Luật Phát triển đô thị mở ra cánh cửa thể chế mới cho TPHCM

Để hiểu rõ hơn về những cơ hội cũng như bước đi chiến lược của Thành phố nhằm sớm đưa luật vào thực tiễn, phóng viên Báo SGGP có cuộc trao đổi với Đại biểu Võ Ngọc Thanh Trúc, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội TPHCM.

Chủ động kiến tạo, khơi thông nguồn lực

* Phóng viên: Quốc hội đã thông qua Luật Phát triển đô thị. Theo bà, đâu là ý nghĩa lớn nhất của sự thay đổi này đối với TPHCM trong giai đoạn phát triển mới?

* ĐB VÕ NGỌC THANH TRÚC: Ý nghĩa lớn nhất của việc Quốc hội thông qua Luật Phát triển đô thị không chỉ giúp TPHCM có thêm một số cơ chế, chính sách, mà quan trọng hơn đã tạo cho Thành phố một nền tảng pháp lý ổn định để giải quyết những vấn đề trước mắt, chủ động kiến tạo không gian phát triển, huy động nguồn lực và định hình tương lai đô thị bằng chính thẩm quyền và trách nhiệm của mình.

Thứ nhất, chuyển từ những cơ chế thí điểm có thời hạn sang một nền tảng pháp lý ổn định, lâu dài và có tính dự báo. Trước đây, nhiều cơ chế dành cho TPHCM được thực hiện thông qua các nghị quyết thí điểm, áp dụng đối với từng nhóm vấn đề và trong một thời hạn nhất định.

Việc Quốc hội thông qua luật đã đưa những vấn đề phát triển đô thị vào một khuôn khổ pháp lý có tính hệ thống, đồng bộ và bền vững hơn. Nhờ đó, Thành phố có điều kiện xây dựng kế hoạch dài hạn. Doanh nghiệp có thêm niềm tin để đầu tư. Người dân có cơ sở rõ ràng hơn để thực hiện quyền và giám sát chính quyền.

Thứ hai, từ tư duy chờ cơ chế sang tư duy chủ động kiến tạo và chịu trách nhiệm về kết quả. Trong phạm vi luật đã giao, Thành phố có thể lựa chọn giải pháp phù hợp với quy mô và đặc thù của một đô thị đặc biệt, thay vì mỗi vấn đề mới lại phải chờ một cơ chế riêng. Đây là bước chuyển từ xử lý từng ngoại lệ sang chủ động kiến tạo phát triển; từ chờ được cho phép sang quyết định nhanh hơn, sát thực tiễn hơn và chịu trách nhiệm rõ hơn.

Thứ ba, từ quản lý theo ranh giới hành chính sang quản trị một không gian phát triển thống nhất, đa cực, đa trung tâm và có tính liên kết cao.

Sau hợp nhất, Thành phố quản lý một địa bàn rộng hơn, dân số lớn hơn, đòi hỏi phải kết nối được các lợi thế ấy thành một chỉnh thể phát triển thống nhất. Quy hoạch mới không thể là phép cộng cơ học của các quy hoạch trước đây, mà phải tái cấu trúc toàn bộ không gian phát triển, để từng khu vực có chức năng riêng nhưng liên kết và bổ trợ cho nhau.

Luật đã mở ra một cánh cửa thể chế mới cho TPHCM. Trách nhiệm của Thành phố từ thời điểm này là biến quyền được trao thành năng lực hành động, biến năng lực hành động thành dự án và biến dự án thành giá trị cụ thể cho người dân, cho vùng và cho cả nước.

Lấy TOD làm đòn bẩy, đột phá phát triển đô thị

* TPHCM đã có sự chuẩn bị như thế nào để không tạo ra "độ trễ" trong việc đưa đạo luật mới và quan trọng như vậy vào cuộc sống, thưa bà?

* Quốc hội thông qua luật mới là bước mở đường; khâu tổ chức thi hành mới quyết định các cơ chế, chính sách có thực sự trở thành nguồn lực phát triển hay không.

Thành phố đã có sự chuẩn bị rất chủ động và từ sớm cho việc tổ chức thi hành luật. Các nội dung thuộc thẩm quyền triển khai của Thành phố đã được rà soát, các dự thảo cần thiết cũng được chuẩn bị để chuyển ngay từ giai đoạn chuẩn bị sang giai đoạn thực thi.

Trong đó, ngày 26-8, Thành phố tổ chức hội nghị triển khai luật. Ngày 27-8, HĐND Thành phố sẽ xem xét, cho ý kiến đối với các nội dung thuộc thẩm quyền để cụ thể hóa và đưa các quy định của luật vào cuộc sống.

Thành phố không chờ luật có hiệu lực mới chuẩn bị, mà chủ động trước, chuẩn bị đồng bộ từ thể chế, quy trình đến tổ chức thực hiện, để khi luật có hiệu lực thì các cơ chế mới có thể vận hành ngay, không tạo khoảng trống hay độ trễ trong thực thi.

* Cùng với sự chuẩn bị kỹ lưỡng đó, đâu là những nhiệm vụ, dự án trọng tâm mang tính đột phá mà TPHCM ưu tiên triển khai để sớm tạo ra giá trị cụ thể ?

* Ưu tiên trước mắt tích hợp quy hoạch và tổ chức lại không gian phát triển. Quy hoạch đô thị phải gắn chặt với giao thông, sử dụng đất, nhà ở, môi trường, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và liên kết vùng; khắc phục tình trạng phát triển phân tán, chia cắt theo địa giới và lĩnh vực. Tinh thần là một không gian phát triển thống nhất, một tầm nhìn chung và nhiều cực tăng trưởng có chức năng bổ trợ cho nhau.

Song song đó là việc tập trung nguồn lực cho một số chương trình, dự án mang tính chiến lược, có khả năng tạo đột phá và lan tỏa sang toàn bộ không gian phát triển của Thành phố. Trọng tâm là đường vành đai, đường sắt đô thị, giao thông công cộng khối lượng lớn và phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng - TOD. Đồng thời, đẩy nhanh chỉnh trang đô thị, cải tạo chung cư cũ, di dời nhà ven kênh rạch, phát triển nhà ở xã hội và nhà ở phù hợp với khả năng chi trả của người lao động.

Đối với TOD, thành phố xem đây không chỉ là cách khai thác quỹ đất quanh các nhà ga, mà là công cụ tái cấu trúc không gian đô thị và tạo nguồn lực phát triển mới. Phần giá trị đất đai tăng thêm từ đầu tư công cần được điều tiết hợp lý để tái đầu tư cho giao thông công cộng, chỉnh trang đô thị và nhà ở xã hội. Hiệu quả của một tuyến metro không chỉ được đo bằng giá đất tăng lên, mà quan trọng hơn là mức độ cải thiện khả năng đi lại, tiếp cận việc làm, dịch vụ và chất lượng sống của người dân.