Dự án Thủy lợi - Thủy điện Quảng Trị

Phải di dân “chạy lũ”!

Dự án Thủy lợi - Thủy điện Quảng Trị được Chính phủ phê duyệt đầu tư theo Quyết định số 557/QĐ-TTg, ngày 11-7-2002 với tổng kinh phí hơn 2 nghìn tỷ đồng. Theo kế hoạch, việc di dân - tái định cư phải hoàn thành trước tháng 6-2006 để mùa mưa năm nay công trình sẽ tích nước hồ chứa đạt cao trình 482m và phát điện tổ máy số 1 vào đầu năm 2007. Tuy nhiên, hiện hàng trăm hộ dân của xã Hướng Linh, huyện Hướng Hóa đang kẹt giữa lòng hồ...

  • Khu tái định cư vẫn còn là đồi hoang!
 

Đơn vị thi công đang chuẩn bị đổ bê tông mặt đập chính công trình TL-TĐ Quảng Trị.

Cách đây 4 năm, ngay trước khi khởi công xây dựng công trình, UBND tỉnh Quảng Trị đã thành lập Ban quản lý dự án Thủy lợi - Thủy điện (QLDATL-TĐ) Quảng Trị do ông Trang Dung làm giám đốc để thực hiện công tác đền bù giải phóng mặt bằng (ĐBGPMB) và di dân - tái định cư (DD-TĐC).

Theo đó, 3 xã của huyện Hướng Hóa gồm: Hướng Tân, Hướng Linh và Hướng Sơn với 384 hộ dân nằm trong khu vực đầu mối, khu vực lòng hồ cần phải di dời vào các khu tái định cư.

Ban QLDATL-TĐ Quảng Trị đã xây dựng một đề án chi tiết có 8 tiểu dự án DD-TĐC, thời gian thực hiện từ quý 1 - 2004 và sẽ kết thúc vào quý 2 - 2006. Kết quả, đến thời điểm này mới chỉ có 2 tiểu dự án DD-TĐC được triển khai với 89/384 hộ gia đình.

Trong đó, tiểu dự án TĐC xã Hướng Tân là khu TĐC đầu tiên được xây dựng cho 31 hộ dân nằm trong khu vực đầu mối công trình, hiện chỉ có 6 gia đình là công nhân của Công ty cà phê Tân Lâm đến ở, 25 hộ còn lại chủ yếu là đồng bào Vân Kiều đã di cư và định cư... tự do (!). Giải thích vấn đề này, ông Trang Dung nói: “Bà con có quyền… không ở tại khu TĐC!”. Như vậy, khu TĐC Hướng Tân đầu tư… cho 6 hộ dân ở; và trên thực tế, số lô còn lại đã “sang tay”, thậm chí cán bộ của Ban ĐBGPMB cũng mua đất ở đây.

Riêng khu TĐC Hoong Coc - trọng tâm của đề án DD-TĐC và là nơi tập trung 4/6 thôn bản với 308 hộ gia đình đồng bào Vân Kiều của xã Hướng Linh nằm trong vùng lòng hồ phải di chuyển thì chỉ có 53 hộ dân Bản Mới đến khu TĐC. Ba bản còn lại gồm: Bản Miệt (110 hộ), Pa Công - Ra Lăng (73 hộ) và bản Xa Bai (75 hộ); kể cả Trường THCS và trụ sở UBND xã Hướng Linh vẫn đang mắc kẹt. Ngoài ra, 30 hộ dân của xã Hướng Sơn nằm trong tiểu dự án TĐC Bản Pin cùng chung một thực trạng như vậy.

Tóm lại, quỹ thời gian 3 năm để hoàn tất việc DD-TĐC chỉ còn lại 3 tháng, trong khi thực chất chỉ có 58/384 hộ gia đình đã đến ở khu TĐC! Cũng cần nhắc lại, vì công trình TL-TĐ Quảng Trị còn có chức năng “Du lịch sinh thái” nên có thêm “Tiểu dự án phục hồi môi trường”, bao gồm khai thác rừng, làm vệ sinh khu vực lòng hồ sau khi đã di dân nhằm đảm bảo môi trường của hồ chứa.

Tiểu dự án này coi như bị phá sản cùng với biểu đồ vẽ đề án DD-TĐC… trên giấy. Bí thư Đảng ủy xã Hướng Linh Hồ Xuân Tâm lắc đầu, ví von: “258 hộ gia đình đến bây giờ tư tưởng vẫn chưa thông. Mà “thông” răng được? Các khu TĐC còn lại thì đang là đồi hoang, thậm chí chưa có đường vô. Chừ thì chắp thêm cánh cũng không kịp!”.

  • Nước đã đến chân!

Trên công trường TL-TĐ Quảng Trị, các nhà thầu thuộc Ban quản lý Dự án Thủy điện 2 (Tổng công ty Điện lực Việt Nam) đang gấp rút hoàn thành các hạng mục cuối cùng của đập chính. Ông Nguyễn Trọng Khởi, phó Chỉ huy trưởng công trường (Tổng Cty xây dựng Thủy lợi 4) hồ hởi nói: “Chúng tôi đang đổ bê tông mặt đập chính công trình. Chắc chắn tháng 7-2006 hồ chứa sẽ bắt đầu tích nước”. Một nghịch lý đã và đang xảy ra giữa tiến độ thi công và tiến độ DD-TĐC tại dự án TL-TĐ Quảng Trị!

Đứng trước tình hình đó, ngày 7-3-2006, UBND tỉnh Quảng Trị đã ra Thông báo số 18/TB-UBND chỉ đạo Huyện ủy Hướng Hóa thành lập ngay Ban vận động di dân - tái định cư (VĐDD-TĐC). Thông báo ghi rõ: “Với tiến độ bàn giao mặt bằng theo yêu cầu của Ban quản lý Dự án Thủy điện 2 dưới cao trình 482 m, đảm bảo điều kiện tích nước lòng hồ trong tháng 7-2006, thì công tác di dân tái định cư còn lại 258 hộ là rất lớn và hết sức cấp bách…”.

Đúng 9 ngày sau khi có thông báo của tỉnh, Huyện ủy Hướng Hóa đã ra quyết định số 135/QĐ-HU, thành lập Ban VĐDD-TĐC gồm 11 thành viên do Trưởng ban Dân vận Huyện ủy Nguyễn Xuân Sự làm trưởng ban. Mục đích của Ban VĐDD-TĐC có lẽ không cần phải diễn giải; có điều, bằng mọi giá phải di dân ra khỏi lòng hồ trước 30-6-2006.

Và thay vì DD-TĐC theo qui trình “khu TĐC xây trước - dân vào sau” thì hiện tại phải làm ngược lại. Cụ thể UBND tỉnh chỉ đạo các lực lượng quân đội đóng quân trên địa bàn của tỉnh tham gia tháo dỡ, vận chuyển nhà cửa của dân vào các địa điểm TĐC và dựng nhà ở tạm cho đến khi nào xây được khu TĐC. Nhưng khi nào sẽ có khu TĐC? Đó vẫn là một câu hỏi lớn.

Có lẽ, Ban QLDA TL-TĐ Quảng Trị - đơn vị được UBND tỉnh Quảng Trị thành lập cách đây 4 năm để làm nhiệm vụ DD-TĐC với một lộ trình “rộng rãi” không ngờ sẽ có cuộc “chạy lũ” của hàng trăm hộ gia đình cùng với sự hỗ trợ của lực lượng quân đội như đã từng chạy lũ thật!

Các tin, bài viết khác