở lên đạt 70%-80%, nhưng cũng có nhiều trường tỷ lệ này rất thấp. Chẳng hạn, Trường Đại học Công nghệ TPHCM có 450/1.179 giảng viên có trình độ từ tiến sĩ trở lên (38,1%); Trường Đại học An Giang (ĐHQG TPHCM) có 118/383 giảng viên có trình độ từ tiến sĩ trở lên (30,8%)... Do đó, để đạt được mục tiêu giảng viên có trình độ tiến sĩ 50% vào năm 2030, cần sự nỗ lực rất lớn của các cơ sở đào tạo.
TS Võ Văn Tuấn, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Văn Lang, cho biết, trường hiện có khoảng 1.800 giảng viên cơ hữu, tỷ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ khoảng 36%. Khả năng đạt mục tiêu 50% giảng viên có trình độ tiến sĩ vào năm 2030 là rất khó. Về tiêu chí cơ sở vật chất, với quy mô hơn 40.000 người học thì theo quy định, trường phải có tầm 110ha đất mới đáp ứng chuẩn mới là diện tích đất đạt 25m²/sinh viên. Trong khi đó, diện tích đất của nhà trường tại tất cả cơ sở chỉ đạt gần 8ha, chưa bằng 1/10 so với yêu cầu.
Theo TS Nguyễn Quốc Anh, Phó Chủ tịch Hội đồng trường Trường ĐH Công nghệ TPHCM, Thông tư 83 là bước đi cần thiết nhằm nâng cao chất lượng và năng lực cạnh tranh của hệ thống giáo dục đại học. Tuy nhiên, cần có lộ trình phù hợp với từng nhóm cơ sở giáo dục đại học, đồng thời có chính sách hỗ trợ để các trường thực hiện.
Đối với tiêu chí về cơ sở vật chất, nhiều trường cho rằng rất khó để đạt tiêu chí diện tích đất 25m²/sinh viên. Bởi lẽ các trường không có quỹ đất để xây dựng, trong khi cơ sở vật chất thuê thì không được tính. Ngay cả trường công lập có tiền cũng không thể mua đất để xây cơ sở vì quy định không cho phép, còn trường tư tìm đất mua để mở rộng cơ sở vật chất cũng khó khăn.
Các trường hy vọng trong thời gian tới, việc rà soát, sắp xếp các cơ sở giáo dục đại học sẽ góp phần giải quyết bài toán về quỹ đất cho các trường phát triển.
