Thầy thuốc nhân dân, bác sĩ Bạch Văn Cam: Một đời tận tụy truyền nghề

Thầy thuốc nhân dân, bác sĩ Bạch Văn Cam: Một đời tận tụy truyền nghề

Ở tuổi 77, người bác sĩ tóc bạc màu thoăn thoắt sải bước trên hành lang Bệnh viện Nhi đồng 1 (TPHCM). Đó là Thầy thuốc nhân dân - bác sĩ Bạch Văn Cam, Nguyên Chủ tịch Hội Hồi sức cấp cứu TPHCM, Cố vấn cao cấp Bệnh viện Nhi đồng 1.

Người mang đến hơi thở cho trẻ suy hô hấp

“Tháng 10-1975, tôi chính thức về công tác tại Bệnh viện Nhi đồng 1 ngay khi vừa tốt nghiệp. Nghỉ hưu rồi vẫn không muốn rời nơi này. Ngày nào không đến bệnh viện, lại cảm thấy thiếu vắng”, Thầy thuốc nhân dân - bác sĩ Bạch Văn Cam chia sẻ.

trung tâm sơ sinh bệnh viện nhi đồng 1
Bệnh viện Nhi đồng 1 TPHCM, nơi khám chữa bệnh cho khoảng 5.000-6.000 trẻ em mỗi ngày.

Sinh ra và lớn lên trong một gia đình thuần nông ở Long An trước đây, Bạch Văn Cam luôn được cha mẹ động viên kiên trì trên con đường học vấn. Trong khi trẻ nhỏ quanh vùng sớm nghỉ học đỡ đần gia đình, Bạch Văn Cam là người hiếm hoi học cao, trở thành bác sĩ.

Sâu thẳm trong ông là hình ảnh người em 4 tuổi qua đời vì viêm phổi, dù mẹ ông đã cạn nước mắt, chạy vạy khắp nơi lo chạy chữa cho con. Trở thành bác sĩ nhi, có lẽ, là lựa chọn được định sẵn.

Ngay khi về bệnh viện công tác, bác sĩ Bạch Văn Cam xung phong vào khoa Cấp cứu, nơi “ đầu sóng ngọn gió”, nơi sinh - tử của những đứa trẻ chỉ cách gang tấc.

“Nếu bác sĩ nỗ lực hết mình và can thiệp chính xác, các cháu sẽ vượt qua nguy hiểm và giữ được sinh mạng”, ông lý giải về lựa chọn cuộc đời y nghiệp. Từ đây, ông đối diện với hàng loạt thử thách khắc nghiệt.

BS BACH VAN CAM.jpg
Thầy thuốc nhân dân - bác sĩ Bạch Văn Cam trên hành lang Bệnh viện Nhi đồng 1 (TPHCM), nơi ông gắn bó 50 năm qua.

Năm 1985, căn bệnh viêm ruột hoại tử cướp đi sinh mệnh của rất nhiều trẻ nhỏ. Phác đồ điều trị không hiệu quả, thuốc men thiếu, tỷ lệ tử vong gần như 100%. Những năm sau đó, trang thiết bị y tế vẫn thiếu trầm trọng, Khoa Cấp cứu không có máy thở. Nếu trẻ viêm phổi nặng bị suy hô hấp mà thất bại với thở oxy thì tỷ lệ tử vong cũng rất cao.

Hình ảnh nhiều đứa trẻ tắt môi cười trên tay mẹ là khiến người bác sĩ day dứt, ám ảnh. Cứ điều trị theo lối mòn, bệnh nhi sẽ chết! Nghĩ vậy, bác sĩ Bạch Văn Cam dũng cảm cải tiến phác đồ.

Đối với dịch viêm ruột hoại tử, ông quyết định tăng tốc độ truyền dịch để trẻ thoát tình trạng sốc sớm hơn so với cách điều trị thông thường. Khi trẻ thoát sốc mới có cơ hội được phẫu thuật. Nhờ vậy, tỷ lệ tử vong giảm nhanh chóng.

HOANG HUNG_BS BACH VAN CAM 2.jpg
Phó Bí thư thường trực Thành ủy TPHCM Nguyễn Văn Được thăm và chúc mừng BS Bạch Văn Cam nhân Ngày Thầy thuốc Việt Nam vào tháng 2-2026. Ảnh: Hoàng Hùng.

Bác sĩ Bạch Văn Cam đã góp sức tạo ra bước ngoặt lịch sử, làm thay đổi cục diện trong điều trị bệnh viêm phổi với kỹ thuật thở oxy áp lực dương qua mũi (NCPAP). Phương pháp này đóng vai trò như “cầu nối” giúp trẻ vượt qua cơn suy hô hấp nguy cấp mà không cần đặt ống nội khí quản hay gắn máy thở.

Không phải người sáng tạo kỹ thuật NCAP, nhưng ông đã đưa kỹ thuật này từ Bắc Âu về Việt Nam, góp phần cứu sống hàng triệu trẻ nhỏ.

Những năm tháng tận tụy với y nghiệp, TTND-BS Bạch Văn Cam là một trong những bác sĩ trực tiếp tham gia biên soạn nhiều phác đồ điều trị bệnh sốt xuất huyết, tay chân miệng... của Bộ Y tế.

Từ năm 2008, ông là cố vấn của Bệnh viện Nhi đồng 1. Ông không ngừng góp sức phát triển kỹ thuật chuyên sâu nhi khoa, đào tạo lực lượng bác sĩ và điều dưỡng kế thừa, chuyển giao kỹ thuật, nhất là về hồi sức cấp cứu cho mạng lưới nhi khoa phía Nam.

Bệnh viện Nhi đồng 1 TPHCM đến nay đã 70 tuổi, thì thầy Cam gắn bó tròn 50 năm. Thầy là một phần của lịch sử bệnh viện.

PGS-TS-BS Nguyễn Thanh Hùng, Nguyên Giám đốc Bệnh viện Nhi đồng 1 TPHCM.

BS BACH VAN CAM
TTND-BS Bạch Văn Cam tại một lớp đào tạo do Bệnh viện Nhi đồng 1 (TPHCM) tổ chức vào tháng 10-2026.

Truyền nghề đến tận vùng xa

Đôi mắt Thầy thuốc nhân dân - bác sĩ Bạch Văn Cam sáng rực mỗi khi nói về công tác đào tạo, hay khi ông dốc lòng truyền nghề cho y bác sĩ trẻ.

Khó lòng đếm được số lượng học trò của ông suốt mấy chục năm qua. Không chỉ giảng dạy tại Bệnh viện Nhi đồng 1, đều đặn mỗi năm, ông cùng các y bác sĩ giàu kinh nghiệm về các tỉnh để truyền nghề. Bởi lẽ, ông nhận thấy nhân viên y tế các địa phương lên TPHCM học tập rất tốn kém.

Điều dưỡng Đào Thị Ngân (Bệnh viện Nhi đồng 1) kể, mỗi lần thầy trò đi tỉnh, chỉ cần 1 xe chở giảng viên nhưng phải huy động 3-4 xe chở dụng cụ, mô hình, nhìn như chở theo cả “ gánh hát”. Từ những lớp học này, năng lực y tế cơ sở được nâng cấp để điều trị tốt hơn cho trẻ em vùng sâu, vùng xa, góp phần mang lại công bằng trong tiếp cận y tế.

Điều dưỡng CK1 Nguyễn Hồng Trang, Trưởng phòng Điều dưỡng, BV Sản nhi Quảng Ngãi bày tỏ sự ngưỡng mộ sau những ngày tham gia khóa học do TTND-BS Bạch Văn Cam đứng lớp. Mặc dù chương trình đào tạo có lượng kiến thức lớn, học viên vẫn bị cuốn theo bài giảng tâm huyết và hăng say của người thầy thuốc đáng kính.

“Những vấn đề thầy giảng rất thực tế và cấp thiết trong công tác điều dưỡng. Thầy dạy bằng tất cả tâm huyết để chúng tôi có thể áp dụng vào chăm sóc bệnh nhi tại cơ sở một cách tốt nhất”, Điều dưỡng Nguyễn Hồng Trang chia sẻ.

Với quan niệm một bác sĩ giỏi không cứu được bao nhiêu bệnh nhi, muốn cứu hàng triệu trẻ em thì phải truyền nghề để tạo ra sức mạnh “cấp số nhân”, bác sĩ Bạch Văn Cam miệt mài trên hành trình “gieo hạt”.

“Tôi mong mỏi học trò có thể tự tin nói “để em xử lý” trước một trường hợp khó. Muốn vậy, các em phải giỏi chuyên môn, nhưng cũng phải biết lượng sức, biết giới hạn của bản thân. Khi ấy, bác sĩ mới cứu chữa được bệnh nhi và không làm tổn hại sức khỏe các cháu”, bác sĩ Bạch Văn Cam bày tỏ.

BS BACH VAN CAM
TTND-BS Bạch Văn Cam trong buổi trò chuyện cùng phóng viên Báo SGGP.

Đối với các học trò, Thầy thuốc nhân dân - bác sĩ Bạch Văn Cam là người thầy lớn. Hiếm có bác sĩ nào dành sự quan tâm đặc biệt cho lực lượng điều dưỡng như ông. Các chương trình chuyển giao kỹ thuật ở tuyến tỉnh luôn được lồng ghép với đào tạo chuyên môn cho cả đội ngũ bác sĩ và điều dưỡng.

Lý do rất đơn giản: điều dưỡng là cánh tay đắc lực của bác sĩ, bác sĩ giỏi đến đâu mà điều dưỡng không thạo kỹ thuật thì việc điều trị cũng thất bại. Điều dưỡng Đào Thị Ngân tâm sự: “Là bác sĩ nhưng thầy Bạch Văn Cam am hiểu tường tận công việc điều dưỡng hơn bất kỳ ai. Nhiều năm theo học thầy, tôi được uốn nắn từ kiến thức đến cách thức giảng dạy, cách trò chuyện phù hợp với học viên lớn tuổi. Tôi vô cùng biết ơn sự tận tụy ấy”.

Tháng 11 năm nay, ông lại tiếp tục đưa đội ngũ y bác sĩ, điều dưỡng đến một tỉnh phía Bắc để đào tạo, chuyển giao kỹ thuật, kỹ năng nghề nghiệp. Không học hàm, học vị, ông đơn giản là bác sĩ Bạch Văn Cam của trẻ nhỏ, là thầy Cam của hàng trăm bác sĩ, điều dưỡng trên dải đất này.

Ở tuổi nghỉ ngơi, Thầy thuốc nhân dân - bác sĩ Bạch Văn Cam vẫn tận hiến, dốc sức, dốc lòng với suy nghĩ “ngày nào còn thở, ngày ấy tôi vẫn làm việc”.

Kính trọng y đức của người thầy mẫu mực

PGS-TS-BS Nguyễn Thanh Hùng, Nguyên Giám đốc Bệnh viện Nhi đồng 1 TPHCM bày tỏ sự cảm phục về tâm huyết mà TTND-BS Bạch Văn Cam dành cho bác sĩ trẻ. “Dù tuổi cao, thầy vẫn luôn giữ phong thái giảng dạy say mê và tinh thần học tập suốt đời. Mỗi lần thầy lên lớp lại mang đến một bài giảng cuốn hút và luôn luôn cập nhật kiến thức mới”, PGS-TS-BS Nguyễn Thanh Hùng nói.

Ông càng kính trọng thầy hơn ở tinh thần phản biện và tuyệt đối không chấp nhận tư tưởng “đầu hàng” ca bệnh nặng. Thầy luôn đòi hỏi bác sĩ phải suy nghĩ, nỗ lực, cải tiến phương pháp điều trị để tìm mọi cơ hội cứu sống cho trẻ em mắc bệnh.

Tin cùng chuyên mục