Siết chất lượng để nhà cung cấp nâng chuẩn
Ông Vũ Dương Quân, Giám đốc Nghiên cứu thị trường và quản lý hệ thống bán lẻ SATRA, cho biết, riêng tại hệ thống SATRA, số nhà cung cấp tham gia Tick xanh trách nhiệm đã tăng từ 34 lên 35, với 322 sản phẩm. Trong đó, gần 90% nhà cung cấp thực phẩm tươi sống đã tham gia. SATRA đang tiếp tục vận động các nhà cung cấp hàng tiêu dùng nhanh, thực phẩm bao gói mở rộng danh mục Tick xanh.
Gần đây, hệ thống có thêm các sản phẩm rau, củ, quả của Nam Việt Food và yến sào của OPC. Việc mở rộng từ thực phẩm tươi sống sang nhiều nhóm hàng cho thấy Tick xanh đang từng bước trở thành một tiêu chí trong lựa chọn nguồn hàng. Nhà cung cấp vì thế không chỉ cạnh tranh về giá, mẫu mã mà còn phải đáp ứng yêu cầu về hồ sơ, kiểm nghiệm, nguồn gốc và trách nhiệm đối với sản phẩm.
Từ phía nhà sản xuất, yêu cầu này đồng nghĩa với việc chất lượng phải được kiểm soát ngay từ đầu chuỗi. “Doanh nghiệp đang hoàn thiện chuỗi Feed - Farm - Food, kiểm soát từ nguyên liệu, sản xuất, kiểm nghiệm, bảo quản đến phân phối; đồng thời áp dụng VietGAP, các hệ thống quản lý chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất điện tử TE-FOOD đối với thịt heo”, ông Lê Minh Tuấn, Tổng Giám đốc Vissan, nhấn mạnh.
Cũng theo ông Quân, sản phẩm xuất hiện trên quầy chỉ là mắt xích cuối của cả một chuỗi kiểm soát phía sau. Tick xanh không thay thế VietGAP, HACCP, ISO hay các tiêu chuẩn chất lượng khác, mà bổ sung một yêu cầu quan trọng: gắn trách nhiệm của nhà cung cấp với sản phẩm trong quá trình lưu thông, đồng thời giúp thị trường nhận diện hàng hóa đáp ứng yêu cầu. Khi những sản phẩm này được người tiêu dùng lựa chọn, nhà phân phối có cơ sở mở rộng nguồn hàng, còn nhà sản xuất có đầu ra để tiếp tục đầu tư nâng chất lượng.
Mở đầu ra vào bếp ăn trường học
Tuy nhiên, để sức kéo từ thị trường đủ lớn, đầu ra không thể chỉ dừng ở quầy bán lẻ. Những kênh tiêu thụ thường xuyên, số lượng lớn đang trở thành thị trường tiếp theo cho các sản phẩm có nguồn gốc, khả năng truy xuất và được kiểm soát chất lượng. Một trong những đầu ra TPHCM đang hướng tới là bếp ăn tập thể, trước hết là bếp ăn trường học. Tại xã Đông Thạnh, mô hình “Suất ăn theo tiêu chuẩn Tick xanh trách nhiệm” được triển khai tại 12 trường công lập, với sự tham gia của các đơn vị cung cấp thực phẩm, suất ăn.
Ông Nguyễn Nguyên Phương, Phó Giám đốc Sở Công thương TPHCM, cho biết, định hướng của thành phố là kết nối, hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm có truy xuất nguồn gốc, đáp ứng yêu cầu an toàn tại siêu thị, cửa hàng tiện lợi, chợ dân sinh và các cơ sở cung cấp suất ăn tập trung như trường học, bệnh viện, xí nghiệp. Quan trọng hơn, phải xác định được thực phẩm sản xuất ở đâu, ai nuôi trồng, vận chuyển, chế biến và ai chịu trách nhiệm khi xảy ra sự cố. Vì vậy, bên cạnh hệ thống phân phối, những kênh tiêu thụ thường xuyên với số lượng lớn như trường học, doanh nghiệp, bếp ăn tập thể có thể tạo thêm thị trường cho các sản phẩm đáp ứng yêu cầu về nguồn gốc, truy xuất và kiểm soát chất lượng. “Với bữa ăn học đường, công nhân, tập thể…, chất lượng cần được kiểm soát xuyên suốt chuỗi, từ nguồn nguyên liệu đến bảo quản, vận chuyển và giao nhận”, ông Lê Minh Tuấn đề xuất.
Ở chiều ngược lại, nhiều doanh nghiệp cũng đang xúc tiến đưa nguồn hàng Tick xanh vào các kênh này. Tuy nhiên, giá một số mặt hàng đạt Tick xanh hoặc đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm thường cao hơn một số nguồn cung khác, khiến khả năng tham gia còn gặp khó. Nếu lựa chọn nguồn cung chỉ đặt nặng giá thấp, chi phí doanh nghiệp đầu tư cho kiểm nghiệm, truy xuất, bảo quản và kiểm soát chất lượng sẽ khó chuyển thành lợi thế cạnh tranh. Ngược lại, nếu chất lượng, nguồn gốc và trách nhiệm được tính đúng trong tiêu chí lựa chọn, những doanh nghiệp đầu tư bài bản sẽ có thêm cơ hội tiếp cận thị trường.
Do vậy, theo bà Lâm Thúy Ái, Tổng Giám đốc Công ty CP Mebifarm, để biến yêu cầu chất lượng thành sức mua thực tế của thị trường cần sự chung tay của nhiều bên. Khi sản phẩm minh bạch có đầu ra tương xứng, doanh nghiệp mới có động lực tiếp tục đầu tư nâng chuẩn. Và khi ngày càng nhiều người tiêu dùng, nhà bán lẻ, trường học cùng ưu tiên lựa chọn những sản phẩm này, yêu cầu về chất lượng sẽ được chuyển ngược về tận nơi sản xuất.
