Đạo diễn Vinh Sơn trong ký ức người ở lại

Nghiêm túc nhưng rất đỗi nhẹ nhàng

Nhớ lại những kỷ niệm khi quay bộ phim Trăng nơi đáy giếng, NSƯT Hồng Ánh ấn tượng câu nhắc “Hồng Ánh không được đi nhanh” của đạo diễn Nguyễn Vinh Sơn.

“Nghe đơn giản vậy thôi, nhưng với một diễn viên trẻ quen nhịp sống đô thị như tôi lúc ấy không dễ chút nào. Anh muốn tôi tập đi đứng, sinh hoạt theo nhịp sống của cô Hạnh, người phụ nữ Huế mà tôi sắp thể hiện”, diễn viên Hồng Ánh chia sẻ.

Được yêu cầu ra Huế trước ngày quay gần 1 tháng để chuẩn bị, Hồng Ánh bất ngờ khi thấy sự công phu của đạo diễn cho từng cảnh quay. Ngôi nhà rường (cảnh chính trong phim) được mua nguyên căn, tháo ra rồi dựng lại trên một mảnh đất trống trong thành Nội. Cây cối, hoa lá, ao sen trong vườn cũng được trồng từ trước đó cả năm. Tất cả để tạo cho khu vườn có dáng vẻ của một nơi có người sinh sống lâu năm chứ không phải một cảnh trí dàn dựng.

Suốt gần một tháng chuẩn bị đó, đạo diễn yêu cầu Hồng Ánh mỗi ngày phải đến ngôi nhà rường, vào bếp, lên phòng ngủ, đi qua từng ngóc ngách, có khi còn nằm ngủ lại ngay trên chiếc phản gỗ. Cô còn phải liên tục mặc những bộ quần áo lụa đơn sắc của nhân vật Hạnh. Tất cả nhằm đảm bảo trang phục có dấu vết sử dụng thật, chứ không phải mới tinh rồi được họa sĩ thiết kế làm cho cũ.

Có lần, Hồng Ánh xin đạo diễn về TPHCM 2 ngày vì lịch diễn sân khấu đã nhận từ lâu. Đạo diễn Vinh Sơn đồng ý. Khi quay lại Huế, vừa gặp, anh Vinh Sơn nhìn, cười mỉm rồi nói nhẹ, đại ý rằng cô Hạnh của anh hình như đã vơi đi ít nhiều. “Anh không hề trách móc, nhưng tôi biết anh không hài lòng. Anh mất cả tháng giúp tôi quen với đời sống nhân vật, vậy mà chỉ 2 ngày tôi về thành phố, anh đã nhận ra tôi làm vơi mất đi phần nào cái chất riêng đó”, Hồng Ánh nhớ lại.

Nhưng, chi tiết mà đến tận bây giờ vẫn đi theo người nữ diễn viên là cách mà đạo diễn Vinh Sơn ứng xử với diễn viên. Theo kịch bản, sẽ có một cảnh quay khá nhạy cảm giữa Hạnh và thầy Phương (Hoàng Cao Đề thể hiện). Nhưng khi quay, đạo diễn chủ động thay đổi khác với kịch bản. Sau này Hồng Ánh mới biết, đạo diễn Vinh Sơn đã cân nhắc đến cuộc sống sau bộ phim của Hoàng Cao Đề, vốn không phải diễn viên chuyên nghiệp.

“Với tôi, anh không chỉ là một đạo diễn từng cộng tác mà còn là người thầy, người đồng nghiệp, một người tôi quý mến và mang ơn. Với điện ảnh Việt Nam, đặc biệt là điện ảnh phía Nam, sự ra đi của anh là mất mát một đạo diễn tài hoa, một trí thức uyên bác, một người làm nghề nghiêm túc mà rất đỗi nhẹ nhàng”, NSƯT Hồng Ánh chia sẻ.

Người đạo diễn luôn tôn trọng tư duy khác biệt

Nhớ về kỷ niệm với đạo diễn Nguyễn Vinh Sơn, đạo diễn Nguyễn Quang Dũng kể, khi anh học khoa đạo diễn điện ảnh (Trường Cao đẳng Sân khấu - Điện ảnh TPHCM, nay là Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh TPHCM), thầy Vinh Sơn hay dạy công tác đạo diễn bên khoa quay phim.

Quang Dũng thường qua học ké, thầy biết nhưng vẫn dạy rất tận tình. Thầy thường tự xưng là “mình” khi trò chuyện với học sinh hay các thế hệ sau. Chữ “mình” nói lên sự chia sẻ kiến thức của một người đồng nghiệp hơn là với vị thế như người thầy chỉ bảo, áp đặt.

Đạo diễn Nguyễn Quang Dũng cũng cho biết, dù thầy Nguyễn Vinh Sơn là một đạo diễn thiên về nghệ thuật, nhưng khi xem tác phẩm hay gặp những người làm phim thương mại thầy vẫn luôn tôn trọng người làm nghề với tư duy khác mình. Nhờ vậy, khi dạy các sinh viên, thầy luôn cởi mở và ủng hộ sự khác biệt trong nghệ thuật.

“Thầy hay khuyên chúng tôi nên tìm cơ hội du học để nhìn ra thế giới, thay vì vừa tốt nghiệp đã đi làm kiếm tiền sớm quá. Tôi cũng được thầy giới thiệu xin quỹ học bổng của một trường điện ảnh ở Pháp. Nhưng rồi tôi và nhiều thế hệ học trò khác của thầy cũng lần lượt ra nghề sớm mà không theo được con đường thầy mong muốn. Thỉnh thoảng gặp lại, chúng tôi vẫn thấy trong ánh mắt thầy có điều tiếc nuối”, đạo diễn Nguyễn Quang Dũng tâm sự.

Với đạo diễn Nguyễn Quang Dũng cũng như nhiều nhà làm phim cùng thế hệ, đạo diễn Nguyễn Vinh Sơn dù trên cương vị người thầy hay một đạo diễn, thì ước vọng lớn nhất vẫn là làm sao đưa điện ảnh Việt Nam đi xa hơn trên con đường nghệ thuật quốc tế. Thầy đã cố gắng cả cuộc đời, tận tụy góp trí lực bằng nhiều cách có thể làm để thực hiện ước vọng đó.