Tại hội nghị, các nhà lãnh đạo đánh giá cao quan hệ hữu nghị gần gũi, hợp tác thực chất giữa ASEAN và Nhật Bản, dựa trên nền tảng tin cậy, bình đẳng và tôn trọng lẫn nhau.
Các nhà lãnh đạo ghi nhận quan hệ ASEAN - Nhật Bản tiếp tục đạt nhiều tiến triển quan trọng trên cả ba trụ cột của quan hệ đối tác chiến lược toàn diện. Nhật Bản hiện là đối tác thương mại và nhà đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) lớn thứ năm của ASEAN.
Năm 2025, kim ngạch thương mại hai chiều đạt 245,4 tỷ USD, tổng vốn FDI từ Nhật Bản vào ASEAN đạt 9,56 tỷ USD. Trong lĩnh vực khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, hai bên triển khai nhiều dự án nghiên cứu chung, thúc đẩy hợp tác chuyển đổi số, phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) an toàn và tin cậy, phối hợp đào tạo nguồn nhân lực và phát triển tài năng.
Trong khuôn khổ trụ cột “Đối tác từ trái tim đến trái tim”, hai bên đẩy mạnh hợp tác giáo dục, giao lưu văn hóa, thể thao, thanh niên và du lịch. Trong khuôn khổ trụ cột “Đối tác vì hòa bình và ổn định”, Nhật Bản tích cực tham gia các cơ chế đối thoại và hợp tác an ninh - quốc phòng ở khu vực, đồng thời tăng cường hợp tác với ASEAN về tư pháp, ứng phó với các thách thức phi truyền thống, bao gồm an ninh biển, an ninh mạng, phòng chống tội phạm xuyên quốc gia…
Thủ tướng Takaichi Sanae khẳng định Nhật Bản luôn coi trọng đoàn kết và vai trò trung tâm của ASEAN, cam kết hợp tác chặt chẽ với các nước ASEAN để triển khai các ưu tiên chung, từ bảo đảm an ninh biển, phòng chống tội phạm xuyên quốc gia và duy trì chuỗi cung ứng, đến khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, sử dụng AI an toàn, sẵn sàng ứng phó với thiên tai và tăng cường giao lưu thanh niên.
Hướng tới kỷ niệm 50 năm Học thuyết Fukuda vào năm 2027, Thủ tướng Takaichi Sanae khẳng định Nhật Bản sẽ tiếp tục là đối tác tin cậy, vun đắp quan hệ “từ trái tim đến trái tim”, cùng ASEAN xây dựng một tương lai hòa bình, thịnh vượng.
Về phương hướng sắp tới, các nhà lãnh đạo nhất trí tăng cường hơn nữa quan hệ đối tác chiến lược toàn diện ASEAN - Nhật Bản, đóng góp hữu hiệu cho hòa bình, ổn định, an ninh và thịnh vượng ở khu vực.
Phát biểu tại hội nghị, Thủ tướng Chính phủ đề nghị hai bên tiếp tục đổi mới và nâng cao hiệu quả hợp tác, cùng kiến tạo tương lai phát triển và thịnh vượng. Trên tinh thần đó, Thủ tướng Lê Minh Hưng đề xuất ba định hướng ưu tiên cho quan hệ đối tác chiến lược toàn diện ASEAN - Nhật Bản trong thời gian tới.
Một là tăng cường khả năng chống chịu tập thể. Thủ tướng Lê Minh Hưng đề nghị hai bên tăng cường hợp tác bảo đảm an ninh kinh tế, tập trung củng cố chuỗi cung ứng, bảo đảm nguồn cung khoáng sản thiết yếu và bán dẫn, phát triển hạ tầng số.
Thủ tướng Lê Minh Hưng đề nghị tiếp tục mở rộng hợp tác về năng lượng tái tạo và điện hạt nhân dân sự, thúc đẩy triển khai Lưới điện ASEAN và tiếp tục xem xét khả năng nâng cấp AJCEP để bổ sung các ưu tiên mới phù hợp.
Trong lĩnh vực y tế công cộng, Thủ tướng Lê Minh Hưng đề nghị hai bên tiếp tục phối hợp chặt chẽ để bảo đảm Trung tâm ASEAN ứng phó các tình huống y tế khẩn cấp và dịch bệnh mới nổi (ACPHEED) vận hành thông suốt, hiệu quả.
Hai là đồng kiến tạo nền kinh tế số an toàn, bao trùm và sẵn sàng cho tương lai. Thủ tướng Lê Minh Hưng đề nghị ASEAN và Nhật Bản ưu tiên hợp tác về hoàn thiện thể chế, quản trị AI, phát triển nhân lực số, kết nối hệ sinh thái khởi nghiệp và thu hẹp khoảng cách số.
Ba là duy trì và củng cố môi trường hòa bình, an ninh khu vực. Thủ tướng Lê Minh Hưng đề nghị ASEAN và Nhật Bản tiếp tục phối hợp chặt chẽ, đóng góp vào duy trì hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không ở các vùng biển, trong đó có Biển Đông, phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982.
Kết thúc hội nghị, các nhà lãnh đạo đã thông qua Tuyên bố chung về hiện thực hóa tự cường kinh tế.
* Trưa 17-11, tại Manila, Thủ tướng Lê Minh Hưng và Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae đã đồng chủ trì Hội nghị cấp cao Mekong - Nhật Bản lần thứ 13. Tham dự hội nghị có Thủ tướng Campuchia Hun Manet, Thủ tướng Lào Saleumxay Kommasith, Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul và đại diện Myanmar.
Hội nghị được tổ chức trở lại sau 6 năm gián đoạn, với chủ đề “Cùng nhau đổi mới, vững vàng thích ứng” do Việt Nam đề xuất. Các nhà lãnh đạo đánh giá cao những kết quả đạt được trong gần hai thập kỷ hợp tác Mekong - Nhật Bản.
Các nước Mekong cảm ơn Nhật Bản đã có những đóng góp quan trọng cho sự phát triển bền vững của tiểu vùng, đồng thời đánh giá cao vai trò đồng chủ trì của Việt Nam trong giai đoạn 2025-2026, góp phần thúc đẩy hợp tác, nối lại các cuộc gặp cấp cao và đưa hợp tác Mekong - Nhật Bản vượt qua thách thức.
Trên tinh thần cùng nhau đổi mới, vững vàng thích ứng trước những biến chuyển khó lường, Thủ tướng đề xuất ba định hướng trọng tâm cho hợp tác thời gian tới.
Thứ nhất, phát huy vai trò tiên phong của hợp tác Mekong - Nhật Bản trong hình thành Hành lang Kinh tế Đông Á. Thủ tướng đề xuất Sáng kiến Chuỗi cung ứng thông minh Mekong - Nhật Bản nhằm củng cố chuỗi cung ứng khu vực thông qua kết nối số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI).
Thứ hai, tăng cường hợp tác ứng phó với các thách thức an ninh phi truyền thống. Đề nghị Nhật Bản mở rộng hợp tác với Ủy hội sông Mekong, hỗ trợ ứng dụng AI và công nghệ cao trong dự báo, ứng phó với thiên tai, đồng thời bày tỏ ủng hộ sáng kiến của Nhật Bản về thiết lập kênh đối thoại phòng chống tội phạm xuyên quốc gia.
Thứ ba, đổi mới phương thức phối hợp và huy động sự tham gia của các thành phần.
Hội nghị thông qua Tuyên bố Đồng Chủ tịch Hội nghị cấp cao Mekong - Nhật Bản lần thứ 13. Kết thúc hội nghị, Thủ tướng Lê Minh Hưng trân trọng chuyển giao vai trò đồng chủ trì hợp tác Mekong - Nhật Bản năm 2027 cho Campuchia.
Hợp tác Mekong-Nhật Bản được thành lập năm 2008 với sự tham gia của năm nước Mekong và Nhật Bản.