Nhớ thương tác giả Chợ Mới

SGGP
Soạn giả tài danh Trọng Nguyễn đã vĩnh biệt chúng ta. Ông tên thật là  Nguyễn Phú Xuân, nghệ danh là soạn giả Trọng Nguyễn. Ông sinh năm 1938, tại xã Quách Phẩm, huyện Đầm Dơi, tỉnh Cà Mau.

Soạn giả Trọng Nguyễn. Ảnh: H. LÂM

Soạn giả Trọng Nguyễn. Ảnh: H. LÂM

 Ông tham gia cách mạng từ năm 1954. Lúc đầu làm giáo viên, sau đó làm diễn viên Đoàn văn công khu Tây Nam bộ, làm Bí thư chi bộ, Chính trị viên Đoàn văn công khu Tây Nam bộ. Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng năm 1975, ông làm cán bộ Ban Tuyên giáo, Ty Văn hóa - Thông tin, rồi được bầu làm Phó Chủ tịch Hội Văn học nghệ thuật (VHNT) tỉnh Minh Hải… Năm 1997, ông làm Chủ tịch Hội VHNT tỉnh Bạc Liêu, Tổng biên tập Tạp chí Dạ Cổ Hoài Lang, Liên Chi hội trưởng Chi hội Sân khấu ĐBSCL, rồi nghỉ hưu năm 2002.

Nghề sáng tác kịch bản cải lương và ca từ vọng cổ đã làm nên danh phận Trọng Nguyễn, đó cũng chính là lĩnh vực thể hiện sự đóng góp lớn lao của ông cho vùng đất Bạc Liêu và cho cả đồng bằng Nam bộ. Soạn giả Trọng Nguyễn bước vào lĩnh vực này khá muộn (năm 1977). Sống, làm việc, sáng tác gắn bó với Bạc Liêu dài nhất nên ông đã hấp thụ linh khí của một vùng đất được mệnh danh là đất của vọng cổ, chiếc nôi lớn của đờn ca tài tử và sân khấu cải lương Nam bộ. Đất Bạc Liêu vốn giàu truyền thống VHVN, khi người Bạc Liêu mở mắt chào đời đã thấy quê hương mình chan hòa cái màu xanh đến huyền hoặc của dừa nước và đồng ruộng mênh mông cánh cò. Ở đó dập dờn, bảng lảng làn điệu vọng cổ và các bài bản cổ nhạc. Tuổi thơ mới 7-8 tuổi đã mê muội đi theo các sòng đờn ca trong xóm để nghe vọng cổ. Đất quên nghèo sinh ra hạt lúa ốm nhom, nuôi nấng thể chất người quê, còn vọng cổ và các bài bản cổ nhạc góp phần nuôi dưỡng tâm hồn của họ… Các làn điệu ấy đã làm dịu nhẹ, đã sưởi ấm những thân phận đời tuổi cực, những mất mát của chiến tranh máu lệ, để người Bạc Liêu đi tới hôm nay.

Trong cái âm thanh rộn ràng của âm nhạc đất Bạc Liêu, chúng ta bỗng nghe những tuồng cải lương Giọt Máu oan cừu, Rừng Thần… rồi các bản vọng cổ Ơn Đảng, Quê anh quê em, Cánh đồng năng, Bên sông Vàm Cỏ…,  sau nữa là Giọt sữa cuối cùng, Chợ mới, Mỹ Tho mùa trăng bến hẹn, Bạc Liêu ngày ấy, Đêm Châu Hưng, Hậu Giang chiều vắng em, Phùng Ngọc Liêm… của soạn giả Trọng Nguyễn. Ông đã mượn làn điệu vọng cổ và các bài bản cổ Bạc Liêu rồi bật lên khúc tơ lòng của mình để chuyên chở những quá khứ, những khúc bi tráng của đất quê hương. Chúng ta nghe tác phẩm của ông mà thổn thức, hiểu thêm rằng đất này có được từ mồ hôi nước mắt của cha ông dựng nghiệp từ những bước chân cơ nhỡ, rồi những đương đầu với áp bức bất công của thực dân đế quốc. Người dân phải tiến hành cuộc kháng chiến trong mưa bom bão đạn để giữ đất, giữ nền độc lập dân tộc bằng máu và nước mắt. Rằng không có Đảng chỉ lối soi đường thì đất này mãi mãi chìm trong nô lệ, đau thương. Chúng ta nghe cải lương, vọng cổ của Trọng Nguyễn để hiểu thêm chiều sâu của đất mẹ và những điều lớn lao của cuộc đời, chợt thêm yêu, thêm quý cái mảnh đất chôn nhau cắt rốn và con đường mà ta đã chọn. Những nghệ phẩm của Trọng Nguyễn quả là có một sức mạnh.

Thời bao cấp, tuy đói ăn nhưng nghe đoàn cải lương Hương Tràm về các xã biểu diễn những vở tuồng: Giọt máu oan cừu, Rừng Thần… thì bà con khăn gói, băng đồng mấy cây số đi xem một cách náo nức. Những vở diễn ấy, những bài ca vọng cổ chẳng những đáp ứng nhu cầu thưởng thức văn nghệ của quần chúng, mà nó còn góp phần làm nên danh phận của nhiều nghệ sĩ cải lương nổi tiếng, chỉ tính đất Bạc Liêu - Cà Mau có Minh Đương, Minh Hoàng, Minh Chiến, Thanh Thảo… Các bài ca vọng cổ của Trọng Nguyễn, dù là tình ca, sử ca hay quê hương ca đều được viết lên bằng lời văn dung dị, mượt mà, sâu lắng nên nó đi vào lòng người. Ở khắp làng quê Bạc Liêu, Cà Mau và ĐBSCL rộn ràng lời ca những bài của soạn giả Trọng Nguyễn trong những ngày sớm nắng, chiều mưa. Ở những cuộc thi tiếng hát truyền hình, số lượng đăng ký hát bài của Trọng Nguyễn đạt con số kỷ lục. Đi vào một vùng quê hẻo lánh và hỏi Trọng Nguyễn, ai cũng biết. Điều đó chứng tỏ sức lan tỏa sâu rộng của nghệ phẩm Trọng Nguyễn.

Một đời làm văn nghệ sĩ, đẻ ra năm ba đứa con tinh thần có sức lan tỏa rộng đã là thành công. Thế nhưng cuộc đời của soạn giả Trọng Nguyễn có rất nhiều đứa con tinh thần để đời. Ông mang tâm hồn, trái tim thật nhất của mình đến với cuộc đời thì cuộc đời đáp trả ông như vậy. Chúng ta ngậm ngùi tiễn biệt một nghệ sĩ xuất sắc và một con người rất tử tế.

PHAN TRUNG NGHĨA

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Bộ ba tiểu thuyết lịch sử của nhà văn Nguyễn Xuân Khánh: Hồ Quý Ly, Mẫu thượng ngàn và Đội gạo lên chùa

Nhà văn Nguyễn Xuân Khánh và di sản về tình yêu văn hóa

Cách đây 4 tháng, nhà văn Nguyễn Xuân Khánh (sinh năm 1933) qua đời do tuổi cao sức yếu. NXB Phụ nữ Việt Nam vừa tổ chức chương trình giao lưu trực tuyến Tiếng người trong văn, như một sự tưởng nhớ đến nhà văn Nguyễn Xuân Khánh, nhân dịp ra mắt hai tập sách Tiếng người trong văn và Nguyễn Xuân Khánh - Một nụ cười mỉm, một nghiệp văn xuôi.

Phim

Phim Kiều tham gia liên hoan phim tại Mỹ

Bộ phim Kiều của đạo diễn kiêm nhà sản xuất Mai Thu Huyền sẽ có buổi công chiếu chính thức tại Mỹ trong chương trình Vietnamese Spotlight Film (phim Việt Nam tiêu điểm) trong khuôn khổ Liên hoan phim Newport Beach (Newport Beach Film Festival) 2021.  

Âm nhạc

Sân khấu

Mừng tuổi 100, sân khấu kịch sáng đèn trở lại

Trong những ngày tháng 10, vượt qua những khó khăn do dịch Covid-19 gây ra, sân khấu kịch ở Hà Nội đã khởi động trở lại. Các nghệ sĩ, đạo diễn, những người yêu sân khấu kịch đang nỗ lực luyện tập cho “vở diễn thế kỷ” Chén thuốc độc - mở đầu cho chuỗi hoạt động kỷ niệm 100 năm sân khấu kịch nói.

Sách và cuộc sống

Công bố “Top 100 quyển sách đáng có trong tủ sách doanh nghiệp”

Ngày 19-10, tiếp nối thành công Tuần lễ Doanh nhân và Sách năm 2020, Hội đồng Phát triển sách doanh nhân tại TPHCM vừa tổ chức lễ công bố “Top 100 quyển sách đáng có trong tủ sách doanh nghiệp”, với sự tham gia của 23 đơn vị xuất bản và phát hành. 

Sáng tác

Tản mạn Sài Gòn

1. Em, cô gái sinh ra trong một gia đình người miền Trung, nhưng em lớn lên tại Sài Gòn - TPHCM, mảnh đất đã và đang cưu mang bao triệu gia đình gốc miền Trung nghèo khó, tha phương.

Mỹ thuật

Nhiều góc nhìn lạ trong Festival Nhiếp ảnh trẻ 2021

Festival Nhiếp ảnh trẻ là hoạt động nghệ thuật do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm) tổ chức định kỳ 2 năm/lần, dành cho các tác giả nhiếp ảnh trẻ từ 18 đến 35 tuổi trên cả nước đã khai mạc tại Hà Nội.