Nhiều luật sư đã chịu cảnh tù đày, hoặc hy sinh trong chiến đấu, đã cống hiến quan trọng trong việc tái thiết đất nước, phát triển kinh tế, xây dựng nền tư pháp nước nhà.
Nối tiếp truyền thống yêu nước, thương dân và cách mạng, đa số luật sư Việt Nam ngày nay, cùng với việc mưu sinh chân chính bằng nghề của mình, vẫn luôn phấn đấu thực hiện vai trò và sứ mệnh được ghi khắc tại Điều 3, Luật Luật sư: “Hoạt động nghề nghiệp của luật sư góp phần bảo vệ công lý, các quyền tự do, dân chủ của công dân, quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, cơ quan, tổ chức, phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh”.
Trong 40 năm qua, thực hiện đường lối Đổi mới, xây dựng kinh tế thị trường, đẩy mạnh hội nhập quốc tế, Đảng đã khẳng định vai trò của nghề và đội ngũ luật sư trong nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.
Thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, Trung ương Đảng đã ban hành Nghị quyết 27-NQ/TW ngày 9-11-2022 “Về tiếp tục xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam trong giai đoạn mới”, với những mục tiêu và nhiệm vụ cụ thể đến năm 2030.
Riêng về luật sư, Nghị quyết 27-NQ/TW chỉ rõ: “Hoàn thiện thể chế về luật sư và hành nghề luật sư, bảo đảm để luật sư thực hiện tốt quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm theo quy định của pháp luật. Nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và trách nhiệm tự quản của tổ chức xã hội - nghề nghiệp đối với luật sư, tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong hoạt động hành nghề luật sư. Tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng, xây dựng và phát triển đội ngũ luật sư có bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức nghề nghiệp trong sáng, am hiểu pháp luật, giỏi về kỹ năng hành nghề và ngoại ngữ, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và hội nhập quốc tế”.
Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã chỉ rõ những đặc trưng của kỷ nguyên mới của thời đại và của dân tộc ta, đề ra đường lối và mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030 và đến năm 2045. Kinh tế số, xã hội số kéo theo hành chính số và tư pháp số, đòi hỏi luật sư phải có khả năng hiểu biết những phương thức, giao dịch làm ăn hiện đại, ảo và thực, đồng thời phải biết làm chủ những công cụ của trí tuệ nhân tạo và siêu trí tuệ phục vụ cho nghề nghiệp của mình.
Người luật sư giờ đây không thể chỉ thông thạo luật pháp, thuần thục soạn thảo hợp đồng, hùng biện trong tranh tụng - nhiều việc giờ đây đã có trí tuệ nhân tạo giúp một phần lớn, mà còn phải tự trang bị để có thể ra lệnh, kiểm soát và thậm chí sửa sai cho trí tuệ nhân tạo.
Kỷ nguyên số đặt ra những yêu cầu rất cao và thách thức rất lớn đối với nghề luật sư không chỉ trong chuyên môn mà còn trong việc thượng tôn pháp luật, tuân thủ các quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp, và cao hơn, là giữ tấm lòng yêu nước, thương dân. Nhất là khi giờ đây, ranh giới của tốt - xấu, đúng - sai, được - mất, thậm chí yêu nước - phản quốc có khi chỉ là một cú chạm trên điện thoại. Ở một phía khác, giới luật sư cũng không mong gì hơn là những gì đã được Đảng lãnh đạo nghị quyết, đã được Quốc hội hiến định và luật định, luôn được toàn bộ hệ thống tư pháp tuân thủ nhất quán và trong thực tế.
Những câu chữ sinh động, mạnh mẽ, sâu sát thực tiễn trong Thông tư 2225-HCTP ngày 24-10-1956, do Bộ trưởng Bộ Tư pháp Vũ Đình Hòe ký hai năm sau ngày tiếp quản Thủ đô thể hiện rõ sự tiến bộ của chế độ ta trong lĩnh vực tư pháp, nay vẫn còn nguyên giá trị: “Trong nền tư pháp dân chủ nhân dân của ta chế độ bào chữa là một chế độ trọng yếu trong tố tụng của ta... Xâm phạm đến quyền tự do bào chữa thì không thể nào thực hiện được các quyền tự do dân chủ khác, mặc nhiên thủ tiêu các quyền tự do đó. Vì vậy nó đã trở thành một nguyên tắc tố tụng căn bản phải được tôn trọng và triệt để thực hiện”.
Chính trong kỷ nguyên mới này của thời đại và của dân tộc, tấm gương của những luật sư tiền bối cách mạng vẫn còn nguyên sức lay động, cổ vũ, thậm chí cảnh tỉnh. Nhân Ngày Luật sư năm nay, thiển nghĩ, nhắc nhau điều này cũng không thừa.
Luật sư TRƯƠNG TRỌNG NGHĨA
(Nguyên Phó Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam, nguyên thành viên Ủy ban Tư pháp khóa XIII, XIV, XV của Quốc hội)
