LTS: Theo Kế hoạch số 06-KH/TW của Bộ Chính trị ngày 28-7-2026 (Kế hoạch 06 - thực hiện Kết luận Hội nghị lần thứ 3 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về tiếp tục hoàn thiện, vận hành hiệu quả mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp), Bộ Chính trị giao Đảng ủy Chính phủ lãnh đạo, chỉ đạo sắp xếp, tổ chức lại các cơ sở giáo dục đại học (GDĐH) công lập và cơ sở giáo dục nghề nghiệp (GDNN) theo hướng chuyển cơ sở GDĐH đa ngành, đa lĩnh vực về Bộ GD-ĐT hoặc địa phương quản lý; sáp nhập, hợp nhất cơ sở giáo dục trên cùng địa bàn, trừ các cơ sở giáo dục thuộc lĩnh vực đặc thù; giảm tối thiểu 20% đầu mối cơ sở GDĐH công lập (hoàn thành trước ngày 1-4-2027).
GS-TS LÊ QUÂN, Thứ trưởng Bộ GD-ĐT:
Tập trung nguồn lực phát triển cơ sở có năng lực dẫn dắt
Việc sắp xếp mạng lưới cơ sở GDĐH hướng tới mục tiêu tinh gọn hệ thống, tập trung nguồn lực để phát triển các cơ sở có năng lực dẫn dắt về đào tạo, nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, quá trình này không thực hiện theo hướng sáp nhập cơ học mà phải tạo ra năng lực phát triển mới trên cơ sở chiến lược rõ ràng, đội ngũ đủ mạnh, cơ sở vật chất phù hợp và năng lực quản trị hiệu quả.
Kế hoạch 06 nêu rõ phần lớn các cơ sở GDNN, trừ những trường có tính chất đặc thù, sẽ được chuyển về địa phương quản lý. Đây là hướng đi giúp giải quyết đồng thời bài toán về nguồn lực đầu tư và sự gắn kết giữa đào tạo với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Khi địa phương tham gia sâu hơn vào quản lý, các trường nghề sẽ có điều kiện xây dựng chương trình đào tạo sát với nhu cầu nhân lực, nhất là lĩnh vực cần lao động kỹ thuật chất lượng cao.
GS-TSKH BÙI VĂN GA, nguyên Thứ trưởng Bộ GD-ĐT:
Đầu tư có trọng điểm, hướng đến phân tầng đại học
Chủ trương sắp xếp các cơ sở GDĐH công lập là rất tốt, gọn bộ máy, hình thành trường lớn mới đủ sức cạnh tranh. Sắp xếp lại thì việc đầu tư của Nhà nước có trọng tâm trọng điểm hơn. Sau khi sắp xếp, chúng ta phân tầng đại học, có đại học tinh hoa, đại học đại chúng.
Tiếp đó, Nhà nước tập trung đầu tư để bảo đảm lực lượng lao động cũng phân tầng rõ ràng. Đó là các trường đào tạo những tổng công trình sư, nhà sáng chế, phát minh. Tầng thứ hai là các trường đào tạo những người làm công tác đổi mới sáng tạo. Tầng cuối cùng là đào tạo người làm việc về kỹ thuật. Chúng ta phải phân tầng đại học như thế để đầu tư có trọng tâm trọng điểm, không thể đầu tư dàn trải mãi được.
TS HOÀNG NGỌC VINH, nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp, Bộ GD-ĐT:
Xây dựng chiến lược để xác lập sứ mạng, mục tiêu
Kế hoạch số 06-KH/TW của Bộ Chính trị với mục tiêu không chỉ là giảm số trường mà phải tạo ra những cơ sở giáo dục mạnh hơn, quản trị tốt hơn và sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn. Muốn tránh sáp nhập cơ học, cơ quan chủ quản phải chủ trì, phối hợp các trường liên quan và Bộ GD-ĐT hoặc địa phương để xây dựng dự thảo chiến lược phát triển của cơ sở mới trước khi quyết định sắp xếp.
Không thể ghép trường trước rồi mới tính trường mới sẽ đi đâu. Trước khi lựa chọn phương án, cần hình dung cơ sở sau sắp xếp có sứ mạng gì, phục vụ ai, ưu tiên lĩnh vực nào, dựa vào nguồn lực nào và tạo thêm năng lực gì so với từng trường hiện nay. Đây là bước chiến lược khung, mang tính định hướng ban đầu để xác lập sứ mạng, mục tiêu và các trục phát triển chính của cơ sở mới, làm cơ sở so sánh và lựa chọn phương án sắp xếp phù hợp, thay vì đi vào các chỉ tiêu chi tiết hay con số cụ thể.
Do đó, mỗi đề án cần kèm dự thảo chiến lược 3-5 năm, đủ làm căn cứ lựa chọn phương án sắp xếp tối ưu, nêu rõ giá trị tăng thêm và kết quả phải đạt về chất lượng đào tạo, việc làm, nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, hợp tác doanh nghiệp và sử dụng nguồn lực. Đây là căn cứ lựa chọn phương án, không phải sự thuận tiện trong quản lý hay bố trí cán bộ.
TS TRẦN ĐÌNH LÝ, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Nông lâm TPHCM:
Nâng cao chất lượng quản trị, lấy người học làm trung tâm
Trong bối cảnh các trường đại học đang đẩy mạnh tự chủ, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế, việc rà soát, sắp xếp lại cơ cấu tổ chức là cần thiết để tập trung nguồn lực cho nhiệm vụ cốt lõi là đào tạo, nghiên cứu khoa học và phục vụ cộng đồng.
Tuy nhiên, theo tôi, điều cần quan tâm không phải là con số giảm bao nhiêu đầu mối, mà là chất lượng quản trị sau sắp xếp có nâng lên hay không. Nếu chỉ dừng ở việc hợp nhất các đơn vị để đạt chỉ tiêu về số lượng thì rất dễ rơi vào tình trạng “gộp cơ học”, hiệu quả không được cải thiện, thậm chí phát sinh thêm khó khăn trong điều hành. Vì vậy, tinh gọn phải đi cùng tái cấu trúc chức năng, quy trình và phương thức quản trị.
Mỗi trường đại học có sứ mạng, quy mô, lĩnh vực đào tạo và mô hình hoạt động khác nhau. Mọi sự thay đổi trong bộ máy phải hướng đến lợi ích của người học và đây là tiêu chí cao nhất để đánh giá hiệu quả của việc sắp xếp.
