Đường về với người A Rem, Ma Coong

Khoảng 48 năm trước, con đường 20 - Quyết Thắng bắt đầu được khoét xuyên dãy núi đá vôi Kẻ Bàng (Quảng Bình) để mở thêm tuyến đường vận tải cho tiền tuyến miền Nam theo hướng qua Lào. Lúc đó, người A Rem, Ma Coong ở Tân Trạch, Thượng Trạch (Bố Trạch) nhận nhiệm vụ dẫn đường trên những vách đá cheo leo để mở tuyến. 48 năm sau, đồng bào có đường ô tô về tận trung tâm xã. Người anh em A Rem, Ma Coong đang vui hơn ai hết khi con đường đổi đời lần nữa về với họ.

        Đường về giữa lòng dân

Nói đường lại về với hai tộc người anh em A Rem, Ma Coong là bởi sau chiến tranh, con đường đã xuống cấp. Muốn lên với những tộc người thông minh giữa núi rừng nguyên sinh, phải đi đủ loại xe U oát, Gát, Zin 2 cầu cả ngày trời, còn đi bộ phải hai hoặc ba ngày. Nhiều đoạn lầy lội, đá lở, có đoạn như mất hút chỉ còn lối mòn, nhiều đoạn phải chui qua rèm đá hoặc xuyên qua sương mù dày đặc cô lập tầm nhìn, nhiều đoạn qua những dáng rừng không một sợi nắng xuyên thủng, hay phải đi qua lau lách bạt ngàn, phải lội qua suối sâu, đi giữa ổ voi khổng lồ.

Đinh Rầu, người ở bản A Rem kể: “Sau chiến tranh, đường 20-Quyết Thắng nổi tiếng lắm. Có dịp về xuôi là nghe đài, đọc báo xướng lên tên đường. Mừng rưng rưng. Nhưng xong việc, lên lại bản làng thì cực khổ vô cùng. Nhiều năm, muốn đi lên bản hay về xuôi, nếu kẹt giữa rừng trong đêm thì leo lên cây, hay mái đá rồi mắc võng ngủ để tránh hổ, báo. Khi ngủ phải dùng dây mây cột chặt người vào võng để khỏi ngủ quên mà bị lật. Làm rứa cũng để tránh bọn khỉ đến chọc phá bất ngờ, giật mình dễ rơi xuống vực. Hồi đó khỉ mặt đỏ, khỉ đen nhiều lắm, chúng dạn lắm, nên người cũng phải tránh khi lỡ đường”.

Cờ Tổ quốc trên mỗi nóc nhà A Rem, Ma Coong.

48 năm sau, ngày nay người A Rem hay người Ma Coong đã có đường ô tô. Vậy nên nói đó là đường về với đồng bào, về với những người thủy chung, với người anh em nhỏ bé giữa đại ngàn. Con đường 20 - Quyết Thắng từng một thời khó khăn, lãng quên nay đang được làm mới trên nền đường cũ mà thế hệ cha ông đi trước từng khai mở để chi viện cho chiến trường miền Nam. Cung đường được Bộ Quốc phòng tài trợ 384 tỷ đồng từ km số 0 đến km 61, được khởi công từ tháng 3-2011.

Và nay, khi kỷ niệm 55 năm ngày truyền thống bộ đội Trường Sơn, Bí thư Đảng ủy xã Tân Trạch, Nguyễn Chí Sỹ khoe: “Người A Rem có đường mới rồi, đường 20 - Quyết Thắng chừ khang trang hiện đại rồi, con đường tuy không rộng, nhưng bền chắc lắm”.

        Lần nữa đổi đời

Bí thư xã Nguyễn Chí Sỹ vừa kể về con đường vừa nói rưng rưng: “Ngày trước đồng bào ở đây đổi đời là nhờ có Đảng, có bộ đội biên phòng mà thoát khỏi hang đá. Rồi đổi đời lần nữa nhờ Đảng bộ và nhân dân TPHCM tặng 42 căn nhà khang trang do đích thân Bí thư Thành ủy TPHCM lúc đó là đồng chí Nguyễn Minh Triết tặng. Chừ bà con đổi đời lần nữa nhờ con đường Bộ Quốc phòng làm”. Đó là một bản làng kiểu mẫu ở miền biên viễn xa tít giữa đại ngàn Trường Sơn.

Có bản, có làng khang trang, người A Rem được cán bộ cầm tay chỉ việc cho học tập, lao động. Họ đã làm được lúa rẫy, biết trồng trọt, thu hoạch giống cho mùa vụ sau với những hạt giống được chọn tốt nhất từ chẹn lúa rẫy hay những đồng ngô.

Bên bậu cửa, chị Y Chu khoe: “Từ ngày có nhà mới, cái chữ Bác Hồ cũng ở chặt với dân bản luôn. Cô giáo, thầy giáo cắm bản, ở lại với dân bản, ở lại với núi rừng, từng ngày dạy chữ Bác Hồ. Chữ Bác Hồ nói dễ nghe, dễ hiểu lắm. Mình được xóa mù, con cái, cháu chắt mình được đi học. Đứa mô học tốt thì được Đảng cho đi học cao hơn để về làm cán bộ xã, có khi về đi dạy nữa, thoát khỏi lạc hậu”.

Con đường 20-Quyết Thắng ngày nay có nơi tráng nhựa cứng, nơi rải bê tông dày để chống những cơn siêu lũ trong mùa mưa nhiệt đới. Lên ngầm Ta Lê ở bản Cờ Đỏ của đồng bào Ma Coong, khúc suối mùa hè đang rút ngắn, một diện mạo ở chứng nhân năm xưa đang dần thay đổi. Một cây cầu vượt lũ băng qua đây đang được dựng xây. Vài năm nữa thôi, mùa mưa bão không còn cảnh chia cắt bản Cờ Đỏ với bản Cu Tồn.

        Tự hào với lá cờ Tổ quốc

Một điều rất đỗi tự hào với đồng bào A Rem và Ma Coong ở vùng biên viễn này là mỗi nóc nhà đều quanh năm cắm cờ Tổ quốc. Khuôn viên trường học cũng rạo rực cờ Tổ quốc. Điểm trường heo hút tận vùng Cờ Đỏ, Cu Tồn, A Ky cũng kiêu hãnh trước cờ Tổ quốc tung bay.

Đinh Rầu ở bản người A Rem nói: “Ngày xưa, đường 20 nhiều người hy sinh, máu xương chiến sĩ thấm vào da thịt đồng bào, thấm vào lá cờ đỏ sao vàng, chừ dân bản treo cờ Tổ quốc để nhớ về những anh em vì đất nước”. Còn Đinh Với, trưởng bản Cu Tồn, thì nói: “Treo cờ quanh năm để biết biên giới đất nước mình ở đây, biết được cái tự hào của nước ta chứ”.

Ngày nay, chỉ mất hơn 2 giờ ô tô đã về với người A Rem, Ma Coong. Trên con đường chi viện cho tiền tuyến năm xưa, sẽ đi qua hang Tám Cô - nơi tập thể 8 TNXP ngã xuống trong hang đá; đến hương khói trong đền thờ liệt sĩ dọc đường 20 cạnh hang đá trên cây số 16. Đi đến cây số 18, người qua lại cũng khói hương cho liệt sĩ Nguyễn Thị Sặng hy sinh do bom Mỹ, một miếu khang trang giữa tàng cây cổ thụ được dựng lên đều ấm lòng cho bao người ở lại sau chiến tranh.

Một trong những cung đường Trường Sơn năm xưa đã tiếp tục giúp đồng bào dân tộc ít người nơi đây phát triển. Ân tình đó là keo sơn, thắm nghĩa đồng bào. Tình thương đó, mãi được những người anh em A Rem, Ma Coong ghi trong huyết quản, kể cho con cháu nghe như những câu chuyện Khan truyền đời giữa đại ngàn.

MINH PHONG

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Hành khách chào tạm biệt thành phố thân yêu trước khi tàu rời ga Sài Gòn

Ân tình này... nhớ mãi!

Những ngày sau nới lỏng giãn cách xã hội để phòng chống dịch Covid-19, rất nhiều người dân sinh sống, làm việc, học tập tại TPHCM và một số địa phương phía Nam đã trở về quê nhà. Phóng viên Báo SGGP đã có mặt trên chuyến tàu SE24, khởi hành tại ga Sài Gòn trưa 14-10, cùng hơn 500 người dân Tuyên Quang, ghi nhận những câu chuyện cảm động trên hành trình trở về quê.

Cuộc thi phóng sự - ký sự báo chí Người tốt - Việc tốt

Túi thuốc nghĩa tình

Giơ cao túi thuốc nghĩa tình mà anh Nhân trao, bà Ngọc cất giọng: “Gửi lời cảm ơn chị Giàu nha”. “Gia đình mình cố lên nhé”, nói rồi, anh Nhân vội lên xe rồ ga chạy nhanh qua điểm hẹn tại ngã ba Phạm Thế Hiển - Đông Hồ trao những túi thuốc nghĩa tình của chị Lê Thị Giàu đến các gia đình có người F0 đang cách ly tại nhà ở khu vực chợ Phạm Thế Hiển (quận 8)...

Ảnh

Mưu sinh mùa lũ muộn

Theo Tổng cục Thủy lợi (Bộ NN-PTNT), năm 2021 lũ trên dòng chính sông Mê Công có xu thế ở mức thấp hơn so với trung bình nhiều năm, cộng với một số nguyên nhân khác, nên năm nay lũ ở ĐBSCL về khá muộn và dao động mức thấp. 

Video