Phát triển đô thị: Quy hoạch bền vững đi trước

Ngày 17-5, tại TPHCM đã diễn ra hội thảo “Phát triển đô thị bền vững” do 3 TP: Hà Nội, Huế, TPHCM phối hợp tổ chức. Đến tham dự có Bộ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Hồng Quân, Bí thư Thành ủy TPHCM Lê Thanh Hải, Chủ tịch UBND TPHCM Lê Hoàng Quân, Chủ tịch UBND tỉnh Thừa Thiên - Huế Nguyễn Văn Cao, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Văn Khôi, Chủ tịch HĐND TPHCM Phạm Phương Thảo, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy TPHCM Nguyễn Văn Đua, Phó Bí thư Thành ủy TPHCM Huỳnh Thị Nhân, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TPHCM Nguyễn Thành Tài cùng nhiều nhà khoa học trong ngoài nước…

Phải có quy hoạch đô thị bền vững

Dẫu có khá nhiều quan điểm về phát triển đô thị bền vững được trình bày tại hội thảo nhưng hầu hết các nhà khoa học, các nhà quản lý đều thống nhất với nhau ở một điểm: “Quy hoạch phải được ưu tiên đi trước một bước để định hướng và đảm bảo tính đồng bộ trong quá trình xây dựng phát triển cũng như cải tạo chỉnh trang đô thị” như Bộ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Hồng Quân đúc kết.

Tất nhiên, quy hoạch được nói đến ở đây phải là quy hoạch bền vững. Một quy hoạch mà theo như ông Chu Tiểu Bình, Viện trưởng Viện Nghiên cứu quy hoạch miền Tây Trung Quốc mô tả: Quy hoạch bền vững phải là quy hoạch đúng mức bao gồm tiêu dùng đúng mức, sử dụng nguồn tài nguyên đúng mức, khai thác sử dụng cảnh quan thiên nhiên đi đôi với bảo vệ cảnh quan thiên nhiên, điều chỉnh quy mô dân số và mật độ dân số thích hợp.

Bí thư Thành ủy TPHCM Lê Thanh Hải (thứ 2 bên trái) và Bộ trưởng Xây dựng Nguyễn Hồng Quân cùng các đại biểu trao đổi tại hội thảo

Ngoài ra, quy hoạch phải không lãng phí tài nguyên đất và các tài nguyên khác của TP, xây dựng hệ thống giao thông tiết kiệm, lấy giao thông công cộng là chính, nâng cao hệ số sử dụng đất. Quy hoạch cũng phải duy trì sự cân bằng trong hệ sinh thái, đảm bảo các hoạt động sản xuất và sinh hoạt của đô thị trong giới hạn phạm vi dung lượng cho phép của môi trường, không để ô nhiễm rồi mới xử lý. Quy hoạch theo hướng lâu dài phải có không gian dự trữ cho phát triển đô thị sau này, hạn chế khai thác các nguồn tài nguyên không thể tái sinh.

Riêng quy hoạch thiết kế đô thị phải tính tới địa hình, khí hậu, thủy văn, sinh vật của khu vực quy hoạch. Còn quy hoạch vùng là để xây dựng mối quan hệ hợp tác giữa các đô thị trong vùng, để mỗi địa phương có thể phát huy thế mạnh của mình, không xây dựng chồng chéo.

Đặt trong bối cảnh của TPHCM, kiến trúc sư Trần Ngọc Chính, Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam cho rằng, trong quá trình lập quy hoạch phát triển bền vững, TPHCM cần quan tâm đến vấn đề cốt xây dựng, nhất là trong bối cảnh biến đổi khí hậu, nước biển dâng và TPHCM đang phát triển mạnh mẽ về hướng Nam - vùng trũng, gần biển thuộc hạ lưu các sông Đồng Nai, Sài Gòn, Vàm Cỏ… “TPHCM phải đặt ra các chương trình nghiên cứu cụ thể và đưa ra các giải pháp thực hiện cùng những chế tài đủ mạnh để kiểm soát sự phát triển này”, ông Trần Ngọc Chính nói.

Cũng góp ý cho quy hoạch bền vững của TPHCM, ông Shigehisa Matsumura đến từ Viện Nghiên cứu Nikken Sekkei (Nhật Bản) đề nghị nên phát triển mạnh mẽ vận tải công cộng khối lượng lớn, kết nối trung tâm TP đến các đô thị vệ tinh. Đây sẽ là điều kiện quan trọng để kéo dãn dân ra khỏi trung tâm TP và giải quyết các vấn đề về ùn tắc giao thông. Ở một góc độ khác, Hội Kiến trúc sư Việt Nam góp ý: “Không nên quá ưu tiên cho hiện tại để sau này sẽ phải trả giá đắt cho tương lai”.

Bảo tồn chứ không bảo tàng di sản

Làm thế nào để bảo tồn các giá trị văn hóa, lịch sử trong quá trình phát triển bền vững đang là bài toán khó của cả 3 TP. Chính vì vậy, hội thảo đã dành một thời gian khá lớn cho nội dung này. Theo ông Phùng Phu, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế, một nguyên tắc cơ bản trong bảo tồn là làm cho di sản… sống. Phải gắn di sản với cảnh quan môi trường, phải đặt di sản trong không gian sinh hoạt văn hóa của cộng đồng, làm cho nó sống và phát triển. “Bảo tồn chứ không bảo tàng di sản”, ông Phùng Phu khẳng định.

Cầu Phú Mỹ tại TPHCM. Ảnh: ĐỨC TRÍ

Ông Ngô Trung Hải, Viện trưởng Viện Kiến trúc Quy hoạch đô thị - nông thôn có một sáng kiến khác. Theo ông, để bảo vệ các khu phố cổ của Hà Nội thì phải thực hiện điều tiết dân số ở các khu phố này, không nên kéo thêm dân vào đây để gia tăng áp lực xây dựng mà sẽ có rất nhiều nguy cơ phá vỡ các kiến trúc cổ và bài học này cũng có thể áp dụng tại TPHCM.

Tuy nhiên, như một kiến trúc sư người Pháp lo lắng: “Vấn đề là giá đất của TPHCM và Hà Nội quá cao sẽ ảnh hưởng rất lớn đến quá trình bảo tồn các di sản”. Vị kiến trúc sư này đề nghị, trong bối cảnh ấy nên có sự lựa chọn thế mạnh. Xác định di sản của TP là gì và để dành cho ai? TPHCM cũng nên kết hợp bảo tồn với phát triển văn hóa đô thị. Như một bãi đậu xe có thể được thiết kế như một công trình có giá trị kiến trúc; một con đường đi bộ không chỉ để đi lại mà còn là nơi người dân có thể giao lưu trao đổi, chuyện trò…

Ông Phùng Phu còn có một đề xuất khác: Kinh phí cho bảo tồn phải được tính toán đủ. Hiện nay có rất nhiều hạng mục trùng tu không có tên trong danh mục dự toán kinh phí nguyên vật liệu của ngành chức năng nên thường bị bỏ đi. Điều này đã đẩy các nhà bảo tồn rơi vào tình huống rất khó xử: Làm sao trùng tu các hạng mục bị bỏ đi này?

  • Bộ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Hồng Quân: Thống nhất quản lý thực hiện quy hoạch

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Hồng Quân

Cần có sự thống nhất cao của chính quyền đô thị các cấp trong việc quản lý thực hiện quy hoạch. Có như vậy mới có thể hạn chế tối đa sự phát triển tự phát, đảm bảo tính đồng bộ của quá trình phát triển.

TPHCM đã rất năng động trong việc thu hút các nguồn lực đầu tư vào hệ thống hạ tầng cơ sở. Thực tế cho thấy đã có những mô hình hợp tác rất tốt giữa nhà nước và tư nhân trong việc đầu tư phát triển đô thị như dự án cầu Phú Mỹ. Lần đầu tiên, cây cầu đô thị với tổng mức đầu tư trên 2.000 tỷ đồng được thực hiện theo hình thức BOT đã được hoàn thành vượt tiến độ với chất lượng, mỹ thuật cao, mà trong đó nhà đầu tư chủ động hoàn toàn về vốn, TP chịu trách nhiệm đưa ra các cơ chế phù hợp.

  • Phó Chủ tịch Thường trực UBND TPHCM Nguyễn Thành Tài: Vừa tăng tốc, vừa đảm bảo tính bền vững

Phó Chủ tịch Thường trực UBND TPHCM Nguyễn Thành Tài

Có nhiều vấn đề mà chúng ta sẽ suy nghĩ. Trước tiên là triết lý và cơ sở lý luận về những nguyên tắc phát triển bền vững của một TP văn minh, hiện đại.

Trên thế giới, hiện có nhiều quan điểm phát triển khác nhau, nhưng tựu trung khi nói đến phát triển đô thị, người ta đều đề cập đến sự phát triển hài hòa cả về kinh tế, văn hóa, môi trường, xã hội mà cuối cùng, cao nhất là phục vụ người dân sống hạnh phúc hơn, an toàn hơn và không làm thiệt hại các nguồn tài nguyên.

Tôi muốn nhấn mạnh, chúng ta tham khảo kinh nghiệm của thế giới nhưng không rập khuôn. Chúng ta xây dựng TP văn minh, hiện đại, phát triển bền vững cho người dân Việt Nam, xây dựng XHCN theo cương lĩnh Đảng đang được bổ sung, phát triển. Thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội gắn với phát triển kinh tế ở các đô thị lớn về cơ hội tiếp cận học vấn, nghề nghiệp, việc làm, chỗ ở, khám chữa bệnh, giải trí của các tầng lớp nhân dân. Chúng ta cũng cần phải thường xuyên giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa tăng tốc và phát triển bền vững.

Muốn như vậy, chúng ta phải vừa tăng tốc vừa phải đảm bảo tính bền vững trong phát triển. Chúng ta cũng phải giải quyết mối quan hệ giữa nhu cầu và khả năng, giữa tâm và lực trong quá trình phát triển. Điểm xuất phát của chúng ta còn thấp. Do vậy, để huy động được mọi nguồn lực đầu tư cho phát triển đòi hỏi phải có một cơ chế thích hợp, nhiều chính sách khuyến khích. Cần phải đưa ý tưởng phát triển đô thị bền vững vào trong toàn bộ hệ thống nghiên cứu chiến lược của TP. Ý tưởng này cần được thể hiện trong các quan điểm phát triển theo từng lĩnh vực kinh tế - xã hội và có bước đi cụ thể, giải pháp khả thi. Quan điểm phát triển đô thị bền vững phải giữ vai trò thống soái, chủ đạo trong toàn bộ hệ thống quan điểm phát triển đô thị.

Ngoài ra, cần phải tập trung, khẩn trương nghiên cứu tìm giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu và phải phát triển kết cấu hạ tầng đô thị. Hiện nay các vấn nạn về kẹt xe, ngập nước, tiếng ồn… đang làm giảm chất lượng cuộc sống đô thị. Chính vì vậy, việc tìm ra phương thức, mô hình, chính sách để huy động nguồn vốn lớn đầu tư vào lĩnh vực này là cực kỳ cấp thiết. Liên kết để phát triển bền vững và xác định mục tiêu quy hoạch cũng là điều cần thiết.

Nguyễn Khoa

nguyễn khoa

Các tin, bài viết khác

Xúc tiến công nghiệp thương mại

Linh hoạt thị trường, giữ đà tăng trưởng

Các doanh nghiệp ngành chế biến lương thực - thực phẩm đang thực hiện nhiều giải pháp trong bối cảnh chi phí đầu vào tăng cao và sự cạnh tranh hàng ngoại nhập ngày càng gay gắt.

Chương trình bình ổn thị trường

Ngành công thương Vượt khó thành công

Năm 2020 khép lại với quá nhiều khó khăn, thách thức không chỉ với các doanh nghiệp (DN) sản xuất, kinh doanh mà ngay cả các bộ ngành chức năng cũng đối mặt với nhiều biến động từ hàng hóa, giá cả thị trường. Vượt lên tất cả, ngành công thương đã có thêm bài học quý báu từ công tác điều hành thị trường trong nước, đảm bảo ổn định cung cầu ngay trong giai đoạn dịch bệnh diễn biến phức tạp và chuẩn bị hàng hóa cung ứng thị trường Tết Nguyên đán 2021.

Hợp tác kinh tế và đầu tư

Long An - “Địa chỉ đỏ” thu hút đầu tư

Với chiến lược đầu tư hạ tầng và chính sách hợp lý trong thời gian qua đã giúp tỉnh Long An trở thành điểm sáng, “địa chỉ đỏ” thu hút đầu tư, nhất là đầu tư nước ngoài. Đồng thời, Long An cũng biết cách khai thác các tiềm năng, lợi thế của địa phương mình để vươn lên phát triển trong tốp đầu của khu vực ĐBSCL. 

Quy hoạch kiến trúc

Hài hòa giữa xây dựng mới và chỉnh trang đô thị

Nhằm hoàn thiện hệ thống kết nối vùng giữa TPHCM với các địa phương lân cận, phát triển đô thị thành phố theo hướng hiện đại, bền vững, tương thích với vị trí, vai trò trung tâm kinh tế lớn nhất của cả nước, Thủ tướng Chính phủ đã chấp thuận chủ trương điều chỉnh tổng thể quy hoạch chung TPHCM đến năm 2045, tầm nhìn đến năm 2060.