Nhà khoa học Halzen được vinh danh vì đóng góp cho IceCube, đài quan sát neutrino tại Nam cực và phát hiện neutrino năng lượng cao từ vũ trụ. Hoàn thành năm 2011, IceCube gồm 5.160 cảm biến quang học đặt trong 86 giếng khoan sâu khoảng 2.450 m dưới lớp băng Nam cực.
IceCube đã lần đầu phát hiện dòng neutrino năng lượng cao có nguồn gốc ngoài Ngân hà, mở ra khả năng quan sát các hiện tượng vũ trụ mà ánh sáng khó xuyên qua. Dữ liệu tiếp theo giúp nhận diện các nguồn phát tiềm năng, trong đó có những thiên hà hoạt động có lỗ đen siêu nặng.
Theo Viện Hàn lâm Khoa học, đóng góp của Halzen là dẫn dắt việc xây dựng và khai thác IceCube, đặt nền móng cho loại hình thiên văn học hoàn toàn mới - thiên văn học neutrino.
Neutrino là những hạt hạ nguyên tử gần như không có khối lượng và không mang điện. Do tương tác rất yếu với vật chất, chúng có thể di chuyển qua không gian trên những khoảng cách cực lớn mà gần như không bị lệch hướng bởi từ trường. Vì vậy, việc phát hiện neutrino năng lượng cao mở ra một phương thức mới để nghiên cứu những hiện tượng dữ dội nhất trong vũ trụ.
Francis Halzen hiện là giáo sư tại Đại học Wisconsin-Madison, bang Wisconsin (Mỹ), nơi ông đồng thời được trao hai danh hiệu học thuật là Giáo sư nghiên cứu Vilas (Vilas Research Professor) và Giáo sư Gregory Breit (Gregory Breit Professor). Trong đó danh hiệu Giáo sư Gregory Breit được đặt theo tên nhà vật lý Gregory Breit, cũng là nhà nghiên cứu chính của dự án IceCube.
Nobel Vật lý 2026 trị giá 12 triệu krona Thụy Điển, tăng 1 triệu so với năm trước (khoảng 1,2 triệu USD). Đây là giải Nobel thứ 2 được công bố trong mùa Nobel năm 2026, sau Nobel Y Sinh ngày 5-10.
Các giải khác sẽ được công bố là Nobel Hóa học (7-10), Văn học (8-10), Hòa bình (9-10) và Kinh tế (12-10).
