* PHÓNG VIÊN: Thưa đồng chí, từ công tác tìm kiếm, quy tập tại Công viên Lê Thị Riêng đã gợi mở những bài học kinh nghiệm gì để nâng cao hiệu quả công tác quy tập, tìm kiếm hài cốt liệt sĩ trong thời gian tới?
- Thiếu tướng NGUYỄN THÀNH TRUNG: Từ ngày 23-6 đến hết ngày 12-10-2026, các lực lượng đã phát hiện, quy tập 731 bộ hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng, trong đó có 307 bộ có di vật. Trong số này, 698 bộ được phát hiện, quy tập riêng lẻ; 33 bộ được tìm thấy tại 8 vị trí mộ tập thể, gồm 2 vị trí ở khu A và 6 vị trí ở khu B.
Cùng với hài cốt liệt sĩ, chúng tôi còn tìm thấy nhiều di vật có giá trị phục vụ nghiên cứu, xác minh như: thẻ bài, dép cao su, võng, khăn quàng cổ, hộp tiếp đạn, nhẫn và các vật dụng cá nhân khác. Một số dấu vết, tư thế của hài cốt khi được phát hiện cần tiếp tục được nghiên cứu để góp phần làm rõ hoàn cảnh hy sinh của các liệt sĩ.
Bài học rút ra là, nếu có quyết tâm, phương pháp phù hợp, chúng ta có thể tìm thấy nơi yên nghỉ của các liệt sĩ dù đã qua gần 60 năm. Việc kết hợp tài liệu lịch sử với khoa học, công nghệ hiện đại, lời kể của nhân chứng cùng khảo sát thực địa đã mang đến mô hình tìm kiếm hiệu quả. Từ đó đưa đến kinh nghiệm thực địa quan trọng, ở những địa điểm chưa đạt được kết quả tìm kiếm không có nghĩa là không còn hài cốt liệt sĩ. Lực lượng tiếp tục vận dụng kết hợp tài liệu, nhân chứng, công nghệ mới… để nghiên cứu, xác minh.
* Là người lính, điều gì khiến đồng chí trăn trở khi thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm hài cốt liệt sĩ?
- Từ khi triển khai nhiệm vụ tại Công viên Lê Thị Riêng, tôi đã gặp nhiều nhân chứng, lắng nghe nhiều câu chuyện. Có nhiều điều khiến tôi day dứt. Có cựu binh biết đồng đội mình nằm đâu đó dưới lòng đất, nhưng suốt nhiều năm vẫn chưa thể chỉ chính xác vị trí để đưa các liệt sĩ trở về. Nỗi đau đáu ấy theo họ suốt nhiều năm.
Rất nhiều bộ hài cốt khi được tìm thấy nằm chồng lên nhau, nhiều trường hợp có dấu vết bị trói. Và khi cầm những di vật trên tay, tôi nghĩ đến tuổi trẻ của các liệt sĩ. Các anh, các chị cũng có gia đình, cha mẹ, quê hương và những ước mơ riêng, nhưng đã gác lại, lên đường vì Tổ quốc… Những điều này thôi thúc chúng tôi khẩn trương hơn, tranh thủ từng giờ từng phút, khắc phục khó khăn; càng khẩn trương càng phải thận trọng, tỉ mỉ, tuân thủ trong từng phần việc. Phương châm khi thực hiện nhiệm vụ là còn thông tin thì còn tìm, còn một khả năng cũng phải xác minh để kịp đón các anh, các chị trở về.
* Theo đồng chí, đâu là khó khăn lớn nhất khi triển khai “Chiến dịch 500 ngày đêm”...?
- “Chiến dịch 500 ngày đêm” thực sự là cuộc chạy đua gấp gáp với thời gian. Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, nhân chứng ngày càng lớn tuổi, nhiều người đã mất; địa hình thay đổi, tài liệu phân tán ở nhiều nơi, cả trong và ngoài nước... Nếu không quyết liệt làm ngay, chỉ vài năm nữa, nhiều thông tin sẽ không còn cơ hội để xác minh, kiểm chứng. Vì vậy, “Chiến dịch 500 ngày đêm” thể hiện quyết tâm chính trị và huy động tổng lực cho công tác tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính, đưa các anh, các chị trở về.
Phía sau mỗi bộ hài cốt là một con người, một gia đình đã chờ đợi mấy mươi năm. Tìm được hài cốt, xác định được danh tính, đưa được liệt sĩ trở về với gia đình, đồng đội và quê hương chính là nhiệm vụ và kết quả cao nhất của chiến dịch.
* Sau lễ viếng, truy điệu và an táng, nhiệm vụ tiếp theo của TPHCM trong Chiến dịch tìm kiếm và xác định danh tính các liệt sĩ?
- Thành phố tiếp tục rà soát những khu vực nghi có mộ liệt sĩ, đặc biệt là các địa điểm chôn cất tập thể; mở rộng thu thập hồ sơ trong và ngoài nước, khai thác tài liệu từ phía Hoa Kỳ và các nguồn liên quan đến chiến tranh Việt Nam; tiếp nhận, xác minh thông tin từ nhân chứng. Những thông tin phục vụ tìm kiếm phải được đối chiếu, kiểm chứng, bổ trợ cho nhau trước khi quyết định triển khai tại hiện trường.
Song song với tìm kiếm, thành phố tiếp tục xây dựng cơ sở dữ liệu ADN thân nhân liệt sĩ, giám định mẫu hài cốt và đối sánh với dữ liệu ADN thân nhân, kết hợp hồ sơ, di vật để xác định danh tính.
Tôi tha thiết mong các cô, chú cựu chiến binh, nhân chứng lịch sử và bà con nhân dân, dù chỉ còn lưu giữ một ký ức nhỏ, hãy cung cấp cho cơ quan chức năng. Chúng tôi sẽ tiếp nhận, kiểm chứng từng thông tin một cách thận trọng, khoa học và trách nhiệm. Chúng tôi vẫn tiếp tục đi tìm khi vẫn còn thông tin, còn hy vọng và còn có liệt sĩ chưa trở về.
