Giữa không gian ấy, ông chủ Antoine Nguyễn đeo tạp dề, đi dép xuất hiện. Hơn bốn mươi năm qua, vẻ điềm đạm và gần gũi ấy đã khiến khách hàng tin tưởng tìm đến với tiệm giày nhỏ này.
Người bản xứ và nhập cư gọi ông là Antoine Nguyễn. Còn đồng hương người Việt gọi ông với cái tên thân mật hơn: anh Hậu, chú Hậu. Sang Pháp năm 1983 khi ở tuổi 19, chàng trai Nguyễn Hậu sau một thời gian thử tìm chỗ đứng trong ngành điện đã quyết tâm rẽ hướng, chọn học nghề đảm bảo cho đôi chân của người khác có chỗ đứng vững chãi.
Ông học nghề đóng giày của một nghệ nhân Pháp, làm việc cho thầy tới ngày mua lại chính cửa hiệu của thầy ở cạnh ga tàu điện ngầm Gambetta này.
Trước khi lành nghề và thành chủ tiệm giày, Nguyễn Hậu kể rằng có một thời gian dài, mỗi lần xuống ga tàu điện ngầm, ông hầu như không nhìn mặt người qua lại mà chỉ ngắm những đôi giày thiên hạ đang đi.
“Lúc ấy, tôi nghĩ sao người ta có thể tạo ra những đôi giày đẹp đẽ và tinh xảo đến vậy. Bên trong những kiểu mẫu bóng bẩy ấy là câu chuyện gì? Kỹ nghệ người thợ giày gửi gắm vào đâu để nâng đỡ từng bước đi của đôi chân tật nguyền?”, ông tâm sự.
Nếu chỉ làm giày kỹ nghệ hoặc rập khuôn, có lẽ ông Hậu đã nghỉ hưu từ lâu hoặc bị “nuốt chửng” bởi những xưởng to hãng lớn. Ông kể: “Người làm giày công nghiệp chỉ cần nghĩ một lần để sản xuất hàng ngàn đôi giống nhau. Còn tôi, làm mười tám đôi thì phải nghĩ mười tám cách”. Chính vì thế, sau hơn bốn mươi năm làm nghề, ông Hậu vẫn thấy còn phải học mỗi ngày và điều đó cũng níu giữ người thợ giày lành nghề này ở lại lâu hơn để tiếp tục tìm lời giải khó cho những đôi chân khiếm khuyết.
Những buổi nghỉ trưa thường là lúc ông nằm trên gác xép nhỏ của tiệm Gambetta Cordonnier, nghĩ cách làm một đôi giày cho người bị khuyết tật mất nửa bàn chân, người có gót chân quá yếu, người bị biến dạng cổ chân do tai nạn hoặc bị bệnh tiểu đường... Mỗi bàn chân cần một lời giải khác nhau. Cứ thế, tiệm Gambetta Cordonnier mỗi tháng đóng và sửa khoảng 300 đôi giày, tạo việc làm cho bốn thợ đều là người gốc Việt.
Khách đến tiệm đâu phải chỉ để đóng giày, sửa giày. Có người mang đến một chiếc túi bạc màu nhờ sửa, vì đó là món quà của người thân đã mất. Có khách đem đến chiếc áo cũ nhờ vá lại, vì vẫn muốn khoác lên người kỷ niệm xưa. Ông Hậu bảo, khách hàng không trả công cho miếng vá hay đường chỉ, họ muốn trả tiền để giữ lại ký ức. Vì vậy mà nhiều gia đình trong khu phố đã gắn bó với tiệm giày của ông cả bốn thế hệ.
Khi xu hướng tiêu dùng bền vững và kinh tế tuần hoàn ngày càng phát triển, nghề đóng và sửa giày cũng được nhìn nhận ở vị thế tương xứng hơn. Đó cũng là lý do ông Hậu được mời làm giảng viên thực hành của chương trình đào tạo nghề đóng và sửa giày CAP Cordonnier - Bottier ở Roubaix, nơi nước Pháp đang nỗ lực gây dựng một thế hệ nghệ nhân mới cho nghề tưởng chừng đã cũ.
Học viên được học cách chế tác một đôi giày hoàn chỉnh, được hướng dẫn sửa sneaker, thay đế, phục hồi giày cao cấp, làm việc với cao su, vật liệu tổng hợp và các loại keo chuyên dụng...
Chuyên trang Roubaix et la Métropole trên Báo La Voix du Nord từng đưa chương trình CAP Cordonnier - Bottier lên vị trí nổi bật, trong đó hình ảnh Antoine Nguyễn được đặt ở trung tâm bài báo như một gương mặt tiêu biểu của nghề.
Ông Hậu được phỏng vấn về những đổi thay của nghề thủ công truyền thống và cơ hội hồi sinh nhờ nhu cầu sửa chữa, tái sử dụng và phát triển bền vững.
Từ chàng trai lặng lẽ cúi ngắm những đôi giày trên tàu điện ngầm với muôn ngàn câu hỏi năm nào, Nguyễn Hậu hôm nay sẵn sàng trả lời và mở cánh cửa để truyền lại niềm tin cho thế hệ tiếp nối, rằng một đôi giày không chỉ nâng đỡ bàn chân mà còn có thể xóa đi khoảng cách giữa con người.
