Không quản được thì cấm?

SGGP
Chấn chỉnh, nhắc nhở, thậm chí còn yêu cầu xây dựng đề án tổ chức hội phết trước mùa lễ hội từ khá sớm, nhưng vừa mới bắt đầu, hội phết Hiền Quang lại “vỡ trận” khi nhiều thanh niên phá vỡ hàng rào an ninh, tràn vào tạo nên hình ảnh hỗn loạn, phản cảm…

Tuyên bố dừng cướp phết đã được ban tổ chức thông báo trên loa và tối cùng ngày, một văn bản về việc này cũng đã được xã ban hành. Quyết định đầu tiên về việc dừng tổ chức một lễ hội truyền thống do không đảm bảo an ninh, an toàn đã bùng nên nhiều phản ứng trái chiều. Liệu việc áp dụng mệnh lệnh hành chính trong trường hợp này có hợp lý?

Dưới góc nhìn của người nghiên cứu văn hóa, PGS-TS Trần Lâm Biền cho rằng, nhiều người chỉ nhìn thấy lễ hội lộn xộn, chen chúc, tranh cướp… rồi tự hỏi sao lại có những hành vi mông muội, u mê như vậy. Muốn lý giải cần phải tìm hiểu tận căn nguyên của mọi hành vi. “Người xưa mất trật tự là để thiên nhiên vũ trụ ủng hộ cho cộng đồng, còn ngày nay mất trật tự là do thiếu hiểu biết, nên mới có chuyện đánh nhau, cướp lộc ngay trên bàn thờ, là vì cá nhân chứ không có dấu tích cộng đồng”.

Tuy nhiên, ông Trần Lâm Biền cũng cho rằng: “Nếu cấm mà không hiểu biết đó là hiện tượng cực đoan, sẽ tạo nên sự mất đoàn kết mà không giải quyết được vấn đề. Cần phải tìm cách thay thế, nhưng không thể bằng cách ức chế tinh thần người khác mà phải có sự hài hòa”.

Cùng chung quan điểm về việc gìn giữ lễ hội truyền thống, PGS-TS Nguyễn Thị Phương Châm, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu văn hóa (Viện Hàn lâm khoa học xã hội), nhận định: “Lễ hội, từ trong truyền thống là tả tơi. Các cụ đã có câu: “Vui xem hát, nhạt xem bơi, tả tơi xem hội”, là vì thế. Nếu chúng ta thừa nhận với nhau rằng, lễ hội là sự thăng hoa của cộng đồng và đó là một giá trị của lễ hội, chúng ta phải chấp nhận lễ hội có sự va chạm, chen lấn”.

Dưới góc nhìn này, bà Phương Châm cho rằng, các nhà quản lý cần khuyến khích khoảnh khắc thăng hoa trong lễ hội và chỉ cần giữ sự thăng hoa ấy trong tầm kiểm soát. Đây mới là nhiệm vụ của ngành văn hóa, chứ không phải ra sức loại bỏ sự chen lấn, hỗn độn trong các lễ hội.

Ông Phạm Xuân Phúc, Phó Chánh thanh tra Bộ VH-TT-DL, nhận định: “Nhà quản lý không kiểm soát được số lượng người đến lễ hội. Càng không thể chọn được thành phần dân chúng đến lễ hội. Người đến lễ hội rất đa dạng, tuổi tác khác nhau, dân trí khác nhau, mục đích đến lễ hội cũng mỗi người mỗi khác... thì không thể đòi lễ hội phải là một hoạt động ngay ngắn, trật tự, không có tỳ vết”.

Tuy nhiên, nếu hành vi, cách thực hiện nghi lễ chưa đúng, chưa phù hợp thì cần phải điều chỉnh kịp thời trên cơ sở thay đổi nhận thức từ chính cộng đồng, những người thực hành lễ hội đó, chứ không nên chỉ ra những quyết định hành chính đơn thuần, cũng như việc dừng hoạt động cướp phết ở hội phết Hiền Quang, Phú Thọ cuối tuần qua. Nếu có thời gian phân tích, chia sẻ để dân hiểu rõ mặt tốt xấu, cái được, mất trong việc thực hành để họ có thể tự bảo vệ nghi thức truyền thống của chính làng mình, địa phương mình, thì sẽ không dẫn tới những phản ứng quá khích khi ban tổ chức quyết định “dừng cướp phết”. Hay như TS Trần Hữu Sơn, Phó Chủ tịch Hội Văn hóa dân gian, nhận định: “Tư duy không quản được thì cấm vô cùng lạc hậu”. 

Rõ ràng, luôn có những phương án thay thế phù hợp hơn với thực tiễn cuộc sống, nên chăng các nhà quản lý, nhà nghiên cứu văn hóa hãy cùng dành thời gian ngồi lại với dân, có lẽ sẽ tìm ra cách thức phù hợp hơn.

MAI AN

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

MC Trác Thúy Miêu và bài đăng trên Facebook cá nhân bị xử phạt (Ảnh chụp màn hình FBNV)

Ảo tưởng về danh xưng

Sở TT-TT TPHCM vừa có quyết định xử phạt bà V.H.P. (MC Trác Thúy Miêu) 7,5 triệu đồng về việc cung cấp, chia sẻ thông tin trên mạng xã hội có nội dung gây hoang mang trong nhân dân về công tác hỗ trợ phòng chống dịch Covid-19.

Phim

Chung sức xây dựng điện ảnh Việt

Trước nhu cầu của thị trường, các khóa học ngắn hạn về điện ảnh ngày càng nở rộ. Hình thức này dù đối diện không ít khó khăn nhưng đang góp phần tạo nên hiệu quả tích cực với điện ảnh Việt. 

Âm nhạc

Mang tiếng hát đến bệnh viện dã chiến

Team tình nguyện viên nghệ sĩ Nhà văn hóa Thanh niên TPHCM vừa tổ chức một đêm diễn 60 phút không ánh sáng rực rỡ, không âm thanh hoành tráng, không áo quần lộng lẫy… với khán giả là hàng trăm nhân viên y tế và hơn 10.000 bệnh nhân mắc Covid-19. 

Sân khấu

Nhà hát truyền hình: Giải pháp đồng hành sân khấu

Cục Nghệ thuật biểu diễn (NTBD), Bộ VH-TT-DL cho biết, đã lựa chọn nhiều tác phẩm nghệ thuật sân khấu chất lượng để ghi hình và phát sóng trên Đài Truyền hình Việt Nam (VTV), Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV) cùng một số đài địa phương. Đây được cho là giải pháp đồng hành với sân khấu trong thời điểm hiện tại.

Sách và cuộc sống

Khám phá nguồn tư liệu đầy đủ về các di chỉ văn hóa Óc Eo

NXB Tổng hợp TPHCM vừa ra mắt trọn bộ 2 quyển sách Khảo cổ học Đồng bằng sông Mê Kông - Tập II: Văn minh vật chất Óc Eo của tác giả Louis Malleret do Nguyễn Hữu Giềng, Nguyễn Thị Hiệp, Olivier Tessier tổ chức, biên dịch và giới thiệu. 

Sáng tác

Mỹ thuật

Triển lãm Art Moments Jakarta trở lại

Sau 1 năm bị hoãn do dịch Covid-19, triển lãm nghệ thuật độc đáo Art Moments Jakarta đã mở cửa trở lại ở Indonesia, để đưa du khách và các nhà sưu tập “du hành xuyên thời gian”.