Kẽ hở trong xuất bản

SGGP
Câu chuyện đạo văn hoặc tùy tiện sử dụng tác phẩm khi chưa được phép không còn mới. Mới đây, nhóm tác giả gồm Đặng Thúy Hằng, Dương Thị Dung, Nguyễn Thảo Nguyên đã ngang nhiên sử dụng dữ liệu của tác giả Hoàng Tuấn Công đưa vào cuốn sách Từ điển thành ngữ tục ngữ Việt Nam do NXB Đại học Quốc gia Hà Nội cấp phép. Sự việc đã bộc lộ kẽ hở trong công tác xuất bản hiện nay. 

Không còn là hy hữu

Cụ thể, trong cuốn sách Từ điển thành ngữ tục ngữ Việt Nam (đơn vị liên kết và phát hành là Công ty TNHH MTV Thương mại và dịch vụ văn hóa Minh Long), nhóm tác giả đã “sao chép rất nhiều cách giải thích công phu, độc đáo, lần đầu tiên được công bố” của tác giả Hoàng Tuấn Công từng đăng rải rác trên trang blog “Tuấn Công thư phòng” từ năm 2013 đến 2018.

Ngoài ra còn có những tư liệu trong cuốn sách đã được xuất bản, từng được trao giải Sách hay 2017 của Hoàng Tuấn Công là Từ điển tiếng Việt của GS Nguyễn Lân - Phê bình và khảo cứu (Phương Nam và NXB Hội Nhà văn).  

Lần này, đích thân tác giả Hoàng Tuấn Công phát giác và lên tiếng. Ngoài lý do bảo vệ tác phẩm, quyền tác giả của mình, theo tác giả Hoàng Tuấn Công, từ năm 2017, trong quá trình quan tâm và theo dõi mảng sách từ điển, anh nhận ra tình trạng lộn xộn, đặc biệt là loại sách từ điển dành cho học sinh kém chất lượng, thể hiện việc sao chép cái sai của nhau để làm từ điển.

Kẽ hở trong xuất bản ảnh 1
Kẽ hở trong xuất bản ảnh 2 Ấn phẩm Từ điển thành ngữ tục ngữ Việt Nam do Công ty Sách Minh Long thực hiện 
và việc tác giả Hoàng Tuấn Công lên tiếng
Theo tác giả này, rất nhiều từ điển dành cho học sinh khổ nhỏ do NXB Thanh Niên cấp phép được bán công khai tại các nhà sách Tiền Phong, Fahasa ở Thanh Hóa. Ngay sau khi phát hiện, anh Hoàng Tuấn Công đã viết bài phản ánh trên báo chí nhưng phía NXB Thanh Niên cho rằng, đó không phải là sách của họ, NXB cũng không cấp phép.

“Trong khi những cuốn sách đó có giấy phép xuất bản, quyết định xuất bản của Cục Xuất bản cấp, rồi có tên của các đơn vị liên kết, được phát hành một cách chính thống như thế thì tại sao NXB Thanh Niên không làm động thái truy nguồn gốc? Nếu là sách lậu, không bao giờ họ dám đưa vào những hệ thống phát hành lớn như vậy”, tác giả Hoàng Tuấn Công đặt vấn đề. 

Tác giả Hoàng Tuấn Công cho biết, anh mong muốn sự việc phải làm cho ra lẽ và cũng mong tạo được tác động đến người làm sách, các NXB, đơn vị kinh doanh sách kể cả Cục Xuất bản cũng phải xem xét lại công tác giám sát, quản lý của mình. 

Trách nhiệm lớn nhất thuộc về NXB  

Câu chuyện trên cùng với nhiều sai phạm trong xuất bản, đặc biệt là trong vấn đề liên kết xuất bản, bộc lộ một thực tế: các NXB đang thụ động và đặt lòng tin vào các đơn vị liên kết quá nhiều. Một số NXB chỉ cấp giấy phép mà lơ là công tác giám sát và kiểm định chất lượng của ấn phẩm. 

Theo ông Lê Hoàng, Phó Chủ tịch Hội Xuất bản Việt Nam, những bất cập trong ngành xuất bản kéo dài từ nhiều năm trước, nay có giảm nhưng vẫn chưa được khắc phục hoàn toàn. Sự việc này làm ảnh hưởng đến uy tín và làm mất lòng tin, trước hết là cho chính tác giả, nhóm biên soạn, sau đến NXB và cuối cùng là ngành xuất bản. 

Ông Lê Hoàng cho rằng, phía NXB là tổ chức thứ hai phải chịu trách nhiệm, cao hơn nhóm biên soạn hay đơn vị liên kết. Các NXB không được phép tin và đẩy hết trách nhiệm cho nhóm biên soạn hay đơn vị liên kết. “Biện pháp xử phạt, chế tài trong thời gian qua của Cục Xuất bản rất mạnh. Bây giờ cũng đã lập được trật tự, nhất là những lỗi thuộc về nghiệp vụ hay có tính chất nghiệp vụ như thế này”, ông Lê Hoàng nói thêm.

Trong cuộc trao đổi với phóng viên mới đây, bà Phạm Thị Trâm, Giám đốc - Tổng biên tập NXB Đại học Quốc gia Hà Nội, cho biết, đơn vị này đã ra quyết định thu hồi và tiêu hủy toàn bộ cuốn sách Từ điển thành ngữ tục ngữ Việt Nam.

Đơn vị này cũng đã họp và thống nhất một số nội dung liên quan, trong đó đáng chú ý là quy định: “Tất cả các tác giả có bản thảo đăng ký xuất bản tại NXB Đại học Quốc gia Hà Nội đều phải có giấy cam kết không vi phạm bản quyền dưới bất cứ hình thức nào. Ngoài chủ biên, trưởng nhóm, tất cả các tác giả tham gia biên soạn đều phải cung cấp các thông tin về nhân thân…”.

Cách đây mấy năm, một tác giả đã lên tiếng tố NXB Giáo dục khi đơn vị này đã sử dụng các bài viết của anh mà không xin phép. Sự việc vỡ lở, NXB liền đẩy quả bóng trách nhiệm sang nhóm tác giả biên soạn. Trên thực tế, ngoài tác giả trên còn rất nhiều tác giả khác cũng là “nạn nhân” của NXB Giáo dục nhưng đến nay họ vẫn không nhận được bất cứ liên hệ nào từ đơn vị này. Có thể kể đến các tác giả như Nguyễn Trung Thu, Nguyễn Lãm Thắng, Lê Hồng Thiện, Định Hải… (có bài viết xuất hiện trong cuốn Luyện tập Tiếng Việt 3);  Nguyễn Xuân Thủy, Nguyễn Ngọc Thuần, Đỗ Bích Thúy, Nguyễn Nhật Ánh… (trong cuốn Ôn luyện và kiểm tra tiếng Việt lớp 5).

QUỲNH YÊN

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Quà tết sớm tới những bệnh nhân “xóm” chạy thận

Quà tết sớm tới những bệnh nhân “xóm” chạy thận

18 năm chung sống với bệnh tật, nhưng ông Phạm Văn Hồng - nhân vật của Trạm yêu thương chưa bao giờ nghĩ mình là bệnh nhân. Ở ông luôn tràn đầy sự lạc quan và nghị lực bởi đó là cách tiếp thêm niềm tin chiến đấu với bệnh tật cho những thành viên nơi xóm chạy thận nghèo, những người mà ông quan tâm và coi như chính gia đình của mình. 

Phim

Âm nhạc

Hát với ban nhạc: Khó nhưng “đã tai”

Khi nhiều chương trình, dự án âm nhạc của nghệ sĩ gần đây quay trở lại xu hướng “phiêu” cùng band (ban nhạc), rất đông khán giả ủng hộ nhiệt tình, đánh giá cao. Dù là biểu diễn trực tiếp trên sân khấu, thu clip sẵn hay livestream trực tiếp qua các nền tảng mảng xã hội, không ít nghệ sĩ mạnh dạn “cháy” cùng ban nhạc… 

Sân khấu

Giá trị của giải thưởng

Liên hoan Sân khấu Kịch nói toàn quốc 2021 đợt 2 diễn ra liên tục trong hơn nửa tháng tại TPHCM vừa khép lại với quá nhiều sự ngỡ ngàng về kết quả.

Sách và cuộc sống

“Bức tranh huyền bí” của Minh Anh

Thế hệ gen Z (sinh từ năm 1997 trở về sau) đọc sách và viết văn như thế nào? Hẳn không ít người tò mò với câu hỏi ấy. Có thể không phải là tất cả, nhưng đọc Bức tranh huyền bí (NXB Kim Đồng) vừa ra mắt của Minh Anh, người đọc ít nhiều tìm thấy câu trả lời cho mình.

Sáng tác

Tết cách ly

Ông Hạ chỉnh bộ com lê, vuốt lại tóc, chùi đôi giày bóng lộn rồi thong thả dắt xe ra khỏi nhà, bỗng bà Hoa ngăn lại:

Mỹ thuật

Hội Nhiếp ảnh TPHCM ra mắt Câu lạc bộ Không ảnh Sài Gòn

Hội Nhiếp ảnh TPHCM vừa ra mắt Câu lạc bộ (CLB) Không ảnh Sài Gòn và khai mạc triển lãm “Quê hương nhìn từ trên cao”, trưng bày 83 tác phẩm ảnh nghệ thuật chụp từ trên cao của các hội viên về phong cảnh đất nước, con người và các hoạt động xã hội.